امروزه کمتر میتوان نشانی از الگوی درهای قدیمی با نمادهای ویژه خودشان، در ابنیه تازهساز پیدا کرد، اما در محلات قدیمی شهر میتوانید نمونههای جذاب و بکر بسیاری پیدا کنید. در میان انبوه نمادها، دو نماد بیش از بقیه خودنمایی میکند؛ «طاووس» و «لکلک».
بر اساس گزارش روزنامه قدس و دیگر جراید استان، ورود نخستین آزادگان خراسانی به مشهد در دو گروه سازماندهی شده بود: گروهی ۶۹ نفره و گروهی ۴۷ نفره. این تعداد، هرچند در قیاس با دهها هزار آزاده سراسر کشور کوچک به نظر میرسید، اما برای هر خانواده یک جهان بود.
در اوایل قرن چهاردهم، سید محمد موسوی شیرازی که خود از عالمان دینی و مبلغان شیعی بود، سفری از کرمانشاه به قصد زیارت علیبنموسیالرضا(ع) آغاز کرد. او در این سفر از کشورها و شهرهای مختلفی دیدن کرد و مشاهدات خود را در قالب سفرنامه نگاشت.
موقعیت جغرافیایی خراسان و سیستان، این مناطق را از یک ناحیه مرزی معمولی به بخشی از معادلات جهانی تبدیل کرده بود. خراسان همجوار افغانستان بود و برای بریتانیا حائل میان روسیه و هندوستان بود.
از دیرباز، زمانی که نخستین پرتوهای خورشید بر گنبد طلایی بارگاه منور رضوی میتابید یا هنگامی که هلال باریک ماه در آسمان مشهد رخ مینمود، افرادی به نام «منجمباشی» به تعیین دقیق اوقات شرعی همت میگماردند و پیونددهنده زمین و آسمان بودند.
بیماری جلدی که امروزه با نام علمی «درماتوفیتوز» یا «تینیا» شناخته میشود؛ عاملی که به عمق فولیکول و ساقه مو نفوذ میکند و ریزش موی منطقهای، پوستهریزی و زخمهای چرکیِ عمیق (کرین) را به همراه میآورد. مشهد روزگاری میدان مبارزه با این بیماری بوده است!
قدیمیترهای شهرک صابر هنوز نام «نهدره» را بر زبان دارند. برخی از آنها از سال ۴۰ به بعد را بهخوبی به یاد میآورند و برخی از قبلترها هم سخن میگویند؛ «نهدره روستایی بود که به خاطر وجود کوهستان و نهدرهای که پشتسر هم قرار داشتند، به این نام معروف شده بود.»
قصه نمک فقط قصه آشپزخانه نیست؛ قصه معدن است و راه و بار، قصه بازار و قیمت و گاهی قصه دعوا و اعتراض. از معادن و نمکزارها تا اجارهداری و مزایده، از انبار و توزیع تا حساسیت نانواها و نگرانی مردم از گرانی.
طومارها و پوسترهای زیارتی از آثاری هستند که در آنها تصویر، متن و تجربه زیارت در کنار هم قرار گرفته و بخشی از فرهنگ دیداری و دینی جامعه شیعی را شکل دادهاند. این طومارها با ورود صنعت چاپ متحول شدهاند.
ماجرای نبردی دیپلماتیک که با تدبیر دکتر محمدمصدق در دادگاه لاهه به سرانجامی خوش رسید. این اتفاق در مشهد، اما با یک حرکت زیبا همراه میشود؛ مردم شاد از این پیروزی مدارس و دکانها را تعطیل کرده و به حرم مطهر رضوی میروند.
