تلاوت آرامش بخش نوجوان مشهدی در صداوسیما 
مدرسه علمیه یادگاری آیتالله العظمی خویی در مشهد 
مدرسه علمیه یادگاری آیتالله العظمی خویی در مشهد
گنبدی بزرگ و منارههایی با تزئینات اسلیمی، چشمنواز عابران در حدفاصل چهارراه خسروی تا چهارراه شهدا و همچنین محلات اطراف است. مدرسه علمیه آیتالله العظمی خویی (ره) با پوشش آجری از حدود ۴۰ سال پیش خدمات علمی به طلاب سطوح عالی ارائه میکند.
پیشینه این مرکز آموزش اسلامی به آخرین روزهای نظام پهلوی برمیگردد. این مدرسه به همت آیتالله العظمی خویی تأسیس شده است و کماکان تحت نظر «مؤسسه الامام الخویی» و کارگزاران مشهدی آن اداره میشود.
این مکان آموزشی شکل و شمایلی زیبا دارد و طلاب زیادی در مقاطع سطح و خارج در آن به تحصیل علوم اسلامی میپردازند. مدرسه هم پذیرای طلاب ایرانی است و هم طلابی از جایجای قاره آسیا گرفته تا اروپا و آمریکا و حتی آفریقا.
کلاسهای درسی مدرسه پیش از این بهصورت آزاد برگزار میشده است. طلاب به خواست خود استادی را انتخاب میکردند و بدون نظارت بیرونی در کلاس آن استاد شرکت میکردند.
در دو سال اخیر پس از حضور مدیر جدید، سیستم آموزشی مدرسه متحول شده است و طلاب دوره سطح به مدرسه پذیرش میشوند و تحت برنامه رسمی حوزه تحصیل میکنند و سطوح عالی بهصورت آزاد کماکان اداره میشود.
امکانات ویژه این مدرسه باعث تمایزی خاص با دیگر مدارس علوم دینی شده است. وجود کتابخانهای غنی و با استانداردهای روز، سالن آیتی، قرائتخانه و به تازگی مهمانسرا در دو بخش مجردان و خانوادهها پذیرای خیل کثیری از طلاب است که از دیگر شهرها و کشورها مهمان مشهد مقدس میشوند.
کتابخانه مدرسه هر روزه علاوه بر طلاب میزبان محصلان دبیرستانی و دانشجویان است که خود امکان گفتوگوی نسل جوان حوزه و دیگر اماکن آموزشی را فراهم کرده است. برای آشنایی بیشتر با مدیر مدرسه به گفتگو پرداختیم.
از کنسولگری شوروی تا مدرسه علمیه
بر اساس پژوهشهای میدانی، مکانی که هماکنون در آن مدرسه علمیه آیتالله خویی (ره) قرار دارد ملکی استیجاری و در اختیار کنسولگری (سفارت!) شوروی بوده است. همزمان با توسعه محیط پیرامونی حرم مطهر در دوره ولیان چندین مدرسه علمیه تخریب شد.
یکی از علمای مشهد به آیتالله العظمی خویی که در نجف بودند، نامهای مینویسد و طی آن بیان میکند حوزه علمیه مشهد در بخش مکانهای آموزشی و اسکان دچار مضیقه شده است.
آیتالله خویی به یکی از نزدیکانش دستور پیگیری میدهد و او زمین مدرسه را خریداری میکند و بنا به توصیه افراد خبره برای اینکه استانداری دوره پهلوی اشکالی در کار ساخت مدرسه علمیه ایجاد نکند کار را با ارتباطی که داشته از پایتخت دنبال میکند.
این مدرسه در سالهای اولیه انقلاب راهاندازی شد و بهتدریج توسعه یافت. به تازگی فاز جدید مدرسه شامل مدرسهای (مکان درس دادن به طلاب) متعدد و حجرههای جدید به فاز قدیمی مدرسه افزوده شده است.
مدرسه در زمینی بالغبر ۱۱ هزار مترمربع ساخته شده است. ۴۰ مدرس (کلاسهای درسی طلاب) فعال دارد. ۳۲۰ حجره برای استراحت و سکونت طلاب دارد.
پیشینه آخرین مدیر
حجتالاسلام محمدصادق فیضآبادی ۲ سال پیش از طرف شورای مدیریت حوزه علمیه مشهد و همچنین تولیت این مدرسه (حجتالاسلام و المسلمین سید محمدباقر مصباح موسوی) حکم مدیریت دریافت کرده و تغییرات متعددی را پایهگذاری کرده است.
او که متولد ۱۳۳۹ است خود سال ۱۳۵۴ به حوزه علمیه مشهد وارد شده است. مقطع تحصیلیاش به درس شرح لمعتین که رسید، بخشی از آن را در نزد استادش درس گرفت و پس از آن ضمن مشورت با آیتالله طبسی به قم برای ادامه تحصیل رفت.
آیات و حججاسلام مشکینی، جوادی آملی، وجدانی فر، اعتمادی، صالحی مازندرانی، فاضل لنکرانی، ناصر مکارم شیرازی، گرامی، دریاباری و انصاری شیرازی ازجمله مدرسان او در قم بودند و دروس سطح و خارج فقه و اصول و همچنین تفسیر و فلسفه را نزد آنان خوانده است.
او پس از بازگشت دوباره به مشهد نزد آیات زنجانی، مرتضوی، اشرفی شاهرودی و رضازاده به تکمیل معلومات اسلامی پرداخته است.
مدرسان بنام مدرسه علمیه
حجتالاسلام فیضآبادی در ابتدای گفتگو از هزینههای روزافزون مدرسه علمیه خبر میدهد و میگوید: مدارس علمیه از منابعی استفاده میکنند که معمولاً ریشه دینی دارند. ما سعی میکنیم تا اندازهای که ممکن است کار را با کیفیت مناسب جلو ببریم.
مدرسان تراز اول حوزه علمیه مشهد معمولاً درسهایشان را در این مدرسه برگزار میکنند. شاید معروفترین درسی که در این مدرسه ارائه میشد متعلق به آیت الله فلسفی بود که سالها زیر گنبد در مدرس بزرگ ارائه میشد و برترین و فاضلترین طلاب مشهدی به این درس اقبال و توجه داشتند.
همچنین باید از حلقههای درس استادان دیگری همچون آیات عظام رضازاده، مرتضوی و اشرفی شاهرودی نام برد. استادان بنام دیگری، چون آیات عظام و حججاسلام سیدان، حسینی سیستانی، مهدی مروارید، تبادکانی، سید هادی مرتضوی، درایتی، ملکی، محمدپور و معلمی، حسینی آملی، حسینی فقیه و ... نیز در مدرسها مشغول به تدریس دروس عالی هستند.
انتساب به بنیاد خویی
این مدرسه همانطوری که اشاره شد به دستور آقای خویی ساخته شده است و امر ساخت زیر نظر داماد ایشان، آقای سید جلال فقیه ایمانی که مقیم اصفهان بودند با زحمات فراوان ساخته شد.
ایشان چند سالی است مرحوم شده و آقای سید صاحب خویی، مدیر مؤسسه خیریه الامام خویی، در خارج از کشور محوریت اداره این مدرسه و دیگر مدارس را بر عهده دارند. ایشان تولیت مدرسه را به آقای سید باقر مصباح موسوی در مشهد سپردهاند. کماکان تولیت فعلی در بخش مدیریتی و بخش هزینهها وابسته به مؤسسه خیریه الخویی است.
شیوه درس خواندن آزاد یا تحت برنامه
سالها نظم و رعایت مراتب تحصیلی در حوزهها بر عهده طلاب بوده است. آن هم روالی متعارف را طی میکردند و در هر پایه تحصیلی کتاب یا کتابهای مشخصی میخواندند، اما انتخاب مدرسه و استاد بر عهده آنان بود و میتوانستند استادی که بیشتر میپسندند را انتخاب کنند. چندان هم بحث امتحان پایان دوره نبود و اگر بود تنها برای تمایز قرار دادن بین طلبهها و ... برای پرداخت شهریه بود.
در سالهای بعد از انقلاب آرامآرام حوزه نیز مانند دانشگاه و مراکز علمی دیگر نظاممند شده است و از اولین تا بالاترین سطوح برنامههای درسی، استادان و همه فعالیتهای علمی پیشبینی شده است.
مدرسه علمیه آیتالله خویی همزمان به هر دو صورت خدمات علمی به طلاب ارائه میکند. هماکنون هم شاهد حلقههای درس آزاد استادان گرانقدری مانند حجج اسلام و آیات مرتضوی، رضازاده، اشرفی، معلمی، حسینی آملی، حسینی سیستانی، درایتی، مروارید و عادلی نیاست. شرکتکنندگان در این درسها متغیر است و سقفی ندارد.
ممکن است هفتاد یا صد نفر در هر درسی حضور یابند و البته حضور و غیابی هم در کار نیست، اما درسهایی که تحت برنامه است با افراد مشخص و منظم و البته محدود برگزار میشود.
طلابی از همه جهان اسلام
هماکنون ۷۰۰ طلبه ایرانی و ۶۰۰ طلبه از کشورهای دیگر در مدرسه تحت برنامههای رسمی هستند. طلبههای آزاد هم بهصورت تخمینی ۸۰۰ تا هزار نفر هستند.
طلاب خارجی از کشورهای مختلف به مشهد آمدهاند و طبق برنامههای از پیش تعیین شده ابتدا زبان فارسی میآموزند و سپس بحثهای طلبگی برایشان برگزار میشود. طلبههایی از کشورهایی مانند همسایههای ایران، اکراین و حتی قارههای دیگر در مدرسه ما حضور دارند.
بازتاب رفتار طلاب در محله
مدیر مدرسه با تأکید بر تأثیر اجتماعی حضور طلاب میگوید: مدرسه آیتا... خویی دارای طلابی از شهرها و کشورهای مختلف است. حضور و رفتوآمد این طلاب در محدوده مدرسه این پیام را برای همگان همواره تکرار میکند که فعالیتی جهانی در حال اجراست و کارها محدود به محله یا شهر نیست.
رفتوآمد طلاب بر انضباط اجتماعی و رعایت الگوهای اسلامی در بین بازاریان و ساکنان این محدوده تأثیر داشته و کمتر شاهد منکرات در این حوالی هستیم.
باید توجه داشت مدرسه، مرکز تدریس استادان تراز اول حوزه است و طلابی هم که در آن درس میخوانند عموماً در پایههای بالا هستند و تعداد در خور توجهی از افراد قریب به اجتهاد و یا حتی مجتهد علوم و معارف دینی در مدرسه درس میدهند و درس میخوانند.
اخلاقیات و منش آنان در بین طلاب هم مؤثر است و طلاب هم آینه استادانشان در زندگی روزمره و رفتوآمدها هستند.
انعکاس رفتار بزرگان اخلاقی و دینی در بین ساکنان منطقه منعکس میشود و حضور این افراد خود باعث تأثیرات مثبت چشمگیری در محله است.
کتابخانه، اینترنت و رسانههای کاغذی
مدرسه آیتالله خویی کتابخانه بزرگی دارد و تعداد زیادی از دانشجویان و محصلان دبیرستانی به مدرسه میآیند و از امکانات کتابخانهای و سالن آیتی مدرسه بهره میبرند. مدرسی هم برای استراحت و گفتگو این افراد در اختیار گذاشتیم.
گاهی طلبههای خوشبیان و اهل اندیشه مدرسه با دانشجویان و دبیرستانیها گفتگو میکنند و از ثمرات این گفتگوها حل شدن شبهات و پاسخگویی به سؤالات دینی و بعضاً جذب به حوزه علمیه بوده است.
کتابخانه مدرسه حاوی کتب ارزشمند قدیمی و جدید و منابعی اسلامی در همه رشتههای مرتبط است. بهنحویکه بعضی از کتابهای این کتابخانه در بیشتر کتابخانههای دیگر وجود ندارد و میتوان منحصربهفرد دانست.
کتابها جوابگوی دروس عمومی طلاب و حواشی آن و کتابهایی میشود که پژوهشگران رشتههای مختلف اسلامی به آن نیاز پیدا میکنند. سعی میشود کتابها در فاصله زمانی کم بهروز شود تا پاسخگوی نیازهای جدید باشد.
گاهی هم نسخههای مکرر و یا کتابهای مستعمل را برای استفاده طلاب و دانشجویان در نمایشگاهی عرضه عمومی میکنیم.
همراستا با کتابخانه، سالن آیتی قرار دارد و امکان استفاده از اینترنت باکیفیت بالا وجود دارد.
همچنین سالنی مجزا برای استفاده طلاب و دانشجویان از روزنامهها و مجلات در نظر گرفته شده است که روزانه پاسخگوی صدها مراجعهکننده است.
زائرسرایی برای برنامههای اسکانی و علمی
همزمان با برنامههای درسی مدرسه خدمتی دیگر هم ارائه میشود که شامل خدمت به زائران طلبه است. مدیر مدرسه توضیح میدهد: زائران بهصورت انفرادی یا همراه با خانوادههایشان یا بهصورت گروهی از مدارس علمیه دیگر به مشهد میآیند و در بخشهای مجزا اسکان داده میشوند و از آنها پذیرایی میشود.
بخشی از ارتباط میان حوزههای علمیه شهرها و کشورهای دیگر با مدرسه آیتا... خویی از طریق همین زائرسراست. بعضاً در زائرسرا دورههای علمی برای طلابی که بهصورت اردویی حضور پیدا میکنند، برگزار میشود.
او در پایان گفتوگویش با شهرآرا محله ادامه میدهد: اگر در فصل تابستان هم که مصادف با تعطیلی حوزه و درسهاست به مدرسه بیایید هیچ تفاوتی با ایام درسی نمیبینید و طلاب مسافر از دیگر شهرها و کشورها در مدرسه اسکان داده شده و برنامههای مختلف علمی، پژوهشی و تبلیغی در حال برگزاری است.
وقتی استفاده از امکانات مدرسه را شاهدم خدا را شکر میکنم که در دورهای که تصدی مدرسه را به من سپردند توانستم مثبت واقع شوم.
این گزارش سه شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۷ در شماره ۳۱۳ شهرآرامحله منطقه ۸ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
