رقابت روسیه و بریتانیا در شرق ایران فقط در میدان سیاست و مرزهای جغرافیایی اتفاق نمیافتاد. دو قدرت بزرگ آن روزگار برای به دست آوردن نفوذ بیشتر در خراسان و سیستان، وارد عرصه اقتصاد شدند و درنهایت به آشفتگی اوضاع اقتصادی در این دیار منجر شد.
همه در حال ترک مشهد هستند، اما خلبانان هنگ هوایی همچنان باقی میمانند تا به هر شکلی شده از هواپیماهایشان مراقبت کنند و نگذارند به دست ارتش سرخ بیفتد. آنچه میخوانید داستان هنگ هوایی ۴ مشهد در شهریور ۱۳۲۰ است.
اندکی پیش از شروع جنگجهانی اول سفارش بافت یک قالی به بافندگانی در تبریز داده شد تا به دربار آلمان برسد. سالها بعد دست روزگار آن را به ایران بازگرداند تا امروز در موزه فرش آستان قدس رضوی به نمایش درآید.
پس از ورود اولین فضانورد روی ماه، تصویر انسان روی ماه به کتابها، مجلات، پوسترها، سکهها و تمبرها راه یافت. یکی از این تمبرها، که تنها چند هفته پس از فرود آپولو ۱۱ در ایران منتشر شد، امروزه در گنجینه تمبر موزه آستان قدس رضوی نگهداری میشود.
دولت شوروی پس از کودتای رضاخان همواره بیم داشت که ایران مبدأ حمله علیه شوروی قرار گیرد.همین بهانه، دستاویزی شد که ارتش سرخ از چندین نقطه شمال کشور به ایران هجوم بیاورد و یکی از اصلیترین اهدافش تصرف شهر مشهد بود.
بر پایه آگهیهای منتشرشده در مطبوعات مشهد، هنرستان صنعتی مشهد در سال ۱۳۱۵ تأسیس شد. این هنرستان کهنسال که اکنون در میدان شریعتی با نام شهید بهشتی فعالیت میکند، ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
بسیاری از مورخان معتقدند که انتخاب رضاخان به عنوان وزیر جنگ، سرآغاز برکشیدن پهلوی اول به قدرت بود و سیدضیاء از شناختهشدهترین مهرههای بریتانیا در تاریخ معاصر، روندی را آغاز کرد که در نهایت به سقوط قاجاریه انجامید.
در جریان جنگ جهانی اول ارتش عثمانی بیمحابا به غرب ایران هجوم آورد که با شکست سنگینی مواجه شد اما باز هم بیکار ننشست و به فکر اعزام جاسوس به داخل خاک ایران و برانگیختن مسلمانان منطقه علیه نیروهای اروپایی افتاد.
سن مشحبیب حالا ۱۰ سال است که از یک قرن هم عبور کرده. خودش میگوید متولدسال ۱۲۸۰ در شهرستان میانه استان آذربایجان شرقی است وسال ۱۳۱۰ بوده که ابتدا به درگز و سپس به مشهد آمده و اینجا ماندگار شده.
شهریورماه سال۱۳۲۰، روسها مشهد را به اشغال خود در میآورند و وضعیت معیشتی مردم تحتتأثیر آن قرار میگیرد. آشفتگی بازار در این شرایط، صدای اعتراض مردم از کمبود مواد غذایی و دیگر اجناس ارزشمند را بلند کرده بود و احتکارها شروع شد.
در زمان اواخر قاجار و اوایل پهلوی، نگهداری از اطفال بیسرپرست و رهاشده نیز از وظایف مدیریت شهری به شمار میرفت. با ساخت شیرخوارگاه شهرداری مشهد، اوضاع تا حدی دگرگون شد و بهبود یافت. پیش از این، تنها پناهگاه کودکان، خیریهها یا دارالعجزه آستان قدس بود.
سرکنسول انگلیس در مشهد وقتی میبیند که قوای روسیه هیچاقدامی برای خروج از ایران انجام نمیدهد، یک گزارش مفصل برای یکی از روزنامههای انگلیسیزبان مطرح آن روزها میفرستد تا مردم جهان ببینند که روسها به تعهداتشان پایبند نیستند!
تقی بینش در یادداشتی در روزنامه آزادی مینویسد: هنوز در نهر خیابانی که از وسط شهر میگذرد، انواع و اقسام کثافت و زباله میریزند و زنها رخت میشویند و بعد این معجون افلاطون بخورد مردم میرود.
فرودگاه درجه۲ مشهد سال۱۳۰۰ خورشیدی ساخته و در سال های۱۳۰۲ و ۱۳۰۳ نیز خدمات مسافربری بین مشهد و تهران برقرار میشود. سوای این کمپانی یونکرس گاهی بهطور آزمایشی، عدهای را با دریافت نفری سیریال برفراز شهر گردش میداده است.
در سال۱۳۷۶ مشهد شدیدترین خشکسالی چهل سال گذشته خود را تجربه میکند و در سال۱۳۷۷ هم خشکسالی به تربتحیدریه میرسد. این خشکسالی یک دهه طول میکشد و باعث میشود کارشناسان این خشکسالی را نقطه شروع «سالهای خشک متمادی» بدانند.
سابقه سانسور فقط مختص امروز نیست و شاید باورتان نشود اگر بشنوید که این موضوع هزارانسال سابقه دارد. زمان قاجار که با جنگ، قحطی و کشتار همراه بود، نامهها پیش از گیرنده، توسط افراد دیگری خوانده میشدند.
جنگ جهانی اول تنها در سنگرهای اروپا جریان نداشت. شعلههای آن نبرد ویرانگر که ۱۰۷سال پیش در چنین روزهایی پایان یافت، به خاک ما هم کشیده شد؛ اما نهفقط با توپ و تفنگ، بلکه حتی با اسکناس!
بین سالهای ۱۲۹۴ تا ۱۲۹۷ در اوج جنگ جهانی انگلیسیها در ایران قحطی هدفمند و مصنوعی ایجاد کردند که در خلال آن، جمعیت ایران تقریبا نصف شد و ۸ میلیون ایرانی به کام مرگ فرستاده شدند.
بر اساس اسناد، مشهد از ابتدای ایجادش اقلیمی خشک داشته و امرا و حاکمان و تاجداران بسیاری در طول تاریخ تلاش کردهاند آب را به این سرزمین برسانند. نخستین این افراد، امیرعلیشیرنوایی بود که آب چشمهگیلاس را به مشهد کشاند.
مروری بر محتوا، چرایی و چگونگی تهیه فیلمی کوتاه و مستند از مشهد در دوران جنگ جهانی دوم