داستان«شیر فضه» که از ۱۵۰ سال پیش در حسینیه کرمانیها اجرا میشود، در دهمین روز از ماه محرم سال ۶۱هجری قمری در کربلا اتفاق میافتد.
ظهر عاشورا که میرسد، تقاطع خیابان دندانپزشکان۹ دیگر شبیه روزهای معمولی نیست. خیمهای در میانه میدانگاه برافراشته میشود و هزاران نفر، گرد آن میایستند. در سالهای اخیر، این آیین، یکی از بزرگترین مراسم خیمهسوزان غرب مشهد بوده است.
شبیهخوانی واقعه کربلا و روز عاشورا ۷ ساعت طول میکشد، این شبیهخوانی بیشتر در روستاها کامل خوانده میشود، اما در چهارراه آزادشهر مشهد نیز داستان مصیبت امام حسین (ع) با حضور پنجهزار نفر کامل شبیهخوانی شد.
چهار سالی میشود که زیر نظر اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، هر هفته روبه روی آرامگاه خواجهربیع یک گروه تعزیه خوان با هنرشان به شرح یکی از حوادث عاشورا میپردازند.
احمد سبحانی از تعزیهخوانان قدیمی استان خراسان است که حدود نیم قرن سال لباس سرخ آتشین بهتن کرد و از «شمرپوش» مراسم تعزیه بود. دهساله بوده که تعزیهخوانی را شروع کرد و حالا پسرش ادامه دهنده راه اوست.
جمعی از شبیهخوانها، محرم و صفر را به محله طلاب آوردند و خیابانها را به نور رفتار و کلام یاران اباعبدالله(ع) روشن کردند.
مهدی تقدیمی را تقریبا همه هیئتیها و قدیمیهای مشهد میشناسند. از پیرهای تعزیهخوانی است و بیش از نیمقرن در این حرفه فعالیت دارد. خودش میگوید این هنر در خانواه آنها موروثی است.
حسین شبرنگی، بانی هیئت علیاکبر (ع) است و هرساله در مناسبتهای مختلف مذهبی در منزلش، مراسم عزاداری و سینهزنی برپا میکند. او را میتوان قدیمیترین ذاکر اهلالبیت (ع) و مصیبتخوان محله زارعین دانست.
عمدهترین و به نوعی بزرگترین مراسم آیینی روستای بیوهژن مراسم خیمه پوشان است که از صبح تا ظهر تداوم دارد. این مراسم با حرکت علمهای روستا آغاز میشود و با برپایی خیمه و بیرق گردانی به اوج خود میرسد.
عاشورای هرسال، صحنههایی از کربلا با هنر اصیل تعزیهخوانی در محله طرق به نمایش گذاشته میشود و حدود ۱۰ هزار نفر برای دیدن آن در گلزار شهدای طرق جمع میشوند. در این مراسم، دو علم دیده میشود که هرکدام معنای خاصی دارد.
دانشآموز، مداح، بازیگر تعزیهخوان، شاغل و نانآور، عنوانهایی است که علیرضا نصرتی اکنون در هجدهسالگی آنها را دارد. این نوجوان محله سیدرضی سختیها و پستیوبلندیهای بسیاری را در زندگیاش سپری کرده است.
مبینا حلاجقدم، دانشآموز دهساله محله سیدرضی است که امسال برای اولینبار عضو گروه تعزیهخوانی شده است و نقش حضرت رقیه (س) را بازی میکند.
بهگفته علی قارونی، هیئت کرمانیها بزرگترین هیئت پایینخیابان بود. این حسینیه هرسال با آغاز ماه عزا خیمه سنتی در حیاط برپا میکند و مشتاقان بسیاری را گردهم میآورد.
جواد همایونی ۱۲ سال است که نقالی و پردهخوانی را برای بیان مصائب اولیای دین انجام میدهد و مدت دو سال است که گروه تعزیهخوان عاشقان حرم را نیز سرپا کرده است.
مراسم روستای فدیشه بزرگترین تعزیهخوانی کشور است که بیش از پنج گروه برتر کشور در قالب شصت تعزیهخوان، واقعه عاشورا را به نمایش میگذارند.
وسایل تعزیهخوانی آنقدر برای کودکان جذاب است که قبل و بعد از اتمام برنامه، با اجازه یا بدون اجازه سراغ آنها میروند و اندازبراندازشان میکنند.
برای اولین بار در قرن چهارم، تعطیلی ده روزهای در بغداد رقم میخورد و این ۱۰ روز در دهه محرم، شرایط مناسبی را به وجود میآورد تا مراسمی به یادبود شهدای کربلا برگزار شود.
حاجحسین رئیس، پیرغلام اباعبدالله (ع) بیش از هفت دهه میداندار مراسم تعزیه بوده است.
قدیمیهای مسجد بالاخیابان از ۳۰ سال پیش مراسم گلباران حرم را در روز ولادت حضرت رضا (ع) اجرا میکنند.
حمیدرضا غفاری معروف به حمید شیردل جوان ۳۰ سالهای که ۹ سال است هر تاسوعا با لباس تعزیهخوانی وارد روستای آباواجدادیاش میشود تا ارادتش به آستان حضرت دوست را با رسم دیگری بهجا آورد.