اهالی محله فردوسی «امینالله خانزاده» را به نام «مُلّاامین» میشناسند و این لقب را بهدلیل ۷۰ سال سحرخوانی، کنار نامش نهادهاند.
محله
فردوسی
محله فردوسی که از سه روستای قدیمی توسسفلی، توسعلیا و اسلامیه تشکیل شده، بهواسطه وجود آرامگاه فردوسی سالانه پذیرای گردشگران ایرانیوخارجی بسیاری است. این محله اکنون در محدوده شهر تابران توس قرار دارد که قدمتی هزار ساله دارد. کهندژ یا ارگ توس، هارونیه و مقبره اماممحمدغزالی از دیگر جاذبههای گردشگری محله فردوسی هستند.
قرارگرفتن توس درزمره مراکز قالیبافی ایران، حاصل تلاش بیبیربابه تقویشاندیزی معروف به بیبی شاه حسینی و همسرش بوده است.
از نظر علی غلامی، صداقت داشتن و استفاده از مواد اولیه خوب و باکیفیت، دلیل ماندگاری کارگاههای مجسمهسازی قدیمی است زیرا مشتری تفاوت کار و جنس خوب را میشناسد.
نورمحمد عرفانیگلکار، یکی از ۱۲ عضو اکیپ ویژهای است که در بازسازی آرامگاه فردوسی در سال ۱۳۴۳ نقش داشته است.
ازآنجاکه بهجز شاهنامه، سند دیگری برای اطلاع از روزگار فردوسی وجود ندارد، شاهنامهخوانها برای ارضای تشنگی شنوندگان، ناچار خبرهای مبهمی را که از گوشهوکنار شنیده بودند، با آبوتاب روایت میکردند.
غلامرضا صدیق غریب شاعر، نویسنده و معلم مشهدی کتابهای ارزشمندی چون: نخستین روشهای تربیت معلم ایران و سیر تکامل حقوق زن قبل و بعد از اسلام را نوشته است.
این گزارش روایتی است از دکتر ابوالقاسم بختیار، پزشک بختیاری عاشق فردوسی که برطبق وصیتش، همجوار حکیم سخن در آرامستان قدیمی محله فردوسی به خاک سپرده شد.
زهرا زندهدل نوجوان محله فردوسی در برنامه رادیو زائر و قرار نوجوانی اجرا داشته است.
با چند سال بالا و پایین پانصدسالی میشود که ۹ نسل از خانواده بزرگ «جوانمردی» بر حفظ و ترویج موسیقی مقامی دست دارند. این خانواده موسیقی را ارثی میدانند که از جد بزرگشان «جوانمرد جوانمردی» در خونشان روان شده و اکنون به نوید جوانمردی رسیده است.
دانش آموزان دبستان حضرت حمزه در محله فردوسی در امر تفکیک زباله پیش قدم هستند. آنها توانستهاند در سالهای گذشته از این موضوع مهم به نفع مدرسهشان درآمدزایی کنند.
محمد صادقزاده نقال آرامگاه فردوسی است. او از ۲۱ سال قبل، مجاورت و انس با فردوسی را به کار در اداره و کارمندی ترجیح داده و به قول خودش عدالت خواهی و بخشندگی فردوسی پایندش کرده است.
«محمود شریف» مجری معروف مسابقات کشتی باچوخه است که در افزایش هیجان و اقبال تماشاچیان به این ورزش، نقش تأثیرگذاری داشته است.
«ابراهیم امیری»، سنگتراش آرامگاه فردوسی در پروژه بازسازی این بنای تاریخی بوده است. ساخت تمام مثلثیهای تالار زیرین آرامگاه فردوسی(معروف به کلهقندیها) کار دست حاج ابراهیم است.
یوسف جوانبرگ هشتاد ساله را میتوان به چند شیوه معرفی کرد؛ پهلوان قدیمی گود کشتیباچوخه، کارگر فعال در ساخت آرامگاه فردوسی و.. اما خودش ترجیح میدهد شاگرد جهانپهلوان تختی بنامیمش.
چله امسال را میهمان پیر محله فردوسی شدیم. حاجعبدالله ابهری، کهنسالترین فردی است که در اسلامیه متولد شده و عمر صد سالهاش را همینجا سپری کرده است.
بانوان توسی چهارشنبهها سر یک ساعت مشخص به درِ خانه مادران شهدا میروند و اجازه میگیرند تا برای چندساعتی دخترشان شوند و در حد توان، کارهای روزانهشان را انجام دهند.
تولید زیورآلات، عروسکبافی، تولید رشته آش، تهیه ترشیجات و بسیاری مشاغل خانگی دیگر، ازجمله اموری است که این روزها در خانههای توس و توسط بانوان انجام میشود و جای هنرهای اصیل را تاحدودی گرفتهاند.
از سال ۷۷ تاکنون، نزدیک به ۶۰ سنگقبر باارزش تاریخی و هنری، کشف و برای حفاظت به بقعه منسوب به هارونیه منتقل شده است.
نخستین جرقه همجواری با حکیم طوس، با دفن پیکر حسین خدیوجم در بقعۀ منسوب به هارونیه و مهدی اخوانثالث در باغ آرامگاه فردوسی در سال ۶۹ زده شد.
صالح کرمانی از کودکی جذب رشتههای رزمی شد. او همراه داییهایش یعنی برادران کرامتی در گوشهای از میدان مبارزه مینشست و رقابت آنها را نگاه میکرد.