هاجر قدوسی قهرمان مسابقات آمادگی جسمانی استانی است 
خانواده سبحانی بین اهالی طلاب محبوباند 
گلهای بالای ضریح، فرشگل مزار رهبر شهید میشود
گلهای روی ضریح مطهر امام هشتم پس از دو روز به دارالذکر رفته و دو روز بعد نیز به بخش شمیم رضوان میرسند و پساز بوجاری، خشک و بستهبندی میشود و به دست زائران و مجاورانی میرسد که مشتاق بوییدن گلهای متبرک به مزار رهبر شهیدشان هستند.
خادمان بخش شمیم رضوان با روپوشهای سبز و دستکشهای یکبارمصرف نایلونی، به انتظار جعبهها و سینیهای گل ایستادهاند. اولین جعبه گل که پوشش مخمل سبز آن مزین به نام «السطان اباالحسنعلیبن موسیالرضا (ع)» شده به دست خادمانی میرسد که برای متبرکشدن دستانشان در صف ایستادهاند. نواها بلند شده است؛ «غیر تو یاری ندارم، با کسی کاری ندارم/ گر مرا از در برانی، جای دیگر من ندارم». خادم اول جعبه را میبوسد و دست به دست میکند.
همین روال تا انتها پیش میرود. جعبه، حاوی گلهای بالای ضریح است؛ گلهایی که دو روز سعادت داشتند ضریح مطهر امام هشتم را به زیبایی بیارایند و سپس به دارالذکر رفته و یکی دو روز بر مزار مطهر مردی که جان ایران بود، نقش ببندند و بعد از آن به بخش شمیم رضوان برسند. اینجا هر گل متبرک پساز بوجاری، خشک و بستهبندی میشود و به دست زائران و مجاورانی میرسد که مشتاق بوییدن گلهای متبرک به مزار رهبر شهیدشان هستند.
مستقیم از فوق ضریح تا دارالذکر
گلهای طبیعی حرم مطهر امامرضا (ع) فقط گل نیستند. هر شاخه، پیش از اینکه به حرم برسد، داستانی دارد و پس از آنکه در فوق ضریح قرار میگیرد، سرنوشتی دیگر پیدا میکند. اما زندگی گلهای اینجا از روزی که رهبر شهید ایران در رواق دارالذکر تدفین شدهاند، داستان تازه تری هم پیدا کردهاست. ما به بخش «شمیم رضوان»، در فاصله بابالجواد (ع) تا بابالرضا (ع) آمدهایم؛ جاییکه خدمت با گلهای متبرک آغاز میشود و ساعتها به عطر معنویت گره میخورد. از حدود چهلروز پیش که گلآرایی مرقد رهبری هم به تشریفات حرم مطهر رضوی اضافه شده، یکی از متفاوتترین تجربههای بخش شمیم رضوان بستهبندی گلهای رواق دارالذکر است.
میثم نخعی، مسئول این بخش، توضیح میدهد: پس از مشخصشدن محل تدفین، گلآرایی مرقد رهبری و خانوادهشان هم به مجموعه شمیم رضوان واگذار شد. به همین دلیل، بخشی از گلهایی که در گلآرایی فوق ضریح استفاده شده بود، دوباره به کار آمد، بهویژه گلهای قرمز. به این ترتیب، شاخه گلهای قرمز، مستقیم از فوق ضریح به دارالذکر میروند و ۲۴ تا ۴۸ساعت هم بهصورت پرپرشده در کف رواق دارالذکر پهن میشوند.
نخعی میگوید: با اینکه گلفرش بهطور طبیعی در دارالذکر، کمی خشک میشود، دوباره در چرخه آمادهسازی طی فرایند بوجاری و خشکشدن قرار میگیرد. اینگلها بین زائران محبوبیت زیادی دارد، چون عطر آنها دوچندان است. درواقع هم بوی خوش امامرضا (ع) را به خود گرفته و هم در جوار رهبر شهید قرار گرفتهاند. ازاینرو گلبرگهای سرخ هر چهارشنبه، پیشاز نماز صبح در صفوف نمازگزاران به زائران تقدیم میشود.
رواق همیشه گلآذین
نوار سفید دور مرقد رهبر شهید هم گلآرایی مخصوص خودش را دارد. مسئول بخش شمیم رضوان توضیح میدهد: این حاشیه را با گلهای سفید پر میکنیم و هرروز اینکارها با توجه و رسیدگی ویژه انجام میشود. سینی گل با نوددرصد داوودی پر شده و پایه گل هم هر چندروز یکبار تعویض میشود. البته روال تعویض اینطور است که حتی برای یکدقیقه رواق دارالذکر خالی از پایه گل مزین به عکس رهبری نیست. پایه گل جدید که تهیه و جانمایی میشود، پایه گل قبلی از رواق خارج و برای خشکشدن به بخش شمیم رضوان سپرده میشود.
نخعی میافزاید: در هر پایه گل، معمولا ۲۵۰دسته گل داوودی استفاده میشود و گل فرشی که پهن میشود، شامل دستکم ۱۲۰۰ شاخه گل رز است.
خدمت میان گلها
نورمحمد قاسمزادهخیرآباد حدود سه سال است که در این بخش خدمت میکند. پای دستگاه پرس نشسته است و بستههای گل متبرک را میبندد. هفتهای یک روز، خود را به شمیم رضوان میرساند. برای او، آمدن به اینجا پیش از آنکه یک وظیفه باشد، دعوت است و هر بار پای دستگاه، شکرش را بهجا میآورد. او میگوید: هر بار با وضو وارد محل خدمت میشوم، ذکر میگویم و خدا را شکر میکنم که بار دیگر فرصت حضور و خدمت به زائران را پیدا کردهام.
قاسمزاده در اتاقی نشسته است که دو دستگاه خشککن هم قرار دارد. او توضیح میدهد: خشککردن گلها شاید در ظاهر شبیه خشککردن میوه باشد، ولی این دستگاه مخصوص است تا رنگ و عطر گل تا حد امکان حفظ شود و این مهمترین جنبه از امانتداری گلهاست.
گلها، زبان مناسبتها
در هر پایه گل، معمولا ۲۵۰دسته گل داوودی استفاده میشود و گلفرشی که پهن میشود، دستکم ۱۲۰۰ شاخه گل رز دارد
در هر شیفت، حدود هشتنفر از خادمان دل سپرده به حریم رضوی در فرایند آمادهسازی گلهای استفادهشده برای خشکشدن، فعالیت میکنند. گلهای آمده از روی ضریح زیبای حضرت رضا (ع)، باید رنگبهرنگ و دستهبهدسته از یکدیگر جدا شوند. هر بار فرایند جداسازی و دستهبندی که بوجاری نام دارد، شروع میشود، گروهی از زائران توفیق حضور در این فضا را پیدا میکنند. خادمان در حین بوجاریکردن، «ای صفای قلب زارم» را همخوانی میکنند و زائران هم حاجتهایشان را در این فضای عطرآگین با امامشان در میان میگذارند.
خعی به تشریفات گلآرایی ویژه صحن پیامبر اعظم (ص) در مراسم شهادت قائد شهید اشاره و بیان میکند: از تاریخ دهم اسفند، همزمان با اعلام شهادت، گلآرایی ویژه در صحن پیامبر اعظم (ص) و رواق امامخمینی (ره) آغاز شد. حدود نود تا صدپایه که به تصویر رهبر شهید مزین بودند، با گلآرایی آماده شدند.
او میگوید: اینجا گلها فقط تزئین نیستند؛ زبان مناسبتها هستند. سفید، آرامش و سوگ را تداعی میکند. رنگ قرمز، شور و حماسه را و سبز، شادی و عید را به فضای حرم میآورد. هر ترکیب، بخشی از حال و هوای یک مناسبت را به چشم زائر منتقل میکند. برای هماهنگی با فضای عزاداری، از رنگهای روشن و آرامی مانند سفید، نباتی و شیری استفاده شد. گلایل، لیلیوم، آلستر، رز و بهویژه داوودی در این گلآرایی به کار رفتند. داوودی بهدلیل دوام و ماندگاری مناسب و حجم زیادی که دارد، سهم بیشتری از این ترکیب داشت. این گلها هم پس از استفاده، جمعآوری، بوجاری، خشک و بستهبندی میشدند.
هر چهارشنبه، گلهای روی ضریح مطهر، پس از جمعآوری، خشک و بستهبندی میشوند و به زائران هدیه داده میشوند
چرخه بیپایان گلهای متبرک
احمد فاطمی، از خادمان فعال در کشیک سوم، میگوید: شاید مهمترین بخش ماجرا، جایی باشد که گل دوباره به مردم بازمیگردد. در طرح «چهارشنبههای امام رضایی»، گلهایی که مدتی بر ضریح مطهر قرار داشتهاند، پس از جمعآوری، خشک و بستهبندی میشوند و در قالب «گلپرس» به زائران هدیه داده میشوند. هنگام تقدیم گل نیز به زائر گفته میشود که این گل مدتی بر ضریح مطهر و همچنین مزار رهبر شهید بوده است.
برای بسیاری از زائران، همین چند کلمه کافی است تا شاخهای خشکشده به یک یادگار ارزشمند تبدیل شود.
بهبلندای عمر گلهای حرم
حسین پورشالشور، یکی از خادمان این بخش، معلم بازنشستهای هفتادوششساله است. او هفتهای یک روز به شمیم رضوان میآید و گلها را برای خشکشدن و بستهبندی آماده میکند. برای او، این یک روز خدمت، تا هفته بعد ادامه پیدا میکند؛ نه از نظر کاری، بلکه از نظر حال دل. گاهی صدای مداحی فضای کار را پر میکند.
این خادم میگوید: همین فضا باعث میشود آدم احساس کند از نظر معنوی «شارژ» شده است. حتی این حال خوب را خانواده نیز متوجه میشوند. وقتی به خانه میرسم، همسرم از حال و هوایی که با خود از حرم آوردهام، میفهمد که دوباره یک روز در آن فضای معنوی خدمت کردهام. شاید راز شمیم رضوان این باشد؛ گلها در اینجا تنها خشک نمیشوند، بلکه خاطره میشوند. گلها به اقتضای طبیعتشان پژمرده میشوند، اما خاطره خدمت و زیارت کنار این گلها تا همیشه ماندگار است.
* این گزارش پنجشنبه ۲۹ مردادماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۴۴ شهرآرامحله منطقه ثامن چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
