هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
فهمیده؛ میدانی که تقاطع شد
شیرین سیدی- زهرا تنها| پروژه ساخت کمربندی صدمتری مشهد از سال ۱۳۶۳ خورشیدی آغاز شد. در دهه ۷۰ همچنانکه این بزرگراه در دست احداث بود، ضرورت ساخت تقاطعهای غیرهمسطح برای تردد روان خودروها نیز آشکارتر میشد؛ به همین دلیل تقاطعهای فجر، غدیر، شهید عباسپور و... یک به یک، به نقشه شهر افزوده شدند. البته ابرپروژه ساخت تقاطع غیرهمسطح که تقاطع شهید فهمیده را هم در بر میگرفت تا دهه ۸۰ نیز ادامه پیدا کرد.
مطالعات ساخت زیرگذر در تقاطع این کمربندی با بولوار توس همزمان با دو پروژه دیگر در این محدوده از نیمه اول سال ۱۳۸۳ آغاز و مقدمات عملیات اجرایی آن نیمه دوم همان سال فراهم شد.
در ادامه براساس سامانه جامع مرکز اسناد تاریخ و توسعه شهری شهرداری مشهد مروری خواهیم داشت بر این کلانپروژه شهری. ناگفته نماند مجموع این پروژهها «بزرگراه قائم (عج)» نام داشت و شامل ساخت تقاطع غیرهمسطح شهید فهمیده در تقاطع بزرگراه کمربندی و بولوار توس، تقاطع غیرهمسطح خیام در تقاطع این بولوار با کمربندی و اجرای ۶ کیلومتر همین بزرگراه از میدان امام حسین (ع) تا تقاطع شهید حسین فهمیده بود.
روند ۳ ساله پروژه
برای این پروژه، ۳۲۵ میلیارد ریال اعتبار از محل درآمدهای شهرداری ظرف ۳۶ ماه (از زمان آغاز پروژه تا آذر ۱۳۸۷) صرف شد. پس از رفع معارضاتی مانند ۳ کیلومتر لوله گاز، عملیات عمرانی وارد فاز ایجاد پلهای اصلی و شش رمپ ورودی و خروجی به سمت پلها، میدانها و چهار مسیر راستگرد (در قسمتهای پایین هر پل) شد. در حاشیه این پروژه ۱۷ هکتار فضای سبز و ۱۰ پل عابر پیاده نیز اجرا شدند که در ادامه درباره پل شاخص آن بیشتر خواهیم گفت.
درباره مشخصات فنی بخش زیرگذر تقاطع غیرهمسطح فهمیده باید گفت دو پلی که بر زیرگذر کمربندی در سمت شرقی و غربی میدان شهید فهمیده اجرا شده هر یک حدود ۴۵ متر طول دارند. عرض پلها حدود ۲۱/۹ متر شامل ۱۸ متر باند سوارهرو و ۲/۱ متر پیادهرو در باند کندرو و یک متر کانال دفع آبهای سطحی و حدود ۲ متر هم قرنیزهای طرفین پل هستند. در این تقاطع غیرهمسطح؛ ۸۰ عدد شمع، ۸ ستون و ۴۴ تیر پیشساخته نیز به کار گرفته شد.
یکی از پلهای عابر پیاده این تقاطع غیرهمسطح جزو اولینهای عمرانی مشهد بود. پل عابرپیاده میدان «شهید فهمیده» نخستین پل قوسی معلق مشهد نام گرفت. این معبر عابر پیاده ۸۵ متر طول، ۳ متر عرض و ۱۰۰ تن وزن داشت که در قطعات ۱۲ متری ساخته شده و توسط پیچ و مهره به هم متصل شدند. این پل که در مدت یک ماه ساخته شد، توسط چهار دهانه زیرگذر، عابران پیاده اطراف میدان شهید فهمیده را از وسط صدمتری عبور میداد.
افتتاح با حضور مهمانان ویژه
پروژه بزرگراه قائم (عج) تا روز دوم آذرماه ۱۳۸۷ خورشیدی چنان قوام یافته بود که شرایط تردد بیش از ۶ هزار خودرو در ساعت را فراهم میکرد. بزرگراه طوری طراحی شده بود که امکان اجرای قطار شهری در میان دو باند اصلی در آینده وجود داشت؛ بنابراین مراسم افتتاح آن با حضور آیتا... هاشمی شاهرودی (رئیس وقت قوه قضائیه) و البته خانواده شهید حسین فهمیده شامل پدر، مادر و خواهر این شهید در نمازخانه مجتمع تجاری الماس شرق برگزار شد.
سید محمد پژمان، که در آن زمان یک سال بود سکان شهرداری مشهد را در دست داشت، در این مراسم با توجه به حضور رئیس قوه قضائیه درباره مشکل صدور سند در مناطق حاشیه شهر مشهد و ساماندهی زمینهای این حدود توضیحاتی داد. سیدعلی میرنجاتی، مدیر وقت روابط عمومی و بینالملل شهرداری مشهد هم از اقدامات انجام شده در پروژه گفت. از جمله ساخت دیوارهای بتنی حائل در طول مسیر و اجرای بیش از ۴ هزار متر کانال جمعآوری آبهای سطحی.
از افتتاح زیرگذر تا ساخت پل سوم
پس از افتتاح این پروژه جز تغییر نام بزرگراه قائم (عج) به «شهید چراغچی» و چند حادثه برخورد کامیونهای حمل بار با پل عابر پیاده این میدان، تنها گزارشهای ترافیک سنگین آن بود که این پروژه را به تیتر خبرها میآورد. سرانجام تصمیمِ ساخت پلهای سطح سوم برای آن در دوره ششم مدیریت شهری نهایی شد.
این پروژه همزمان با آغاز حفاری مسیر غربی خط ۳ مترو در ۱۶ بهمنماه ۱۴۰۲ آغاز شد. مقرر شد دو چپگرد از جنوب به غرب و شمال به شرق هر کدام به طول ۴۳۰ متر و عرض سگمنت ۹.۵ متر احداث شود. کل مسیر تبادل شمال به شرق ۱۱۰۰ متر و کل مسیر تبادل دسترسی جنوب به غرب ۷۸۰ متر تعریف شده بود.
همچنین یک مسیر تبادل دسترسی شرق به شرق به طول ۱۶۰ متر در نظر گرفته شده بود. ۲۹ اردیبهشتماه امسال (۱۴۰۴) زیرپروژه دوربرگردان شرق به شرق بهرهبرداری شد و حالا پل چپگرد شمال به شرق یعنی از سمت میدان معراج به سمت میدان خیام آماده بهرهبرداری شده است تا تقاطع شهید حسین فهمیده نیز به جمع تقاطعهای سه سطحی مشهد بپیوندد.
* این گزارش شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ در صفحه تاریخ و هویت روزنامه شهرآرا شماره ۴۷۰۹ منتشر شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
