محمد مهدی شخصی، تاریخ شفاهی محله حسینباشی است 
آب انبار ۱۱۰ ساله قلعه وکیلآباد گود پهلوانان شد 
محمد مهدی شخصی، تاریخ شفاهی محله حسینباشی است
علیرضا ظهیری| مرد خوشصحبتی است که از کوچه حسین باشی و کوچههای اطرافش در محله حسینباشی مشهد خاطرهها دارد. محمد مهدی شخصی متولد۱۳۲۵ در مشهد است. وقتی که پای صحبتهای این پیرمرد خوش زبان مینشینی گویی گذشته جلوی چشمانت میآید، محلات قدیمی، شور و صفا و صمیمیتی که آن زمان مردم با هم داشتند، در شادی و غمها با هم بودند، در مبارزات با هم بودند و حال که در این دنیای ماشینی همه ما گرفتار کار خود هستیم، چه خوب است یاد گذشتهها را زنده نگه داریم.
البته این مرد خوشسخن ورزشکار نیز بوده است و در رشته ژیمناستیک ۲۰سال فعالیت داشته است. میگوید: در آن زمان امکانات بسیار کم بود و فقط مشهد یک باشگاه ژیمناستیک داشت به نام باشگاه طاهری.
به دعوتش پاسخ مثبت داده و در بعدازظهری زمستانی مهمان او میشویم. شخصی در حال حاضر در محله ابوطالب مینشیند، اما روزگار کودکی و جوانی خود را در کوچه حسینباشی گذرانده است و در مورد این کوچه میگوید: در گذشته در حسینباشی کورههای آجرپزی دستی فعالیت داشتند و در ابتدای کوچه جوی آبی بود که در آنجا آب به روی زمین میآمد.
شخصی ادامه میدهد: در داخل کوچه حسینباشی کوچهای بود به نام کوچه حاجیسیگاری یا کوچه درشکهدارها به دلیل آنکه درشکهچیها که در آن زمان حکم همین تاکسیهای امروزی را داشتند در آن کوچه بودند و مردم آن کوچه را به این نام میشناختند.
داستان کوچه برج خونی سندیت ندارد
وی با اشاره به داستان کوچه برجخونی میگوید: این کوچه کمی بالاتر از کوچه درشکهدارها بود و آنگونه که قدیمیها میگویند، نامگذاری این به زمانی برمیگردد که روسها وارد مشهد و با مردم درگیر شده بودند، این برج آخرین پناهگاه مردم بود که درآنجا با روسها درگیر شدند؛ البته این موضوع فقط نقلقول است و سندیتی ندارد.
درانتهای کوچه باغ خونی، باغی بود که با همت اهالی تبدیل شد به مسجد احمدی که اولین پیشنماز آن آقای مرکبی بود
شخصی با بیان اینکه در انتهای کوچه برجخونی در آن زمان به باغی میرسیدیم به نام باغ آقای نازی که این شخص در آنجا نگهبان بود، یادآور میشود: امروزه آن باغ با همت چند تن از افراد محل تبدیل شده است به مسجدی معروف به مسجد احمدی که اولین پیشنماز آن نیز آقای مرکبی بود.
وی خاطرنشان میکند: پس از آن باغ به قبرستان هشتآباد میرسیدیم که امروزه تبدیل شده است به پارک کودک که در آنجا مدرسهای بود به نام ۱۵بهمن که البته آن مدرسه در زمان رضاشاه بیمارستان بوده است و من هم قسمتی از دوره ابتدایی خود را در آنجا تحصیل کردهام.
با هر بارندگی مدرسه ما تعطیل میشد
شخصی با اشاره به اینکه این مدرسه در زمان بارندگی پر از آب میشد و به همین دلیل مدرسه در اکثر روزهای بارانی تعطیل بود، تصریح میکند: در محله حسینباشی کوچه دیگری بود به نام کوچه عباس اذانگو که این فرد، چون در سر خانهاش برجی داشت، در هنگام اذان به بالای آن میرفت و اذان میگفت که البته امروزه همان نام خود را حفظ کرده و به کوچه عباسآباد معروف شده است.
وی به تغییر نامهای کوچه حسینباشی از ابتدا تاکنون اشاره و بیان میکند: این محله ابتدا به نام حسینباشی بود و بعدها تبدیل به کوچه سجاد شد و پس از مدتی تغییر نام داد به کوچه کمالالملک و در چند سال اخیر دوباره نام حسینباشی را بر خود گرفت.
شخصی در ادمه صحبتهای خود به میدان توحید امروزی نیز اشاره و تصریح میکند: در آن زمان در محل فعلی میدان توحید استخری بود که آب معروف نهر نادری در آنجا میریخت و دروازه قوچان بالاتر از آن قرار داشت.
سهراه کاشانی معروف بود به گودال زابلیها
وی میافزاید: در سهراه کاشانی امروزه گوادلی مانند خندق بود که معروف بود به گودال زابلیها که متغلق به سیستانیهایی که به این محدوده مهاجرت کرده بودند و جمعیتی شاید حدود دوهزار نفری داشتند که البته در آن زمان با همکاری شهرداری، استانداری و ارتش به مدت سه سال عملیات خاکریزی در آنجا انجام شد تا توانستند آن گودال را پر کرده و به شکل امروزی خود درآورند.
در سهراه کاشانی گوادل معروفی بود بهنام گودال زابلیها که متغلق به سیستانیهایی مهاجر مشهد بود
شخصی با بیان اینکه من در زمانی که ژیمناستیک کار میکردم با برداران شمقدری همباشگاهی بودم، میگوید: رضا و جواد شمقدری همباشگاههای من بودند و در حال حاضر جواد شمقدری معاون سینمایی وزیر فرهنگ و ارشاد است.
حسین باشی یکی از محلات سیاسی مشهد بوده است
وی میافزاید: نکته جالب در مورد کوچههای حسینباشی و تعبدی این است که در آن زمان تمام افراد مبارز در کنار هم در آنجا زندگی میکردند و من یاد میآید که خانه پدری حجتالاسلام ماندگاری و منزل کافی در این محله بود.
شخصی با بیان اینکه حسینباشی تقریبا بافت قدیمی خود را از نظر محلهای سکونتی حفظ کرده است، اظهار میدارد: این محله با توجه به اینکه خیابانها عریضتر شدهاند و همچنین باغها تبدیل شدهاند به منزل، اما منازلی که وجود داشت و بافت سکونتی آن همچنان تا حدودی حفظ شده و تغییرات بیشتر در خیابانها بهوجود آمده است.
*این گزارش اسفند سال ۹۰ در شماره هفت شهرآرامحله منطقه ۲ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
