نقاشی «پل سرخس» نمایی از مشهد در قالب رنگ و نقش است

سردی هوا کم‏کم رخت بسته و می‌‏شود رنگ‏‌های بهار را در حوالی روز‌های آفتابی اسفند به روشنی دید؛ جایی لاجوردی آسمان را و جایی دیگر سلام درختان را. این رنگ‏‌گیری استثنا ندارد همین است که حتی دیوار‌های شهر هم رنگ گرفته و به سمت ابتدای بهار راه افتاده‌‏اند. یکی از این رنگ‌‏گیری‌‏ها را می‌‏شود بر دیوار‌های بتنی و خاکستری پل سرخس دید، جایی که سفیدی، خاطره خاکستری و ممتد پل را شسته و نقش‌‏هایی از بهار را برایش مصور شده است.

«پل سرخس»؛ وقتی بود که این نام در آدرسی، مرا به خانه برادرم می‌‏رساند که خانه‌‏اش پر بود از گل‌‏های مریم و جیغ پرندگان گرمسیری و خوش‏رنگ، اما حالا این نام فقط یک «پل» است، یک خاطره خاکستری در جایی از شهری که مشهد است و هر روز هزاران نفر را از خود و اطرافش عبور می‌‏دهد تا به جا‌هایی که نمی‌‏داند کجاست، برساند.

نزدیک پل که می‏‌شوم قبل از هر چیز جنب‏وجوش بچه‌‏هایی را می‌‏بینم که در زمین‌‏های ورزشی زیر پل گرم توپ والیبالند و پس آن چشمم می‌‏افتد به دیواره داخلی پل که برای اولین ‏بار سفید شده و داربستی روبرویش خانمی را در دو متری زمین نگه داشته است. نزدیک‏تر که می‌‏شوم آن خانم فاطمه‌سادات صفاری می‏‌شود و آن سفیدی یک نقاشی دیواری که برای بهار در حال کشیده شدن است.

صفاری به اتود اولیه کارش بر روی سطح سفید شده پل اشاره می‏‌کند و می‌‏گوید: نقاشی اصلی را هنوز نکشیده‌‏ام، حدود سه هفته است که کار را آغاز کرده‌‏ام، اما تازه چند روز است که به مرحله پیاده‌سازی طرح رسیده‌‏ام، چون درگیر زیرسازی نقاشی بودم. باید هماهنگی‌‏هایی می‌‏شد، پل نیاز به شستشو داشت و همینطور باید ته‌رنگی هم زیر نقاشی زده می‏شد تا کار یک دست‏تری روی پل بنشیند.

در طراحی پل سرخس درختان سرو و همراهی آن‏ها با خطوط منحنی کار را به سمت نگارگری ایرانی سوق می‌‏دهد

نقاشی از سطوح رنگی متفاوتی تشکیل شده و می‏شود حدس زد که نقاشی پل سرخس با موضوعیت حرم امام‌رضا (ع) شکل گرفته است. پل سه سطح دارد و همان‌طور که بعدتر خود نقاشش می‌گوید، بخش داخلی که مرکزیت دارد و بیشتر در دید است در موضوع حرم امام‌رضا (ع) طرح می‏‌گیرد. او اضافه می‌کند: با کمک‏ گیری از سطوح رنگی، نمایی از گنبد و گلدسته‌‏ها به همراه دو فیگور آهو که به حرم تعظیم می‏‌کنند را تصویر کرده‌‏ام که قرار است خلاصه شهری به نام مشهد باشد.

او در ادامه درخصوص انتخاب این طرح برای نقاشی خاطرنشان می‏‌کند که بخشی از انتخاب این طرح به‌خاطر بخش‏نامه‌‏هایی است که به این کار‌ها و کار‌های مرتبط با امام رضا (ع) بیشتر گرایش دارند به‌خصوص اگر شور و نشاط رضوی را مدنظر قرار داده باشند.

این نقاش مشهدی ادامه می‌دهد: احساس می‏‌کنم مردم اینجا -که می‏‌شود گفت مردم اطراف حرم هستند- انس بیشتری با امام رضا (ع) دارند تا هرچیزی دیگری اینجا اصلا حال و هوای دیگری نسبت به ایشان وجود دارد، حال و هوایی که در دیگر جا‌های مشهد نمی‌‏توان مشاهده کرد، از این‏رو مناسبت‏‌تر دیدم که ایشان در نقاشی دیواری اولویت پیدا کند و تلاش کردم این اولویت را با طرحی از حرم و تعظیم آهو‏ها که نماد زندگی‏ در مشهد هستند، نشان بدهم.

کمی آن‏طرف‌‏تر از نقاشی اصلی، خطوطی مربعی و منحنی که معماری قدیم را به یاد می‏‌آورند دیواره‏‌های بیرونی پل را پر کرده‏‌اند و می‌‏شود لابه‌لای طرحشان، شبح بنا‌هایی مسجد گونه را دید؛ شبح‏‌هایی که کمی بعدتر خود صفاری می‌‏گوید یکی ‏شان مسجد گوهرشاد است و دیگری آرامگاه خواجه ربیع و ادامه می‌‏دهد: در نظر دارم برای اطراف پل هم بنا‌های اطراف مشهد را که در واقع نشانی‌‏هایی از مشهد هستند، نقاشی کنم. می‏‌خواهم بنا‌هایی مثل آرامگاه خواجه‏‌ربیع، مسجد گوهرشاد، آرامگاه فردوسی و آرامگاه نادری را ساده کرده و نقاشی کنم.

او همچنین از شباهت کارش به نگارگری ایرانی می‏‌گوید و با اشاره به شمایل درخت‏های نقاشی اضافه می‏کند: درختان سرو و همراهی آن‏ها با خطوط منحنی و شکسته کار را به سمت نگارگری ایرانی سوق می‌‏دهد. ضمن اینکه کلیت نقاشی حس ایرانی بودن را به شما می‏دهد در حالی‌که طرح در حالت کلی، خیلی خلاصه ‏شده و گرافیکی اجرا شده است. در واقع درخت‌‏ها هم خلاصه‌شده درخت‏های نگارگری است و از رنگ‌های شاخص این هنر ایرانی هم استفاده زیادی شده، و همین است که نقاشی‏های دیواره‌‏های کناری را به نگارگری شبیه می‏کند.

حرف‏مان که تمام می‌‏شود خانم صفاری به سمت نقاشی‏‌اش بر می‏‌گردد و البته قبلش قول داده که نقاشی‏ را تا ۲۶ اسفند تمام کند تا مردم چه زائر و چه مجاور بتوانند هنگامی که از کنار این پل سرخس می‏گذرند آن را تمام و کمال تماشا کنند.

* این گزارش در شماره هفتم شهرآرا محله منطقه ۵ مورخ اسفندماه سال ۱۳۹۰ منتشر شده است.