هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
مشهدیها پارك «بنفشه» را به نام پارك «ژاپني» ميشناسند
در همهمه شلوغی یکی از شلوغترین و پررفت و آمدترین مناطق مشهد، جایی که آدمها وقت سرزدن به هم ندارند و گاه از هم فرار میکنند، گوشه دنجی وجود دارد که میشود آدمهای محله سجاد مشهد را آنجا دید.
بوستان «بنفشه» در فشردگی خیابان بهار در حالی پدید آمده که امروز توانسته نمونه کامل یک پارک به سبکی متفاوت از باغها و بوستانهای ایرانی باشد و شروعی برای آشنایی مردم با فضاهای سبز مختلف دنیا؛ هرچند که در این تفاوتها تشابهاتی نیز نهفته است.
تنها پارک سبک «ژاپنی» مشهد، در بهار ۹ به روایت سلمان آلحسن مشاور جوان منطقه یک شهرداری مشهد. او که لیسانس شهرسازیاش را از دانشگاه فردوسی مشهد گرفته اطلاعاتی بیش از آنچه در کتابهای درسی بوده ارائه میدهد که نشاندهنده علاقهاو به شهر و شهرسازی است.
یک نقطه تشابه
وجود تنها پارک به سبک ژاپنی در مشهد و حتی در منطقه خاورمیانه نقطه تشابه در برخی اعتقادات ایرانیها و مردم آسیای شرق است. هرچند تفاوتهای چشمگیری در ظاهر باغهای ایرانی و ژاپنی وجود دارد، اما وجود معنویت و قداست، همچنین راههایی که برای رسیدن به خدا در باغهای سبک ایرانی و ژاپنی اندیشیده شده، دلیلی است برای معرفی این پارک کوچک در منطقه یک شهرداری مشهد.
راههای ارگانیک
«خطوط منحنی» از اصولی است که در طراحی پارکهای ژاپنی به کار میروند. این خطوط که راههای ارگانیک باغها را تشکیل میدهند هیچ گاه طبیعت را برش نزده، بلکه به صورت کاملا طبیعی و در مسیر طبیعت ایجاد میشوند. راههای ارگانیک سبب ایجاد حس یکمرتبگی در باغهای ژاپنی میشوند.
«خطوط منحنی» از اصولی است که در طراحی پارکهای ژاپنی به کار میروند
چیرگی بر طبیعت
یکی از ویژگیهای پارکهای ژاپنی چیرگی طبیعت بر انسان است. از آنجا که از دیرباز در آسیای شرق بلایای طبیعی، چون انفجار آتشنشان، زلزله، سیل، طوفان و ... وجود داشته، مردمان این مناطق از طبیعت هراس داشتند وهیچ گاه در طبیعت دست نمیبردند.
به همین دلیل است که در این سبک برای ساخت خانه و یا هر مکان دیگری، اگر درختان سر راه قرار داشته باشند با آن مکان ترکیب میشوند؛ برخلاف پارکهای سبک ایرانی و اروپایی که در آن انسان به طبیعت غلبه داشته و با خطکشیهای منظم، طبیعت و درختان را از سر راه برداشته است. نکته جالب این است که در باغهای به سبک ژاپنی، مسیرها و سطوح صاف نمیشوند بلکه مسیرهای موجود ساماندهی میشوند.
تضادها
یکی از اعتقادات مردمان آسیای شرقی، وجود تضادها در دل یکدیگر است. مردمان آسیای شرقی همیشه میتوانند در نرمی سختی را جای دهند و در سختی نرمی را. به همین خاطر است که برکههایی که در اوج آرامش قرار دارند، یکباره وسط صخره سختی قرار میگیرند و یا صخرههایی را میبینیم که از دل برکهای آرام جان میگیرند. هر چند که این فلسفه شرقیها نمادهای بسیاری دارد، اما در باغهای ژاپنی میتوان صخره و برکه را مثال زد.
حس یکمرتبگی
همه جذابیت باغهای ژاپنی به حس یکمرتبگی آن هاست یعنی فرد در حالیکه نمیتواند تصویر بعد از تصویر فعلی خود را حدس بزند، در هر سکانس با نمای جدیدی روبهرو شده و هر بار یکمرتبه وارد فضای جدیدی میشود. در سبک باغهای ژاپنی کل فضا درک نمیشود و تصاویر جزء به جزء تفهیم میشوند. این یکمرتبگی باعث میشود فرد در هر قدم نداند قبل و بعد از او چه تصویری وجود دارد.
سایبانهایی از جنس طبیعت
در آلاچیقهایی که در باغهای ژاپنی وجود دارد تنها مصالح به کار رفته مصالح طبیعی، چون چوب هستند. در این آلاچیقها هیچ مصالح غیرطبیعی و مصنوعی به کار نرفته است. اما نکته قابل توجهی که در آلاچیق وجود دارد معنویت و قداست آن است. همانگونه که در سبکهای ایرانی، گنبد و محراب جایگاه قدسی دارند و ارتباط با خدا را شامل میشوند، آلاچیق نیز به خاطر سقف مثلثی که دارد موجب اعتقاد مردم در دریافت نیروهای معنوی از خدا میشود. وجود آلاچیق در باغهای ژاپنی، به خاطر آرامش مردم و ارتباط آنها با خداست.
ارتباط انسان با خدا
در باغهای ژاپنی سیر معنوی برای رسیدن به خدا وجود دارد. در این باغها نیز مانند باغهای ایرانی که در آن راهها با رسیدن به گنبد و وجود فرد بزرگی که در آن دفن شده، خاتمه مییابند. آلاچیق هم در این باغها تداعی مسیری را میکند که در انتها به ذات برتر ختم میشود.
*این گزارش شهریور سال ۹۰ در شماره ۱ شهرآرامحله منطقه ۱ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
