عذرا موشانی خاطرات اواسط دهه ۵۰ را بهخوبی به یاد میآورد؛ زمانیکه از نیشابور و روستای کوشان (موشان)، تازه به محله وحید نقل مکان کرده بود و از امکانات امروز محله، خبری نبود. از زمانی تعریف میکند که همه خانهها آب لولهکشی نداشتند!
در سال۱۳۷۶ مشهد شدیدترین خشکسالی چهل سال گذشته خود را تجربه میکند و در سال۱۳۷۷ هم خشکسالی به تربتحیدریه میرسد. این خشکسالی یک دهه طول میکشد و باعث میشود کارشناسان این خشکسالی را نقطه شروع «سالهای خشک متمادی» بدانند.
قنات تاریخی سناباد، کهنترین منبع آب مشهد، برای قرنها تنها منبع تأمینکننده آب این شهر بود. آبی که پیکر امام رضا (ع) با آن غسل داده شد و به عنوان آبی تبرکیافته به حرم مطهر راه یافت و پایه شکلگیری مشهد کنونی شد.
علیاکبر خسرویراد تعریف میکند: تأمین آب اینطور بوده که سقاها آب را با دو تین هفدهکیلویی که با طناب به چوبی میبستند و روی دوش حمل میشد، به خانهها میآوردند و دو ریال دریافت میکردند.
با اتکا به دو شاهد میتوان بیان داشت که آب خیابان در سالهای بعد از دوره صفویه از جمله در دوره افشاریه و حتی در زمان اوج زمامداری نادرشاه، دستکم پس از ورود به صحن عتیق دیگر کیفیت مناسبی نداشت.
صادق اخیرا در یک مسابقه آنلاین مربوطبه مصرف انرژی به نام مسابقه سونرژی شرکت کرده و رتبه اول در سطح استان را به دست آورده است و بهعنوان یک همیار آب شناخته میشود.
جمشید قدرتی میگوید: حدود دوسالی است که این کلمن را اینجا گذاشتهام. فقط حواسم هست همیشه آب خنک داشته باشد. البته همسایهها هم در حسوحال خوب این کار شریکاند.
در طول تاریخ، افراد بسیاری کوشیدند با تزریق آب قناتهای اطراف مشهد به محدوده حرمرضوی و محلات مشهد، مشکل آب را تاحدودی مرتفع کنند اما برای همیشه ممکن نبود و استفاده از چاه آب،جایگزین شد.
مشهد در طول عمر هزارودویستساله خود، با وجود باغهای سرسبز فراوان، خشکسالیهای بسیاری را تجربه کرده و هربار هم برای رفع این مشکل راهکارهایی اندیشیده شده که سدسازی یکی از آنها بوده است.
گزارشهای مربوط به کمآبیهای سال ۵۵۰ قمری به بعد، مصادف با مرگ سلطان سنجر سلجوقی بود که خراسان به عرصه ترکتازی اقوام ترکمان و غُز تبدیل شد و همین مسئله به زیرساختهای آبی شهر آسیب بنیادی زد.
آب زلال کال قرهخان به پسابی ناسالم، کمحجم و بدبو بدل شده است. متأسفانه برخی کشاورزان، بهصورت مخفیانه و با استفاده از پمپهای کفکش، این آب آلوده را برای آبیاری محصولات خود استفاده میکنند.
عکسی از مسجد گوهرشاد در دوره قاجار وجود دارد که در آن، در ضلع جنوبی آن، اتاقکی چوبی به چشم میخورد که درواقع محل چاه آب مسجد گوهرشاد است؛ چاهی که هنگام بیآبی، از ظرفیت آن برای تأمین آب موردنیاز زائران استفاده میشده است.
سیل چند ماه پیش، باعث شد نام کوی سیدی بیشتر از هروقت دیگری سرزبانها بیفتد. جایی که ۶۷ سال پیش سیدمحمود سیدی حلّاج اولینبار کلنگ ساخت شهرکی را در آن به زمین کوبید.
به گفته اهالی سیدی حدود شش دهه پیش محلهای به این نام وجود نداشته تا اینکه شخصی به نام «سیدمحمود سیدی» به اینجا میآید و چاه آبی حفر میکند و سبب آبادانی میشود.
فاطمه پوراسماعیل چندین کاغذ نقاشی آورده که در آن روشهای درست و غلط استفاده از آب رسم شده است و بچهها باید روشهای درست را رنگآمیزی کنند.
مشکل بیآبی در خرداد سال ۱۳۲۸، صدای یکی از خبرنگاران را درمیآورد و خطاب به نصیرزاده که یکی از سرمایهداران مشهد است، مینویسد «با اینکه در فروردین و اردیبهشت با باران فراوانی روبهرو بودیم، ولی مشهدآب ندارد».
سایه برجهای ارتفاعات جنوب سالهاست بر سر روستای «کلاتهسرهنگ» سنگینی میکند، روستایی که با وجود نزدیکی به شهر آب لولهکشی و کنتور گاز و مدرسه و اتوبوس ندارد.
شیما شاهیننژاد؛ با کمک روشهای مختلف ازقبیل تفکیک زباله، استفاده مجدد از آبهای مصرفی در خانه و تولید کمپوست از زبالههای خانگی، به حفظ محیطزیست اطرافش کمک میکند.
اینجا شبهروستایی است که بین راه مانده است. میان آبادانی مشهد و اولین روستای خلج گیر افتاده است. هنوز خاطره حضور در مشهد در ذهنت کمرنگ نشده است که به این روستا میرسی. فضایی دلنشین برای عبور و سخت برای زندگی!
حاج «رمضانعلی اللهرسان» طرق را قدیمیترها خوب میشناسندش و بچهها نامش را از پدرانشان شنیدهاند.هرجا قدمی برای طرق برداشته میشود یا کاری راه میافتد، پای حاجی در میان است.