مسجد جوادالائمه(ع)؛ وقف حسن‌آبادی‌های مقیم مشهد

وقف، امری ماندگار و تاثیرگذار است. هرگز نمی‌توان به‌مدد بودجه‌های دولتی انتظار داشت که محرومیت‌های کهن از چهره نقاط آسیب‌دیده و کم‌برخوردار شهر و حاشیه شهر پاک شود؛ به همین دلیل خیران و واقفان جایگاهی ویژه دارند.

آنان با صرف همیشگی مال و امکانات خود برای مردم و فردای جامعه، چاره‌ساز مشکلات هستند. در این میان، حاشیه شهر محرومیت و نیازی ویژه دارد.

محله پنجتن حدود ۱۰ سال است که به شهر مشهد متصل شده و خدمات شهرداری مشهد را به خود دیده است، اما در حوزه‌های گوناگونی هنوز مزه شهری بودن را حس نکرده و امکانات عادلانه در این منطقه توزیع نشده است.

کمبود شدید مدرسه و سالن مطالعه و کتابخانه، کمبود درمانگاه عمومی و تخصصی و حتی شعبه بانکی، بخشی از مشکلات این محدوده است.

برای درک بهتر موضوع با حجت‌الاسلام تیموری، نماینده ائمه‌جماعات منطقه پنجتن، جواد نیک‌سرشت، واقف جوان که مسجدی را در منطقه پنجتن وقف کرده است و پدر او که در مدیریت مسجد سهم بسزایی دارد، به گفتگو نشستیم.

تا فقر فرهنگی برطرف نشود، فقر اقتصادی درمان نخواهد شد

حاج‌آقای تیموری، نماینده ائمه‌جماعات محله پنجتن آل‌عبا و امام‌جماعت مسجد قائمیه است. او درباره پیشینه محله پنجتن می‌گوید: حدود سال ۷۵ که من به این منطقه آمدم، منطقه پنجتن و به‌طور مشخص بخش التیمور دربین مردم، معروف به منطقه قبرستان بود.

این حوالی در آن سال‌ها از نظر فرهنگی و سکونت، منطقه‌ای بسیار نامناسب بود. در شهر مشهد هر کسی خلافی می‌کرد، می‌گفت از التیمور آمده‌ام! یادم نمی‌رود وقتی داشتند کانالی را در این منطقه تخلیه می‌کردند، ۳۰ بدنه موتور و چند جنازه از آن بیرون آورده شد، حتی اگر در جای دیگری خلاف انجام می‌شد، آثار آن را به این منطقه می‌آوردند، تاجایی‌که محله را بدنام و ناامن کرده بودند.

نماینده ائمه‌جماعات در شورای اجتماعی محله درباره فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی در منطقه پنجتن می‌گوید: تازمانی‌که فقر فرهنگی مردم برطرف نشود، فقر اقتصادی آن‌ها درمان نخواهد شد.

با نامه‌نگاری‌ها و پیگیری‌های فراوانی که کردیم، قبل از سال ۸۶ منطقه پنجتن به شهر متصل شد و شهرداری از آن زمان، خود را موظف می‌داند که به این منطقه خدمت‌رسانی کند، حتی مشاور رئیس‌جمهور وقت را در نوبتی که توانستم هماهنگی انجام بدهم، ساعت ۲ شب به منطقه آوردم تا از وضعیت آن بازدید کند.

همچنین نمایندگان شورای اسلامی را آوردم تا سرانجام توانستیم مجوز وصل شدن این منطقه به شهر مشهد را دریافت کنیم؛ البته نباید تصور کرد که همه کار‌های لازم، انجام شده، اما به‌هرحال کار شروع شده است و پیشرفت داشته‌ایم.

او درباره وضعیت فعلی محله پنجتن می‌گوید: حجم منطقه، وسیع و تراکم جمعیت بسیار بالاست. سال‌های سال از نظر فرهنگی به این محدوده رسیدگی نشده و از نظر امنیتی و بهداشتی، مشکل داشته است.

از چهارراه‌برق تا انتهای پنجتن، سالن مطالعه‌ای نداریم. روزی فکر می‌کردم اگر دانش‌آموزی بخواهد در خانه درس بخواند، باتوجه‌به اینکه مساحت خانه‌های این منطقه کم و تعداد افراد زیاد است، امکان درس خواندن وجود ندارد؛ برای همین در کنار مسجد قائمیه واقع در خیابان پنجتن ۵۴، کتابخانه‌ای تاسیس کردیم.

این سالن در چهارطبقه تاسیس شده است. طبقه اول اختصاص به سالن ورزشی دارد. یک طبقه ویژه برادران و یک طبقه ویژه خواهران است و طبقه بالایی را با ظرفیت ۱۸ هزار جلد به کتابخانه  اختصاص داده‌ایم. از ساعت ۷ صبح تا ۷ شب هم خدمات‌رسانی می‌کنیم.

او درباره کمبود‌های منطقه پنجتن می‌گوید: علاوه‌بر مشکلاتی که یاد کردم، نبود یک شعبه بانکی در این منطقه دردسرساز است، به‌طوری‌که افراد برای پرداخت قبوضشان مشکل دارند.

در منطقه وسیع پنجتن باتوجه‌به اینکه بیش از ۵۰ درصد جمعیت منطقه ۴ در حاشیه شهر ساکن هستند،  متاسفانه بیمارستانی هم وجود ندارد. با اینکه زمینی را واقفان به این منظور اختصاص داده اند، باتوجه‌به مشکلات بی‌شمار هنوز نتوانسته‌ایم کار ساخت آن را آغاز کنیم.

از منظر امنیتی هم ضمن تشکر از مسئولان کلانتری محلی، باید بگویم که به توانایی و ظرفیت بیشتری نیاز داریم تا سطح امنیت منطقه به حد شایسته‌ای برسد.

حجت‌الاسلام تیموری در ادامه، با اشاره به موضوع وقف به‌عنوان یکی از راهکار‌های حل مشکلات مردم در منطقه کم‌برخوردار پنجتن می‌گوید: شاید تصور شود که وقف به پول و زمین خلاصه می‌شود، درحالی‌که وقف گسترده‌تر از این حرف‌هاست و می‌تواند همه امور  را در بر گیرد.  

مثلا افرادی که توانایی علمی و فرهنگی دارند، باید خودشان را وقف مردم کنند. وقف منحصر به مسجد نیست. چرا در منطقه، وقفیاتی برای مدارس نداریم؟ متاسفانه کلاس‌های مدرسه با ترافیک ۳۵ تا ۴۰ نفری روبه‌روست.

اداره این کلاس‌ها برای معلم و دبیر، سخت است و بازدهی کمی دارد. باید رویکردی جدی در وقف به‌خصوص در حاشیه شهر داشته باشیم. وقف در سطح شهر هرچند خوب است، ظرفیت خالی‌مانده مناطق حاشیه‌ای، جای فراوانی برای وقف و تاثیرگذاری عمومی دارد.

وی می‌افزاید: برخی، این مسئله را مطرح می‌کنند که حاشیه شهر‌ها نباید آباد شود تا مردم روستا‌ها به شهر‌ها هجوم نیاورند! چرا صورت‌مسئله را پاک‌کنید؟ بهتر است به روستا‌ها امکانات بدهید تا افراد به شهر‌ها نیایند.

همچنین اگر آبادانی را به حاشیه شهر‌ها بیاوریم، تراکم در درون شهر کمتر می‌شود. این دستور مقام معظم رهبری است که نگاهی ویژه به حاشیه شهر‌ها وجود داشته باشد.

واقف جوان: وقف برایم برکت آورده است

جواد نیک‌سرشت، ۲۶ سال دارد و زمینی را برای ساخت مسجدی که امروز جوادالائمه (ع) نامیده می‌شود، وقف کرده است. او درباره مشخصات زمینی که وقف کرده است، می‌گوید: سال ۱۳۸۹ زمینی به‌متراژ ۵۰۰ متر را واقع در نبش پنجتن ۴۷ برای مسجد وقف کردم؛ مسجدی که امروز به نام جوادالائمه (ع) شناخته می‌شود.

نیک‌سرشت درباره هدفش از وقف زمین مسجد جوادالائمه (ع) می‌گوید: هر کدام از ما اعتقاداتی داریم و موفقیت در زندگی را به صرف امکانات و موقعیت‌های ظاهری نمی‌دانیم. معتقدیم اگر در امور معنوی مشارکت کنیم، جبران خواهد شد و برکت به زندگی ما خواهد آمد. در آن سال، پدر و پدربزرگم هم من را به این کار تشویق کردند.

دوست داشتم مسجدی در نزدیکی محل کارم باشد و صدای اذان در این منطقه پخش شود و به گوش‌ها برسد. دوست داشتم در ایام محرم و عزاداری‌های عمومی، پایگاهی برای شعائر دینی در منطقه وجود داشته باشد.

نیازسنجی کردم و به‌نظرم رسید که مسجد در اولویت است؛ البته مردم این منطقه به دیگر خدمات عمومی مثل مدرسه و درمانگاه نیز نیاز دارند.

واقف جوان، تکمیل بنای مسجد را کاری گروهی می‌داند و توضیح می‌دهد: زمین را من اهدا کردم و عده‌ای ازجمله آقایان علی منتظری و زاهدی که اهل حسن‌آباد نیشابور هستند، زمین را ساختند.

اهالی محل نیز کمک کردند. باید در اینجا از حاج‌علی‌اکبر نیک‌سرشت، پدربزرگم، هم یاد کنم که با من صحبت‌های فراوانی کردند و قانعم کردند که وقف زمین برای مسجد، عملی ماندگار و مهم است.

او از حرکتی وقف‌محور در منطقه پنجتن یاد می‌کند و امیدوار است که این حرکت با سرعت بیشتر ادامه پیدا کند و می‌گوید: تعدادی از افراد محل به من مراجعه کردند و خواستند جزئیات مراحل وقف را بدانند و می‌گفتند که به‌نظرشان، کار پسندیده‌ای است و آن‌ها هم درپی این هستند که زمین‌هایی را برای امور عام‌المنفعه وقف کنند.

این منطقه باتوجه‌به کمبود‌ها و مشکلاتی که دارد، به‌شدت نیاز به کمک دارد. وقف یکی از راه‌هایی است که می‌توان سطح زندگی عمومی را با کمک آن ارتقا داد.

واقف جوان دوست دارد در آینده هم وقفیاتی داشته باشد. او وقف را در زندگی دنیاییِ واقف هم مهم و تاثیرگذار می‌داند و می‌گوید: اگر خدا بخواهد، دوست دارم وقف‌های فراوانی داشته باشم.

درپی وقفی که کرده‌ام، در زندگی مادی و معنوی خودم شاهد تاثیرات مثبتی بوده‌ام و برکت و پیشرفت در امور مختلف زندگی‌ام را شاهد بوده‌ام.

پدر واقف: وظیفه همه افرادی که توانایی دارند، کمک به محرومان است

حسین نیک‌سرشت، پدر واقف جوان منطقه ماست و درباره رضایت قلبی‌اش از حرکت وقفی پسرش می‌گوید: احساس خوبی دارم که چنین پسری دارم و افتخار می‌کنم که پسرم، هم به فکر دنیا و پیشرفت در آن است و هم به آخرتش می‌اندیشد.

او درباره کار‌های عام‌المنفعه‌ای که انجام داده است، می‌گوید: منطقه ما منطقه کم‌برخورداری است. من صاحب مصالح‌فروشی هستم. افراد مختلفی برای بهسازی خانه‌شان به من مراجعه می‌کنند.

وقتی متوجه می‌شوم اوضاع‌واحوال فردی که مصالح می‌خواهد، چندان مناسب نیست و به‌اصطلاح، صورتش را با سیلی سرخ نگه داشته است، سعی می‌کنم حداکثر تخفیف را برایش درنظر بگیرم یا وقتی نمایندگان مراکز خیریه‌ای به من مراجعه می‌کنند و برای توسعه مرکزشان نیاز به مصالح ساختمانی دارند، به آن‌ها کمک می‌کنم و این کمک را وظیفه خودم می‌دانم.

نمونه این مسئله به چندی پیش برمی‌گردد که مؤسسه آبشار عاطفه‌ها از من کمک خواست و افرادی را که تمکن نداشتند، معرفی کرد و من هم به‌اندازه توانایی‌ام کمکشان کردم.

او درباره مراحل تاسیس مسجد نیز می‌گوید: این کار با همکاری همه عزیزان انجام شد. اداره اوقاف هم کمک کرد زمینی که برای مسجد وقف شده بود، بنا به نیت واقف به‌عنوان مسجد احداث شود و از کاربری‌های متفرقه جلوگیری کرد.

همچنان خواهان حمایت و پیگیری اداره اوقاف برای فعال‌تر و شاداب‌تر شدن مسجد هستیم.

او درباره نتایج وقف و تاسیس مسجد بیان می‌کند: مسجد به محل ما رونق معنوی خاصی داده است. افراد وقتی صدای اذان را می‌شنوند، توقف می‌کنند و به مسجد می‌آیند.

اینجا پایگاهی معنوی برای همه اهالی محل شده است و امیدوارم سطح فرهنگ عمومی و اخلاقی را هم ارتقا ببخشد؛ البته این امور به‌سرعت انجام نمی‌شود، اما به‌هرحال اگر کاری بخواهیم انجام دهیم، با محوریت مسجد به نتیجه بهتر و شاخص‌تری خواهیم رسید.

امیدواریم به‌زودی جوانان، مسجد را با فکر‌های نو و برنامه‌های جدیدی که دارند، آباد کنند و محور برنامه‌ها، چند فرد کهن‌سال نباشند. مسجد، متعلق به همه است و سهم جوانان در این میان بیشتر است.




*این گزارش یکشنبه ۵ آذر سال ۱۳۹۶ در شماره ۲۷۰ شهرآرامحله منطقه ۴ چاپ شده است.