هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
مسجد حاج آخوند، محفل کنکوریهاست
کتابخانه مسجد «حاجآخوند» به کنکوریهای محل، کمک بزرگی کرده است. بخشی از فضای این کتابخانه فقط مختص دانشآموزان کنکوری است و در این کتابخانه، کتابها و جزوات درسی ویژه کنکور به امانت داده میشود.
مسجد «حاجآخوند» ازجمله افتخارات محله محله پایینخیابان است؛ مسجدی که روزی بهترین نوجوانان و جوانان این محله از آنجا راهی جبههها شدند تا با گذشتن از خون خود، شهادتشان افتخاری باشد نهتنها برای اهل محله که تمام همسایههای امامرضا (ع).
در بحبوحه پیروزی انقلاب بود که از میان همان جوانان انقلابی و بچههای بسیجی دیروز عدهای بر آن شدند تا با ساماندهی بخشی از انباری طبقه دوم، کتابخانه محلی کوچکی برای خود دست وپا کنند. اتاقی ۲ در ۳ با کمتر از ۵۰ جلد کتابی که اهدایی خود بچهها و اهالی محل بود.
با شهادت یکی از جوانان محل به نام سید محمد روحبخش، این کتابخانه به نام این شهید مزین شد. یک دهه بعد، چند جوان خوشفکر دیگر از همین محل با توسعه کتابخانه و افزودن تجهیزات، زمینهای را فراهم کردند تا آیندگان، ادامهدهنده راه بچه بسیجیها و انقلابیهای دیروز باشند؛ آنها در سنگر مبارزه با دشمن و اینها در سنگر علمآموزی و دانش.
قرائتخانهای برای پشتکنکوریها
کاظم هاشمیفر، مدیر دبیرستان استعدادهای درخشان (هاشمینژاد ۴)، یکی از آن چند جوانی است که در سال ۱۳۶۸ تصمیم گرفتند تغییری اساسی در کتابخانه مسجد حاجآخوند بهوجود آورند.
هاشمیفر به ۲۳ سال قبل برمیگردد و فضای دیروز کتابخانه شهید روحبخش را که به مسجد حاجآخوند معروف است، برایمان به تصویر میکشد: «آن زمان فضای کتابخانه به این شکل نبود. طبقه دوم به انبار بقالی پیرمرد همسایهای تبدیل شده بود که ازقضا متولی مسجد نیز بود. نسل قبل ما، یعنی بچه بسیجیهای دهه ۶۰، ۵۰ اتاقک کوچک انتهای ساختمان را با چند کتاب و مجله به کتابخانه تبدیل کرده بودند.
نوجوانان محل میآمدند کتابی را برای مطالعه به امانت میگرفتند. سال ۷۲ تصمیم گرفتیم با ساماندهی قسمت انباری و تعمیراتی جزئی، فضای مناسبی را برای مطالعه فراهم کنیم. انباری که درواقع شبستان مسجد هم بهشمار میرفت، با دیواری به دو قسمت تقسیم شد.
یک قسمت به نمازخانه خواهران اختصاص یافت و قسمت دوم، جایی برای مطالعه دانشآموزان. خانههای پرجمعیت و اتاقهای کوچک، محیط مناسبی برای مطالعه نبود و ما سعی کردیم فضایی را فراهم کنیم که در آن همه، دغدغه درس خواندن داشته باشند. تا چند سال از میز و نیمکت خبری نبود و بچهها روی زمین مینشستند. بهمرور چند میز و صندلی هم سفارش دادیم تا شکلوشمایل کتابخانه واقعی به خود بگیرد و با کمک فعالان فرهنگی مسجد، مخزن کتاب را بهروز کردیم.»
این مدیر باسابقه و فعال فرهنگی به چرایی این موضوع نیز اشاره میکند که چرا فقط پشتکنکوریها میتوانند از این امکانات بهرهمند شوند؛ «ازآنجاکه بحث کنکور و قبولی در دانشگاه در دهه ۷۰ خیلی داغ بود، با دوستان و هیئتمدیره مسجد تصمیم گرفتیم این فضا فقط مختص دانشآموزان کنکوری باشد و در این کتابخانه، کتابها و جزوات درسی ویژه کنکور به امانت داده شود.»
بهترین خروجیها در سایه بیادعایی
مردمی بودن و نقش پررنگ نوجوانان و جوانان در فعالیتهای این کتابخانه، رمز موفقیتی است که این فعال فرهنگی از آن یاد میکند؛ «در تمام این سالها هیچ دست یاریگری به طرف ما دراز نشده است.
دلیل غیرمعقولی هم که برای این حمایت نشدن آورده میشود، در حاشیه بودن این مسجد است. به ما میگفتند اگر مسجد در مسیر خیابانهای اصلی قرار داشت و دیده میشد، اوضاع فرق میکرد. با این وجود خوشبختانه، چون این حرکت، حرکتی مردمی بوده و بدون هیچ ادعا و منیتی، تا به الان بهترین خروجیها را داشتهایم.»
ارتباط با خدا؛ رمز موفقیت
برپایی جلسات مذهبی و حضور در برنامه مسجد از دلگرمیهای خانوادههای دانشآموزان عضو این کتابخانه است که این عضو هیئت امنای مسجد حاجآخوند به آن اشاره میکند؛ «این کتابخانه، فقط محلی برای مرور درسها نیست.
دانشآموزی که بیش از ۱۵ ساعت از روز را در این محیط بهسر میبرد، ۱۵ رکعت از نمازهای یومیه را بهجماعت میخواند و در برنامههای مذهبی حضوری فعال دارد، بدون شک زندگیاش با برنامه و هدف پیش میرود و این معنویت در زندگی، به او در رسیدن به آن هدف کمک میکند.»
افتخارآفرینان برتر
هاشمیفر، پرغرور از دانشآموزانی میگوید که با رتبههای خوب در دانشگاه قبول شدهاند و امروز مایه افتخار او و دیگر دوستان مسجدیاش هستند؛ «از آن سالی که این کتابخانه به دانش آموزان پشتکنکوری اختصاص یافت، حدود ۲۸ سال میگذرد و در تمام این سالها بیشتر از ۳۰ نفر قبولی در دانشگاه داشتهایم.
در رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، مهندسی و... آن هم در دانشگاههای مطرحی، چون صنعتی شریف، فردوسی، هوانوردی تهران و... که همه مایه افتخار و مباهات اهالی محله پایینخیابان و مسجد حاجآخوند هستند. آیندهسازانی که از پایینخیابان و این مسجد به جایی رسیدهاند.»
بهترین بازدهی با کمترین امکانات
یکی از فعالان فرهنگی کتابخانه مسجد حاجآخوند، امامجماعت این مسجد است. احمدعلی لاریجانی در بازه زمانی شش سالهای که به این محله آمده است، توانسته ارتباط خوبی با اعضای کتابخانه برقرار کند؛ «با توجه به نزدیکی منزلم به کتابخانه سعی میکنم حداقل روزی یکبار به بچهها سر بزنم و از احوالشان جویا شوم.
اگرچه فضای این کتابخانه برای تعداد متقاضی که دارد محدود است، خوشبختانه بچهها سازگاری خوبی با هم دارند و با کمترین امکانات، سعی میکنند بیشترین بهره را از این فضا ببرند.»
نامهای که بیجواب مانده
لاریجانی از تقاضانامهای میگوید که یک سال است ازسوی مسئولان شهری بیپاسخ مانده است؛ «حدود یک سال قبل نامهای به اعضای شورای شهر و شهردار ثامن زدیم و خواستیم صد متر از زمین رهاشده پشت مسجد را به ما بدهند تا بتوانیم کتابخانه را توسعه دهیم؛ البته در آن نامه متذکر شدهایم که هر زمان شهرداری بخواهد زمین را پس بگیرد، حاضریم آن را واگذار کنیم.
متأسفانه تا به الان این نامه هیچ جوابی نداشته است، درحالیکه اگر دوستان نگاهی به کارنامه درخشان این مسجد و فعالیتهای فرهنگی آن بیندازند، باید برای تشویق دیگر مساجد، نگاه ویژهای به آن داشته باشند. اگر ما میخواهیم نوجوانان و جوانانمان با مساجد آشتی کنند و فعالیتهای فرهنگی مثل اوایل انقلاب پررونق باشد، باید در این راه سرمایهگذاری کنیم.
مسئولان فرهنگی، حمایت کنند
در ادامه این گزارش بهسراغ یکی دیگر از فعالان فرهنگی و پایهگذاران این کتابخانه رفتیم. سیدمحمد روحبخش حدود ۲۵ سال است که برای ادامه تحصیل و کار از مشهد رفته و چند روزی بیشتر نیست که دوباره به زادگاهش نقل مکان کرده است. حجتالاسلام روحبخش درباره انگیزهشان از راهاندازی این کتابخانه میگوید: «با اتمام جنگ به همراه چند تن از جوانان محل، جلسهای به نام جوانان محبانامیرالمومنین (ع) در محله راه انداختیم.»
او با بیان اینکه بیشترین حاضران این جلسه را نوجوانان و دانشآموزان تشکیل میدادند، ادامه میدهد: «در همان جلسات و نشستها متوجه شدیم که بزرگترین دغدغه بچههای سال آخری، نداشتن فضایی مناسب برای درس خواندن است. به این ترتیب بعد از شور و مشورت با دیگر اعضای هیئت امنای مسجد تصمیم گرفتیم انبار مسجد را به قرائتخانه تبدیل کنیم.»
این همسایه دیروز مسجد حاجآخوند که امروز جای پدر امامجماعت مسجد محرابخان، عهدهدار پیشنمازی شده است، به دیگر فعالیتهای این مسجد هم اشارهای میکند؛ «سالهای اول انقلاب نوجوانها و جوانهای این محل بهطور خودجوش، بسیجی را تشکیل داده بودند.
بعدها هم که پایگاه بسیج آیتا... شهیدمدنی در مسجد حاجآخوند تشکیل شد، فعالیتها پررنگتر از قبل ادامه یافت. بهطوریکه در زمان جنگ بیشترین آمار اعزام به جبهه در منطقه از این مسجد و پایگاه بود و همچنین بیشترین آمار شهدای منطقه.»
حجتالاسلام روحبخش، پایهگذاری نخستین پایگاه فرهنگی در میان مساجد مشهد را افتخار خود و دوستانش میداند و از مسئولان فرهنگی شهر میخواهد که با حمایت از اینگونه حرکتها، زمینه جذب جوانان و آشتی آنان با مساجد را فراهم کنند.
تلاش شانزدهساعته برای پزشکی
محمد حبیبیپور ۱۸ سال دارد و از سال قبل یعنی با ورود به دوره پیشدانشگاهی، با ثبتنامه در این کتابخانه دارد خودش را برای قبولی در رشته پزشکی آماده میکند؛ «از طریق یکی از بچههای مدرسهمان که برای مطالعه به اینجا میآمد، با این کتابخانه آشنا شدم.
کتابخانه شهیدروحبخش یا همان حاجآخوند واقعا محیط مناسبی برای مطالعه است. نزدیکی به مدرسه هم مزیت دیگر این کتابخانه برای من به شمار میرود. چون سال قبل از ساعت ۶ صبح که به کتابخانه میآمدم، هر زمان کلاس داشتم، به مدرسه میرفتم و دوباره برای ادامه مطالعه به اینجا برمیگشتم و تا ۱۰ شب در کنار دوستان درس میخواندیم.
امسال از اول شهریور مجدد ثبتنام کردهام تا بتوانم هم از امکانات و جزوات و هم از محیط خوب اینجا استفاده کنم تا انشاءا... امسال قبول شوم.»
فضای رقابتی؛ محرکی برای درس خواندن
رده سنی اکثر دانشآموزانی که در اینجا درس میخوانند، حدود هفدههجدهساله است. امین بسکآبادی یکی از این دانشآموزان است که حدود دو ماه است در این کتابخانه ثبتنام کرده است؛ «سعید مهدیزاده یکی از دوستانم است که سال گذشته در رشته دندانپزشکی قبول شد.
آمار قبولی دانشآموزانی که در این کتابخانه درس میخواندند، در دانشگاه و همچنین موفقیت دوستم، محرکی شد تا من هم اینجا را برای مطالعه انتخاب کنم. وجود کتابها و جزوات روز کنکور و فضای سالم رقابتی که در اینجا وجود دارد، سبب افزایش انگیزه در دانشآموزان میشود.
ازسوی دیگر همین حضور در برنامههای مذهبی و معنوی مسجد تاثیر زیادی بر هدفمندی ما میگذارد. بهعنوان مثال همین حضور در جلسات «میثاق با شهدا» و دیگر برنامههای مناسبتی مسجد، سبب میشود که این محیط برای ما محیطی خشک و بیروح نباشد.
قدردانی از همراهیها
از مزیتهای این کتابخانه این است که خود اعضا، گردانندگان اصلی این تشکیلات هستند. مجید خسروی، دانشآموز دبیرستان استعدادهای درخشان امامحسین (ع)، از کسانی است که درکنار استفاده از امکانات این کتابخانه، مسئولیت کتابخانه را نیز برعهده دارد.
او که ساکن محله طلاب است، هر روز از ساعت ۷ صبح تا ۱۰ شب در خدمت اعضای این مرکز فرهنگی است؛ «استقبال از این قرائتخانه بسیار زیاد است، اما بهعلت محدودیت فضا امکان ثبتنام بیشتر از ۳۰ نفر را نداریم. شده در ساعاتی از روز تمام صندلیها اشغال بوده و بچهها بر روی زمین نشستهاند.»
این مسئول کتابخانه شهیدروحبخش از کمبودها هم میگوید: «ازجمله کمبودهایی که من بهعنوان مسئول اینجا شاهد آن هستم، نداشتن یخچال و گاز مناسب با توجه به تعداد زیاد اعضاست. همین موضوع باعث میشود که خیلی از دوستان وقتشان در صف گرم کردن غذا تلف شود.»
این گزارش پنجشنبه۲۰ آبان ۱۳۹۵ در شماره ۲۱۲ شهرآرا محله منطقه ثامن چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
