یخدان

مشهد در سال‌۱۳۱۳‌ بیش از ۲۳ یخدان داشته است که همه به‌مرور تخریب شده. در این میان در روستای چهاربرج یخدانی قاجاری وجود دارد که، چون در ملک شخصی قرار داشته و وقف‌عام بوده، تقریبا سالم باقی مانده است!
کوچه جوادیه یک در نخستین نقشه مشهد به سال ۱۲۴۸ خورشیدی بدون نام است. بعد‌ها به‌دلیل وجود یخدانی در کوچه، مردم آن را به کوچه یخدان می‌شناختند.
داخل یخ‌هایی که از یخدان‌های قدیمی مشهد تهیه می‌شد، همه‌چیز از گربه یخ‌زده تا پوست گوسفند و لاشه پرنده پیدا می‌شد!
خوب یادم هست یک روز یکی از مشتری‌هایمان به مورچه و برگ‌های داخل یخ اعتراض‌کرد که آقام هم تو جوابش گفت: نمی‌تونم کارگر مورچه جمع‌کنی بگیرم. خودت مورچه‌هاشو جمع کن بعد بخور.
کارخانه قاسمیه نخستین کارخانه‌ای بوده که سال ۱۳۳۲ در مشهد یخ بهداشتی تولید می‌کند. این کارخانه در سال ۱۳۳۵ مشهد را به قطب یخ‌سازی ایران تبدیل می‌کند.
شکل یخچال های مشهد، مخروطی شکل بود و با دولایه دیوار و کف آن را به عمق یک ونیم متر گود می کردند. در فصل زمستان، مسئول یخچال، آب را از نهر نادری به مخزن یخچال می رساند.
یخدان چهاربرج یکی از معدود یخدان‌های به جامانده از عهد قجر است که قدمتی ۲۰۰ ساله دارد. این یخدان در تاریخ ۱۶ شهریور ۱۳۸۳ با شماره ثبت ۱۱۰۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.