دختران قرقی در حسرت مدرسه‌اند

«فصل مدرسه‌ها که نزدیک می‌شود، ما ماتم داریم.». «کلاس‌ها در مدرسۀ اینجا چهل‌نفره و حتی بیشتر است؛ یعنی از سقف مجاز هم فراتر رفته است و برای همین معلم‌ها نمی‌توانند درست‌ودرمان برای بچه‌ها وقت بگذارند.».

«ساخت یک دبیرستان دخترانه برای قرقی و مهرگان لازم است. دختر‌ها بعد از اینکه سیکل می‌گیرند، دیگر به مدرسه نمی‌روند. به‌خاطر مسافت زیاد نزدیک‌ترین مدرسه تا قرقی، خانواده‌ها اجازه نمی‌دهند که به دبیرستان بروند.».

«آقایان این‌قدر به فکر پول درآوردن بوده‌اند که حاضر شده‌اند از ساخت فضای آموزشی صرف‌نظر کنند.». این‌ها فقط بخشی از گلایه‌های پرشمار اهالی قرقی و مهرگان دربارۀ فضا‌های آموزشی کم‌تعداد این محدودۀ پرتراکم جمعیتی است.

مشکلی که تا قبل از زیاد شدن جمعیت شهرک مهرگان چندان به چشم نمی‌آمد، اما ساکن شدن جمعیتی حدود ۲۵۰ هزارنفر در این شهرک، کلاس‌های دو مدرسۀ دولتیِ این دو محله را به مرز انفجار رسانده است.

اهالی می‌گویند برای ساخت مدرسه مشکلی نیست، ولی در آموزش‌وپرورش همتی برای ساخت مدرسه در قرقی و مهرگان وجود ندارد.

مدرسه‌های درحال انفجار

یکی دو سال می‌شود که اهالی قرقی کمر همت بسته و کفش آهنی به‌پا کرده‌اند تا مشکل مدرسه به‌ویژه دبیرستان دخترانه را در محله‌شان حل کنند و به این وضعیت نابسامان خاتمه دهند.

حسینعلی صهبائی که عضو سابق شورای اجتماعی محلۀ شهیدشهریاری است، خودش مسئول پیگیری ساخت مدرسه در این محدوده شده است. او در گفتگو با ما می‌گوید: «تا قبل از ساخت شهرک مهرگان یکی از مشکلات اساسی ما در اینجا، نبود دبیرستان دخترانه بود.

اگر گشتی در قرقی بزنید و با مردم صحبت کنید، متوجه می‌شوید که بیشتر دختر‌ها تا سوم راهنمایی بیشتر درس نخوانده‌اند و پس از آن هم مجبور شده‌اند ازدواج کنند.

با آموزش‌وپرورش هم که صحبت کردیم، می‌گویند زمینی دراختیار ما قرار بدهید تا ما تحویل خیّر مدرسه‌ساز بدهیم که یک مجموعۀ آموزشی بسازد. الآن هم با اضافه شدن جمعیت شهرک و چندبرابر شدن جمعیت محصلان این محدوده، نیاز به یک مجموعۀ آموزشی چندمنظوره داریم.».

زمین وقفی در طرح تفصیلی، قرار است پارک شود

و، اما دربارۀ زمین آماده و مناسب ساخت مدرسه که آموزش‌وپرورش مطرح می‌کند، با پیگیری‌ها و دوندگی‌های صهبائی مشخص می‌شود که حدود ۲۰ سال قبل یکی از اهالی، زمینی ۴ هزار و ۲۰۰ مترمربعی را وقف مدرسه کرده و اسنادش را دراختیار آموزش‌وپروش ناحیۀ تبادکان قرار داده است.

او در این‌باره بیان می‌کند: «طبق اسنادی که داریم، حدود سال ۷۷-۷۸ یکی از اهالی زمینی را که الآن دقیقاً در کنار قبرستان و مقابل دبستان تربیت قرار گرفته، برای ساخت مدرسه به آموزش‌وپرورش اهدا کرده است. البته بنا به اظهارات برخی‌ها این زمین وقف است.».

صهبائی در پاسخ به این پرسش ما که چرا تاکنون در این زمین وسیع، مدرسه‌ای ساخته نشده است، می‌گوید: «تا قبل از پیگیری‌های ما و روشن شدن این موضوع، آموزش‌وپرورش خبر نداشت که این زمین وقف شده است.

پس از اینکه از شهرداری استعلام گرفتیم، مشخص شد در طرح تفصیلی که معلوم نیست چه زمانی قرار است اجراشود، این زمین ۴ هزارو ۲۰۰ مترمربعی می‌خواهد تبدیل به فضای سبز شود و اجازۀ ساخت‌وساز در آن داده نمی‌شود.».

آن‌طور که از شواهد پیداست و با بازدیدی که ما از زمین کردیم، از این زمین بزرگ که برای ساخت مدرسه وقف شده، چیزی باقی نمانده است. بخشی از آن ناخودآگاه و ناخواسته به قبرستان قرقی اضافه شده و قسمت دیگری هم احتمالا به خیابان متصل‌کنندۀ قرقی به مهرگان تبدیل شده است.

از این زمین وقفی که صاحب خیراندیشش آن را برای ساخت مدرسه کنار گذاشته است، چیزی باقی نمانده. برای همین شاید احداث فضای آموزشی در آن، دیگر غیرممکن به نظر برسد.

بی‌دلیل متوقفش کردند

بالاخره پس از کش‌وقوس‌های فراوان، سال گذشته کلنگ ساخت یک مجموعۀ آموزشی در یکی از بهترین نقاط فاز ۲ شهرک مهرگان به زمین می‌خورد؛ جایی که هم به محدودۀ جمعیتی قرقی نزدیک است و هم به فاز یک و دوی شهرک.

وقتی همراه صهبائی به محل ساخت مدرسه می‌رویم، خبری از تابلوی اطلاعات پروژه که چند وقت پیش نصب شده بود، نیست و گودبرداری نیمه‌تمام به حال خودش رها شده است.

صهبائی اظهار می‌کند: «اینجا یک زمین ۵ هزارمترمربعی است که دراختیار آموزش‌وپرورش قرار گرفت و عملیات ساخت و گودبرداری آن هم شروع شده بود، ولی بنا به‌دلایلی که به ماگفته نشد، فعالیت‌هایشان کاملا متوقف شد.

اگر این مجتمع در اینجا ساخته می‌شد، همۀ مشکلات ما را حل می‌کرد.». او ادامه می‌دهد: «البته ناگفته نماند که وقتی همان موقع پیگیر چرایی متوقف شدن ساخت این مجتمع آموزشی شدیم.

ما متوجه شدیم که برخلاف سایر زمین‌های قرقی و مهرگان که یا صاحب ندارد یا تنها سند مالکیتشان بنچاق‌های قدیمی است، این زمین سند رسمی دارد. بازهم این موضوعی است که مسئولان آموزش‌وپرورش تبادکان بهتر می‌توانند روشن کنند.».

خودمان برای مدرسه، زمین جور کردیم

عضو سابق شورای اجتماعی محلۀ شهید شهریاری ادامه می‌دهد: «پس از متوقف شدن ساخت آن مجتمع آموزشی در مهرگان، ما مجدد پیگیری کردیم که دست‌کم یک فضا یا زمین جایگزین پیدا کنیم تا مدرسه ساخته شود.

دبستان قدیمی قرقی که خراب شده بود، مکانی تقریباً پانصدمتری بود. خوشبختانه این زمین در جایی قرار دارد که هم به شهرک مهرگان بسیار نزدیک است و هم به قرقی.

مسئولان وقت آموزش‌وپرورش تبادکان به ما گفتند که اگر ۷۰۰ متر دیگر بتوانید به اینجا اضافه کنید، ما خیّری کویتی سراغ داریم که  پای کار می‌آید و در مدت زمان کوتاهی مدرسه را می‌سازد.

اضافه کردن آن متراژ بالایی که مدنظر آموزش‌وپرورش بود، کار راحتی نبود. بالاخره نیاز بود که هزینه بشود و زمین و خانه‌های متروک اطراف مدرسۀ قدیمی، خریداری شود.

چندنفری را که آن دور‌وبر زمین داشتند، راضی کردیم که زمینشان را به ما بدهند یا بفروشند. وقتی حرف از ساخت مدرسه به میان آمد، زمین‌ها را اهدا کردند، ولی نه از آموزش‌وپرورش خبری شد و نه از خیر مدرسه‌ساز.

هرچقدر هم که پیگیری کردیم، امروز و فردا کردند و بعد هم که موضوع کاملا فراموش شد. امسال هم مدرسه‌ها باز شد و دوباره همان آش است و همان کاسه. کلاس‌های پرجمعیت است و دخترانی که از تحصیل در مقطع بالاتر محروم می‌شوند.».

به ازای هر ۲۰۰ واحد مسکونی باید یک فضای آموزشی ساخته شود

مشکل کمبود مدرسه فقط مهرگان و قرقی را درگیر نکرده، بلکه همۀ شهر‌هایی که در آن‌ها مسکن مهر ساخته شده است، اولین معضلی که با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، نبود فضای آموزشی است.

جالب است بدانید که براساس قانون شورای آموزش‌وپرورش، انبوه‌سازان چه در مسکن مهر و چه در جای دیگر موظف هستند به ازای هر ۲۰۰ واحد مسکونی، دست‌کم یک فضای آموزشی بسازند.

قانونی که تا به امروز به بهانه‌های مختلف یا نقض شده یا اینکه اصلا اجرا نشده است. حتی گاهی اوقات انبوه‌سازان با بستن قرارداد‌های ۱۹۰ واحدی از زیر بار ساخت مدرسه به‌راحتی شانه خالی می‌کنند.

مسکن مهر شهرک مهرگان یک پروژۀ ۵۰۰ واحدی است که بیش از ۵۰ درصد آن ساخته و تحویل مالکان شده. یعنی طبق قانون مصوب آموزش‌وپرورش، باید حداقل دو مدرسه در این شهرک احداث می‌شد، ولی در مهرگان نه‌تن‌ها مدرسه‌ای ساخته نشد، بلکه حتی زمینی هم برای ساخت آن پیش‌بینی نشده است، تاآنجاکه الان یکی‌دو خانه برای جبران کمبود فضای آموزشی در مهرگان، تبدیل به مدرسه و مهدکودک غیرانتفاعی شده‌اند.

تا قبل از احداث شهرک مهرگان، مشکل قرقی تنها نبود مدرسۀ دخترانه در مقطع متوسطه بود و دیگر مدرسه‌ها با همۀ کمبودی که داشتند، روال عادی خودشان را طی می‌کردند و خبری از کلاس‌های چهل‌نفره نبود.

استاندارد‌های شهرسازی را در مهرگان رعایت نکردند

موضوع را با علی ابری‌اول، رئیس آموزش‌وپرورش ناحیۀ تبادکان، درمیان می‌گذاریم. ابری‌اول با قبول همۀ مشکلات موجود در مهرگان و قرقی می‌گوید: «شهرک مهرگان که به محدودۀ جاده سیمان الحاق شد، توازن آنجا را به‌هم زد.

اصولا رسم بر این است که وقتی انبوه‌سازی صورت می‌گیرد، برای حدود ۲۰۰ خانه حداقل یک فضای آموزشی ساخته شود. در دوسه نوبت خیر‌هایی را پیدا کردیم که حاضر بودند رقم‌های میلیاردی برای ساخت مدرسه هزینه کنند، ولی مسکن و شهرسازی که آن زمان متولی شهرک بود، به ما زمین نمی‌داد.

برای همین هم در طول این سال‌هایی که از افتتاح شهرک می‌گذرد، مدرسه‌هایی که در آن محدوده داریم، همیشه پر از دانش‌آموز است و جمعیت بعضی کلاس‌ها تا چهل نفر هم می‌رسد.».

وی ادامه می‌دهد: «ما معمولا در جا‌هایی که چنین مشکلاتی وجود دارد، از درمان‌های مقطعی استفاده می‌کنیم. امسال هم به‌خاطر حجم زیاد دانش‌آموز در این منطقه مجبور شدیم یک فضای مسکونی را به مدرسه ضمیمه کنیم.».

زمین اهدایی معارض داشت

ابری‌اول با اشاره به زمینی که مسکن‌وشهرسازی برای ساخت مدرسه دراختیار آموزش‌وپرورش تبادکان قرار داده است، بیان می‌کند: «پس از رایزنی‌های فراوانی که انجام دادیم، بالاخره سال گذشته یک زمین ۵ هزارمترمربعی به ما دادند.

خیر پای کاری هم داشتیم که جلو آمد و همۀ هزینه‌ها را تقبل کرد. تازه کار را شروع کرده بودیم که متأسفانه برای زمین معارض پیدا شد. کسانی که ادعا می‌کردند زمین متعلق به آن‌هاست، دلایل کاملا محکمه‌پسندی داشتند و برخلاف بقیۀ املاک آن منطقه که بیشتر قولنامه و بنچاق دارد، این‌ها سند منگوله‌دار رسمی داشتند.

حتی جالب است بدانید که موقع کار کردن پیمانکار ما، چند نفری با چاقو و چوب و قمه به آنجا ریخته  و کارگران را تهدید کرده بودند. وقتی مشاهده کردیم که این زمین این همه مشکل دارد و با آن وضعیت جان کسانی که آنجا کار می‌کنند، در خطر است، مجبور شدیم کار مدرسه را متوقف کنیم.

نهایت اینکه حرف آن‌ها به کرسی نشست و ما زمین را تحویلشان دادیم و هزینه‌ای را که قرار بود خیر صرف ساخت مدرسه در قرقی و مهرگان بکند، در جای دیگری خرج مدرسه‌سازی کنیم که سال آینده افتتاح می‌شود.».

رئیس آموزش‌وپرورش تبادکان در ادامه می‌افزاید: «ما در آموزش‌وپرورش وظیفه نداریم که برویم مشکلات زمین‌ها را حل کنیم. اگر یک زمین شسته‌ورفته و بدون معارض به ما تحویل بدهند، ما در آموزش‌وپرورش خیر پیدا می‌کنیم و در مدت زمان کمی یک فضای آموزشی استاندارد تحویل می‌دهیم.».

من اطلاعی ندارم

علی ابری‌اول با اظهار بی‌اطلاعی از زمینی که اهالی قرقی برای ساخت مدرسه فراهم کرده‌اند، می‌گوید: «در طول این یک سالی که من به منطقۀ تبادکان آمده‌ام، همۀ هم‌وغمم را گذاشته‌ام تا مشکل قرقی و مهرگان را حل کنم.

من چنین قولی به کسی ندادم و اصلا اطلاع ندارم که چنین زمینی وجود دارد، ولی اگر این چیزی که شما می‌گویید درست باشد، نمی‌شود در این فضا یک مجموعۀ آموزشی بنا کرد. نهایت یک مدرسۀ پنج‌شش‌کلاسه از آن درمی‌آید که جواب‌گوی نیاز آنجا نیست.».




* این گزارش یکشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶ در شماره ۲۶۶ شهرارامحله منطقه ۳ به  چاپ رسیده است.