مدرسه دخترانه قریشی در میانه کوچه آبمیرزا قرار داشت؛ ساختمانی قدیمی، دوطبقه و با هشت اتاق بزرگ که به نظر برای برپایی کلاس مناسب میآمد؛ هرچند درعمل شباهتی به یک مدرسه مدرن نداشت و بیشتر به یک منزل اعیانی شبیه بود تا دبستان.
ابوالحسنخان شاگرد یگانهاستاد نقاشی اواخر قاجار و اوایل پهلوی، کمالالملک غفاری بود. او در طول عمرش آثار زیادی به جا گذاشته است که بیشترین آنها مربوط به فردوسی است.
خاطرات ستوان «آلکس بارنز» تصویری از مشهد در دوره سلطنت فتحعلی شاه قاجار را پیش روی مخاطب قرار میدهد. او افسری انگلیسی بود که در سال ۱۸۳۱ میلادی به مأموریت شناسایی در غرب آسیا فرستاده شد.
در بازدید و معاینه جسد، آثار گلولهها و رد داسی که با آن سر کلنل را از بدن جدا کرده بودند، مشاهده و شناسایی شد. برای محل دفن سه مکان حرم مطهر، باغ رضوان و باغ نادری پیشنهاد شده بود که ظاهرا با نظر نخست وزیر وقت، پیکر کلنل را در جایگاه قبلی آن به خاک سپردند.
«مجموعه باغ موزه نادری» در چهارراه نادری واقع شده و اصلیترین بخش آن هم خود آرامگاه نادرشاه است؛ بنایی که مهندس هوشنگ سیحون به یادبود نادرشاه افشار در سال۱۳۴۲ خورشیدی طراحی کرد و ساخت.
اگر بخواهیم درباره شاهانی که گوربهگور شدند، حرفی بزنیم، قطعا نام نادر بر بلندای فهرست میدرخشد؛ شاهی که چهاربار دفن شد تا به آرامگاهی که اکنون در آن آرمیده است، برسد.
شواهد تاریخی نشان میدهد که نادرشاه از همان ابتدا سودای ایجاد فرمانروایی خود را با پایتختی شهر مشهد داشت و با چنین رویکردی، بدیهی است که در ساخت وساز و توسعه شهر میکوشید.
کلنل محمدتقیخان پسیان، یکی از نامداران تاریخ ایران است که آرامگاهش در مجموعه باغموزه نادری است. او جزو نخستین خلبانان ایرانی بود و میخواست این فن را در ایران به جوانان آموزش دهد.
تاریخ این عکس به حدود سال ۱۲۳۷ خورشیدی بازمیگردد. اروپاییان و شاید خود عکاس، در شرح عکس، آن را نگارهای از آرامگاه یا مقبره نادرشاه معرفی کردهاند.
نام ابوالحسن خان صدیقی که ایتالیاییها به او لقب میکلآنژ ثانی شرق را دادهاند، در ذهن مشهدیها با مجسمه فردوسی در آرامگاه فردوسی و مجسمه نادرشاه در باغ نادری گره خورده است.
شعبه مشهد انجمن که البته اطلاعات زیادی از جزئیات آن در دست نیست، در روز ۱۷ شهریور ۱۳۱۳ پا میگیرد.
نادر که پایههای حکومت سلطنت شرق را به لرزه درآورد، اکنون پس از مرگ، از تقدیم یک باغ کوچک به وی دریغ میشود؛ این جملات را آلکس بارنز انگلیسی، مأمور عالیرتبه کمپانی هند شرقی، در بازدید از مقبره نادر میگوید.
ذهن زیبای هوشنگ سیحون معماری، طراحی، نقاشی وتندیسسازی را با هم درآمیخت تا از دل آن به ایدههای نابش پیراهن حیات بپوشاند.
آغامحمدخان قاجار هدفش از آمدن به مشهد را زیارت امامرضا (ع) و حفظ حرمت آن از دستاندازیها بیان میکند. اما روشن است که دلایل دیگری نیز دارد.
نادرشاه افشار جمع اضداد است! از یکطرف هرچه مال و اموال و زمین دارد وقف میکند و از طرف دیگر دستور میدهد که تعداد زیادی از اراضی موقوفه را از مردم بگیرند.
میرزا ابراهیم صحافباشی مؤسس اولین سینمای عمومی ایران است که برخی روایت میکنند در باغ نادری مشهد دفن است و روایتی دیگر محل مقبره او را هندوستان میداند.
وقتی آرامگاه سابق نادر را خراب کردند، بقایای جنازه او و کلنل محمدتقیخان پسیان را از قبر بیرون آوردند.
«علیرضا سلیمانی»، یکی از سنگتراشان قدیمی شهرمان است که در پروژههای ملی بزرگی، چون باغ نادری، راهآهن مشهد، آرامگاه خیام و... همکاری داشته است.
با مرور اسناد موجود از جمله سفرنامههای مختلف و همچنین نقشههای مشهد در دوره قاجار با این واقعیت روبهرو میشویم که باغی بزرگ در یک سوی این کوچه قرار داشته است. باغی که در دوران پهلوی به باغ آرامگاه نادرشاه افشار تبدیل شده است.