تمرین بیوقفه زهرا راعی برای گرفتن بهترین نتیجه 
کار خیر گروه جهادی محله پایین خیابان در سه روستای خراسان 
منیر قاضی، بانوی توانیابی که با خیاطی، تقدیر را تغییر داد
بزرگترین تبلیغ و پشتیبان منیر قاضی در همه چهل سال فعالیتش، آموزش کامل خیاطی و دوخت لباس در حضور خود اوست. او با وجود مشکلات جسمی، سالها تلاش کرده و با تربیت شاگردان و طراحیهای درخشانش خوش درخشیده است.
روی ویلچر کنار میز طراحی در حال آموزش دادن به شاگردانش است. همه با دقت به صحبتها و نکات ظریفی که مربی میگوید گوش میدهند. آنها خوب میدانند که این نکات ریز و به قول معروف فوت کوزهگری را از زبان هر مربیای نخواهند شنید، نکاتی که حاصل چهلسال خیاطی منیر قاضی است. بزرگترین تبلیغ و پشتیبان منیر خانم در همه این سالها، آموزش کامل خیاطی و دوخت لباس در حضور خود اوست. بسیاری از شاگردان دیروز او در کارگاه خیاطی منیر خانم از خیاطان ماهر و زبردست شهر شدهاند.
منیر قاضی که تجربه سالها آموزش خیاطی در سازمان فنیوحرفهای را دارد و در کانون طراحان لباس ایران نیز عضو است، بانی و مؤسس این کارگاه خیاطی است. منیر خانم بانوی توانیاب ساکن محله امیریه با وجود مشکلات جسمی، سالها تلاش کرده و نزدیک به چهاردهه با تربیت شاگردان و طراحیهای درخشانش خوش درخشیده است.
پای صحبتهایش مینشینیم تا گذر زندگیاش از مرحله سخت به مرحله ثبات را از نگاه خودش مرور کنیم.
زندگی قبل و بعد از سهسالگی
بانویی که امروز در کارگاه خیاطیاش پیش روی ما نشسته است از شصتوپنجسال زندگی، شصتودوسالش را با نقص جسمی و به قول خودش عصای زیر بغل زندگی کرده است. نخوردن قطره فلج اطفال درکودکی او را با بیماریای سخت درگیر میکند. این بانوی پرتلاش میگوید: در سن سهسالگی بیماری فلج اطفال تمام بدنم را گرفت و تنها از ناحیه گردن به بالا اندک حرکتی داشتم، با پیگیریها و دواودرمانهای مختلفی که مرحوم پدرم انجام شد معلولیتم تا حد زیادی بهبود یافت، اما برای رفتوآمد ناچار به استفاده از عصای زیر بغل شدم.
چرخ خیاطی، نقطه امید زندگی
منیر قاضی در هفتسالگی با تلاش و حمایتهای خانواده در دبستانی عادی ثبتنام میکند، اما خیلی زود متوجه میشود که تفاوت ظاهری او با دیگران برایش دردسرساز و مشکلآفرین است. منیر قاضی که از کودکی به عنوان حساسترین دوران زندگیاش یاد میکند سختیهای آن روزها را هنوز در ذهن دارد، اما همین سختیها از او انسانی صبور، فعال و بااراده میسازد و سکوی پرتابی میشود برای قدم گذاشتن در مسیری که برایش افتخارآفرین است. خرید یک دستگاه چرخ خیاطی زمینهساز این تحول عظیم در زندگی او میشود.
خیاط هنرمند منطقه ما ادامه میدهد: پنجم ابتدایی را که تمام کردم پدرم برایم یک چرخ خیاطی خرید تا اوقات فراغتم را با آن پرکنم و در کنار آن مهارت شغلی نیز داشته باشم. خدا رحمت کند مرحوم پدرم را او بزرگترین حامی من در همه این سالها بود و برایم مربی گلدوزی گرفت. همیشه میگفت: دخترم هر کاری که بتوانم برای پیشرفت و آینده تو انجام خواهم داد واقعا هم همینطور بود.
مهارت منیر نوجوان درگلدوزی به اندازهای بود که مشتریها برای سفارش کارهای خود ماهها در صف انتظار بودند. او میگوید: اولین سفارشهای گلدوزی من سرویسهای جهیزیه عروس و داماد و سرویس خواب و آشپزخانه بود که از اقوام و همسایهها میگرفتم. کمکم کارم رونق گرفت و سفارشها یکی بعد از دیگری به دستم میرسید تا جایی که حتی فرصت سرخاراندن هم نداشتم.
قاضی با بیان خاطرهای از آن روزها میگوید: یکی از مشتریها که برای گرفتن سفارشهایش به خانه ما آمده بود با تعجب میگفت: برایم باورکردنی نیست که هنرمند سازنده این دستبافها شما باشید.
از هنرآموزی تا مربی شدن در نوجوانی
نشستن پای کار گلدوزی مانعی برای درس خواندن و دیپلم گرفتن منیر خانم نبود و در کنار آن به خیاطی هم علاقه پیدا کرده و به دنبال یادگیری این هنر بود. بعد از پایان دوره آموزشی به دلیل مهارت بالایش در خیاطی به عنوان مربی، تدریس کلاسهای آموزش خیاطی مرکز هلالاحمر مشهد را برعهده گرفت. منیر قاضی ادامه میدهد: به مدت چهارسال در این مرکز مربی آموزش خیاطی بودم. کلاسهای خیاطی من در همه این سالها جزو شلوغترین دورههای آموزشی بود و همه نوآموزان، مشتاق و داوطلب حضور در آن بودند.
مرحوم پدرم همیشه میگفت: دخترم هر کاری که بتوانم برای پیشرفت و آینده تو انجام خواهم داد
این استقبال و موفقیتها روزبهروز عشق و علاقه منیر قاضی را به خیاطی بیشتر و بیشتر میکند بهطوریکه بعد از چهارسال تدریس در مرکز هلال احمر پیگیر افتتاح آموزشگاه و کارگاه خیاطی برای خودش میشود.
نفر اول قبولیها
این گونه میشود که منیر خانم راه خود را در زندگی پیدا میکند. او متوجه میشود که ساخته شده است برای خیاطی کردن و خیاطی آموزش دادن. منیر قاضی برای افتتاح آموزشگاه خیاطی، دنبال کسب جواز و قبولی در امتحانات فنیوحرفهای میرود و در این مسیر دچار چالشهای زیادی میشود.
او این ماجرا را اینگونه تعریف میکند: بهخاطر چندین سال سابقه خیاطی و حتی تدریس در مرکز هلال احمر قبول شدن و گرفتن مجوز برایم سخت نبود، اما این اتفاق نیفتاد. امتحان به صورت عملی و با دوخت یک لباس همراه بود. شرکتکنندهها سهروز فرصت داشتند که لباس مورد نظر را براساس الگوی مربیان دوخته و تحویل بدهند. بر اساس سالها سابقه خیاطی که داشتم لباس را دوروزه دوختم و تحویل دادم حتی یک روز هم زودتر از زمان مقرر.
دو روز بعد که قرار بود برای جواب بروم در مسیر رفتن با خبر شدم که اسمم در فهرست قبولشدهها نیست. باید صبر میکردم و پنجماه دیگر امتحان میدادم. اما چون یقین داشتم که حقم ضایع شده بود باید حقم را میگرفتم. با پیگیریهایی که داشتم امتحان دوروز بعد دوباره برگزار شد و بالاترین نمره را گرفتم و اسمم در بالای نام قبولشدهها نشست.
هنر هنرمندپرور خانم مربی
منیر قاضی در سال۱۳۷۸ آموزشگاه و کارگاه خیاطی خودش را در منطقه قاسمآباد مشهد راهاندازی کرده و در مدت نزدیک به سهدهه هنرآموزان بسیاری را آموزش داده است. منیر خانم همانطور که در حال آموزش نکات ظریف خیاطی به نوآموزان است و سفارش کاری را هم پیش میبرد میگوید: قبل از پذیرش هر هنرجویی ابتدا در حد دوختن یک درز ساده لباس یا چسباندن دکمه پیراهن هنرجو را محک میزنم در همین چند دقیقه با نگاه کردن به دقت و علاقهای که هنرجو از خود نشان میدهد مشخص میشود که او برای خیاطی آماده هست یانه.
بانوی توانیاب و بلندهمت منطقه ما خیاطی را از منظری متفاوت توصیف میکند و میگوید: خیاطی از نظر من یک هنر ظریف است و تا فردی عاشق آن نباشد نمیتواند ساعتها بنشیند و پارچههای مختلف را قیچی بزند و بدوزد. این علاقه را خیلی از شاگردانم در همان جلسه از خود نشان میدهند، اما کسانی هم هستند که به معنای واقعی اینکاره نیستند و فقط آمدهاند که وقتشان بگذرد. من همان روزهای اول عذر این افراد را میخواهم و توضیح میدهم که دنبال شغل و استعداد دیگری بروند، درحالیکه خیلی از مربیان آموزشگاهها دنبال پول این افراد هستند و حقیقت را به آنها نمیگویند.
منیر قاضی در طول چهاردهه کار خود چشم بر نقص جسمیاش بسته و دو هدف را برای خودش تعیین کرده است. نخست اینکه تا میتواند هنر خود را بیکموکاست آموزش دهد و دوم اینکه با دوخت لباسهای مختلف و اصیل به زیبا شدن کارهای تولید شده کمک کند.
به گفته او در این سالها بیش از صد هنرجو داشته که خیاط حرفهای شدهاند و تعدادی از آنها اکنون در بین بانوان شهر شناخته شده هستند.
آموزش تضمینی، حمایت ضمانتی
این خیاط باتجربه که در مسیر پرفرازونشیب خیاطی سختیهای زیادی کشیده در کنار آموزش از حمایتهای مادی و معنوی شاگردانش غافل نبوده است. منیر قاضی فقط برای آموزش تضمین نمیدهد بلکه برخی مواقع ضامن اعتبار شاگردانش نیز میشود.
او که تمایل زیادی در بیان این موضوع ندارد با اصرار ما بیان میکند: بیشتر خانمهایی که به آموزش شغل خیاطی روی میآورند به دنبال داشتن شغل و کسب درآمدی برای خود و خانوادهشان هستند. من با آگاهی از این موضوع در همان دوره چندماهه آموزش خیاطی از طریق ارتباط و اعتباری که پیش فروشندگان چرخ خیاطی دارم با کشیدن چک تضمین شده برای هر کدامشان یک چرخ خیاطی میخرم که بعد از پایان دوره آموزشی پشت چرخ بنشینند و از همان ابتدا درآمد ثابتی داشته باشند.
این خیاط خیراندیش از طریق ارتباط با بنکداران و فروشندگان عمده پارچه بارها ضامن خرید پارچه و فروش تولیدات شاگردانش نیز بوده است تا چرخ زندگی برای آنها بچرخد.
کارم تعطیلی ندارد
پشتکار منیر قاضی به آنچه مرور کردیم ختم نمیشود. او که سوار بر ویلچرش در داخل کارگاه و آموزشگاه مدام در رفتوآمد است میگوید: در کنار خیاطی و آموزش خیاطی در رشته طراحی پوشاک تحصیل کردم و مدرک کارشناسی طراحی لباس را گرفتم.
این خیاط باتجربه در دوران تحصیل در دانشگاه الزهرا (س) و مراکز فنی وحرفهای برای استادان، کلاسهای آموزش خیاطی رایگان برگزار کرده است. قاضی با مرور روزهای پرکار خودش ادامه میدهد: هر روز ساعت۶ صبح از خواب بیدار میشوم ساعت ۷ صبح در آموزشگاه و کارگاه هستم. حتی وقت برای خوردن ناهار ندارم و در همان دو ساعتی که برای استراحت و غذا خوردن اختصاص دادهام چند نفر از تولیدکنندگان لباس برای آموزش و یادگیری زیروبم لباسهای جدید پیشم هستند. در آخرین ساعات روز هم سری به مزون لباس میزنم تا نکاتی را که لازم هست به خیاطها بیاموزم. با این همه کار هیچ وقت احساس خستگی ندارم و صبح روز بعد با انرژی بیشتر از خواب بیدار میشوم و دوباره به سرکار میروم.
هنرآموزی مد لباس در دور اروپا
بانوی توانمند محله امیریه که حالا برای مزون خودش و سایر مزونهای شهر، لباس مجلسی آماده میکند، در طول این سالها از راههای مختلف اطلاعات و روشهای خیاطی و طراحی را بهروز کرده است. او به تجربیات گذشته اکتفا نکرده و حتی برای آشنایی، با روشهای جدید طراحی و خیاطی در کلاسهای آموزشی مد که در هشت کشور اروپایی برگزار شده شرکت کرده است.
او میگوید: این دوره آموزشی در بالاترین سطح طراحی و مد لباس در چند کشور اروپایی از جمله فرانسه، ایتالیا، المان و جمهوری چک برگزار شد. متأسفانه به دلیل نبود حمایت مالی، من تنها به مدت یکماهونیم در این دوره شرکت و این دوره را تمامنشده رها کردم و به ایران بازگشتم، ولی با کولهباری از آموزشهای جذاب و کاربردی.
برگزاری کلاسهای آموزش خیاطی برای توانیابان، آنها را به سمت حرکت و پویایی هدایت خواهد کرد
قاضی در همین باره خاطرهای تعریف میکند: در جریان برگزاری کلاسهای مد در کشور ایتالیا استادم از ایدههای نویی که داشتم خیلی تعریف کرد و خیلی افسوس خورد که نمیتوانم کلاسها را به طور کامل شرکت کنم. در کشور آلمان تدریس در یکی از مراکز دانشگاهی مد و لباس پیشنهاد شد که به دلیل همین نبود تمکن مالی نتوانستم قبول کنم.
حس مسئولیت در برابر توانیابان
این هنرمند خیاط به شکرانه استعداد و موفقیتهای بسیاری که در خیاطی کسب کرده تجربههای خود را بارها به صورت رایگان در اختیار افراد علاقهمند قرار داده است. او میگوید: چندین دوره آموزش خیاطی را برای افراد تحت پوشش خیریههای مشهد به صورت رایگان برگزار کردم. خیلی از همین خانمها بعد از این آموزشها و با کمک سازمانهای حمایتی چرخ خیاطی تهیه کردند و مشغول به کار شدند.
منیر قاضی در سن شصتوپنجسالگی برای آینده خود و خیاطی برنامههای زیادی دارد و به قول خودش خستگی برای او معنایی ندارد. یکی از کارهای او برای آینده آموزش خیاطی به توانیابان تحت حمایت سازمان بهزیستی است.
او به عنوان یک توانیاب در برابر این افراد که در مراکز بهزیستی هستند خودش را مسئول میداند و به دنبال آموزش خیاطی به توانیابانی است که تواناییهای زیادی دارند و دیگران از آنها غافلاند. میگوید: توانیابان زیادی هستند که به خاطر شرایط جسمانی و ناتوانیای که دارند خود را باور ندارند و سالهاست که بدون برنامه روزگار خود را میگذرانند. برگزاری کلاسهای آموزش خیاطی آنها را به سمت حرکت و پویایی هدایت خواهد کرد.
خستگیناپذیری با شرایط سخت جسمی
منیژه کشاورز، با شانزدهسال سابقه دوستی یکی از شاگردان و همراهان قدیمی این آموزشگاه خیاطی است. او خستگیناپذیری و تجربه بالا در رشته خیاطی را از ویژگیهای شاخص منیر قاضی میداند و میگوید: با وجود بالارفتن سن و افزایش مشکلات جسمی چند سالی است که خانم قاضی مجبور به استفاده از ویلچر هستند با این همه هیچگاه خسته نشده و دست از کار نکشیده است و اولین نفری است که هر روز به کارگاه میآید. درباره مهارتشان در خیاطی باید بگویم بارها شاهد این بودهام که استادان بزرگ خیاطی از نقاط مختلف شهر و صاحبان مزونهای معروف لباس اینجا آمدهاند و از تجربیات خانم قاضی بهرهها بردهاند.
* این گزارش پنجشنبه ۲۵ شهریورماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۵۲ شهرآرامحله منطقه ۱۱ و ۱۲ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
