مسجد کرامت پاتوق انقلابیهای به نام مشهد بود 
کرامات آقای شاه هنوز در خاطر قدیمیهای مشهد باقی است 
راهنمای صعود به قله شاهجهان، کوهی به بلندای تاریخ!
جواد علیزاده برای صعود به «شاهجهان» میگوید: ساعت۴ صبح از مشهد راهی شوید تا ساعت۶ صبح به فاروج برسید. با گذر از مسیری بیستکیلومتری به زنکانلو و سپس تا ساعت۸:۳۰ به تبریان میرسید. از آنجا با طی مسافتی ششهفتکیلومتری، بر فراز قله خواهید بود.
کوههای مشهد فقط مسیرهای سربالایی نیستند؛ بخشی از زندگی ورزشی، خاطرات و هویت طبیعتدوستان این شهرند. ما در مجموعه «کوهنگار» هر هفته یکی از ارتفاعات مشهد را معرفی میکنیم؛ از مسیرهای کمخطر و خانوادگی تا قلههای جدیتر، و در کنار آن، نامهایی از کوهنوردانی را مرور میکنیم که سالها پایمردی، دوستی و عشق به ارتفاع را در این مسیرها حفظ کردهاند. این مجموعه تلاشی است برای ثبت روایتهای کوچک، اما ماندگار کوه و آدمهایش.
نشانی: مرز میان اسفراین، شیروان و فاروج
ارتفاع بلندترین نقطه: ۳۰۶۴ متر از سطح دریا
مساحت پیمایش: حدود ۲۰ کیلومتر
مسیرهای صعود:
- از سمت اسفراین، روستای بام در فاصله ۵/۵ کیلومتر تا قله
- از سمت فاروج، روستای زنکانلو، روستای تبریان و صعود به قله
- از سمت شیروان، روستای گلیل و صعود به قله
شایجان؛ میعادگاه حیاتوحش بکر و برفچالها
«شاهجهان» که در گویش محلی «شایجان» نامیده میشود، فقط یک قله نیست؛ روایتی است به بلندای تاریخ. این کوه که پهنای آن میان شهرستانهای شیروان، فاروج و اسفراین گسترده شده، بخشی از هویت اقلیمی خراسانشمالی است. نام «شایجان» در ادبیات فولکلور و اشعار کرمانجی، ترکی و فارسی منطقه، پیوندی عمیق با نام بانوان دارد و کتابهایی همچون «همراز با نواهای شاهجهان» گواهی بر تقدس این نام در حافظه جمعی مردم است.
سنگهای این کوه که یادگاری از دوران ژوراسیک است، امروز بستری برای حیاتوحشی بینظیر فراهم کرده است. اگر قصد صعود دارید، روستای «بانیدر» در اسفراین، دروازه ورود شماست. با سه ساعت پیادهروی جانبخش و با امکان توقف در اقامتگاهی در آن برای همهوایی پیش از صعود، قله در دسترس شماست. شاهجهان با دامنههایی سبز از گون و زرشک کوهی، زیستگاه پلنگ و قوچ و میش و آهوست؛ طبیعتی که باید در حفظ آن کوشید.
علت نامگذاری چشمه کبابی این است که آب چشمه به قدری سرد است که اگر به آن دست بزنی، چون کباب سرخ میشوی
در ضلع شمالغربی قله، برفچالی قرار دارد که خورشید برای آبکردن برفهای آن کم میآورد و گاهی تا اواخر تابستان، سپیدی خود را حفظ میکند. پاییندست کوه نیز روایتگر زندگی است؛ جایی که باغهای پر از درختان گردوست و کشاورزی پربارش، محصول نزولات آسمانی و دامنههای بخشنده شاهجهان هستند. این کوه، ترکیبی است از صلابت سنگ و لطافت طبیعت که کوهنوردان جستوجوگر را به ضیافت عظمت خدا میخواند.
جواد علیزاده متولد ۱۳۵۶طی ۲۶ سال فعالیت، سابقه صعود به بیشتر قلههای ایران را دارد و از سال ۱۳۹۹ مدرک مربیگری فدراسیون کوهنوردی را دارد.
تعداد صعود به این قله: ۳۰ مرتبه
شاهجهان برای علیزاده، کوهنوردی که از سال ۱۳۸۰ به قلههای ایران صعود میکند و صعود به بیشتر قلههای طرح سیمرغ را در کارنامهاش دارد، داستانی متفاوت است. او از سال ۱۳۹۹ با مدرک مربیگری فدراسیون، تخصصیتر به قلهها مینگرد و «شاهجهان» را قلهای با اقلیمی پیشبینینشدنی میشناسد.
علیزاده میگوید: هر صعودکنندهای در این مسیر، چشمدرچشم گلههای آهو میشود؛ تجربهای که در کمترقلهای به این وفور تکرار میشود.
او پلنگهای منطقه را از نزدیک ندیده، اما روایت شکار دامها توسط پلنگهای این قله از زبان روستاییان، در گوش کوهنوردان این مسیر طنینانداز است. برای رسیدن به این فراز، علیزاده یک برنامه پیشنهادی دقیق دارد: ساعت۴ صبح از مشهد راهی شوید تا ساعت۶ صبح به فاروج برسید. با گذر از مسیری بیستکیلومتری به زنکانلو و سپس تا ساعت۸:۳۰ به تبریان میرسید. از آنجا با طی مسافتی ششهفتکیلومتری، بر فراز قله خواهید بود.
اگر تا ظهر بر قله بمانید و ساعت ۱۲ برگردید، ساعت۳ عصر به تبریان میرسید و حوالی ساعت۸ شب در مشهد هستید. در نزدیکی قله، «چشمهکبابی» تنهامأمن آبی است که چرای دامها در حوالیاش، تصویری از زندگی عشایری را ترسیم میکند. اهالی محلی میگویند علت این نامگذاری آن است که آب چشمه به قدری سرد است که اگر به آن دست بزنی، دستت، چون کباب سرخ میشود!
علیزاده یادآور میشود که پوشش گیاهی گون، کما، آنوخ و آویشن، شاهجهان را به بهشتی برای گیاهان دارویی تبدیل کرده است؛ تا جایی که بسیاری فقط برای چیدن آنوخ راهی این قله میشوند. محلیها روایتی شنیدنی از نامگذاری قله دارند. آنها باور دارند «شاهجهان» به نام مزار بانویی سردار است که سیصدسال پیش کدخدای منطقه بوده است.
او در گودالی دومتری در کنار تابلو قله دفن شده است؛ مقبرهای که اهالی منطقه برای حاجتروایی گرد آن طواف میکنند. حالوهوای خوش این صعود با همنشینی در چادر عشایر تکمیل میشود؛ عشایری که پس از زمستانگذرانی در «مراغهتپه» گلستان، از اردیبهشت به دامنه شاهجهان بازمیگردند.
* این گزارش دوشنبه ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵ در شماره ۴۸۳۳ روزنامه شهرآرا صفحه ورزشی چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
