علی دلیری درباره سختی کار میگوید: یکی از تفاوتهای مشاغل داخل حرم این است که برخلاف دیگر شغلها ما در تعطیلات و مناسبتها حجم کارمان چندبرابر بیشتر میشود.
جواد رحیمی، هنرمند بازنشسته موسسه آفرینشهای هنری آستان قدس رضوی، بیش از ۴۷سال سابقه کار در زمینه آجرچینی، کاشیکاری و گچبری، گره و گلبری و دیگر نقوش هنری دارد.
اکرم عباسپور بهترین لحظه کاریاش را هنگامی میداند که بهعنوان سقا خدمت میکند: هنگامیکه جمعیت زیاد میشود، لیوانها را پر آب میکنیم و به دست زائر میدهیم یا بطریهایشان را پر میکنیم.
سیدمحمدعلی ضابطی، خادم ۷۰ ساله بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) نزدیک به ۴۵ سال است افتخار خدمت دارد و وارث پدر در خدمتگزاری به حرم مطهر میشود.
رضا صولانی میگوید:من لیاقت این را داشتم که دستهای من زیر پای مسافر و زوار امامرضا (ع) باشد؛ هم اویی که به نشان ارادت، همان سنگها را میبوسد و پیشانیاش را هم روی آن سنگها میگذارد.
احمد نصیرایی، تاکسیران پایانه مسافربری معتقد است زائران امام رضا (ع)، میهمانان مردم مشهد هستند و حالا که او در این شهر زندگی میکند، باید رسم میزبانی را بهدرستی بهجا آورد.
قدر مسلم آن است که مشهد، دستکم تا دوره تیموری، کارگاه کاشیسازی نداشته است و کاشیهای مربوطبه قبل از این دوره، در شهرهای دیگر ساخته و به مشهد حمل میشدند. کارگاه خاندان ابوطاهر در کاشان، در این دوره، یکی از مراکز مهم تولید کاشی در ایران بود.
کل خدمتگزارهای دفاتر امانات حرمرضوی، ۲۰۴ آقا هستند که در ۳ نوبت فعالیت میکنند. سال گذشته، ۹.۵ میلیون زائر به بخش امانات مراجعه داشتهاند. در بخش اشیای نقدی و ارزشمند زائران زن ۱۰ درصد بیشتر از مردان امانتی به حرممطهر سپردهاند.
خانوادههای «اصل» و «عطاریاننژاد» در محلههای فاطمیه و راهآهن چندسالی است درِ خانهشان به روی زائران پیاده حضرت باز است و با جان و دل از آنان پذیرایی میکنند.
پهلوان تختی یک الگو شد و بعد از ایشان خیلی از ورزشکاران با تأثیر از ایشان مدالهای خود را اهدا کردند. بهدنبال این موضوع، بخش مدالها اختصاصی شد.
بیبیشمسالملوک، از زنان قاجار و درواقع نوه شاه ایران بود، خرید کارخانه چراغبرق با هدف روشنایی حرم مطهر برای دو مرتبه و همچنین خرید بادبزنهای برقی برای آستانه، ازجمله کارهای اوست.
سالها پیش، وقتی جوان بودم یکی از سحرهای ماه رمضان که دلم گرفته بود، رفتم زیارت امامرضا (ع) و سحر روز بعدش هم رفتم و روز بعدی و این قرار بعد از سی سال همچنان ادامه دارد.
هر روز نیمساعت بعد از طلوع خورشید و بلافاصله بعد از نماز مغربوعشا در رواق دارالحفاظ یا رواق دارالسلام، چهارده نفر از حفاظ و تعدادی از خادمان و فراشان حاضر میشوند.
یشتر این اشیای نفیس به آثاری اختصاص دارد که شخصیتهای برجسته و هنرمندان داخلی و خارجی، سران کشورها و ارادتمندان رهبر معظم انقلاب به ایشان هدیه دادهاند.
اسناد باقی مانده نشان میدهد که در مشهد، تیمچهها بیشتر در بازارها و بازارچههای اطراف حرم قرار داشته اند و بیشتر عمده فروشان در آن تجارت میکرده اند.
ازطریق معلمش فرم خادمیاری را برای پدرش آورد و یک هفته بعد، سیدرضا ظهیری در لباس خادمیاری مشغول خدمت شد. از ابتدا هم در مهمانسرای حضرت مشغول به کار شد.
عَلَم گردانی در نخستین سال با سه علم آغاز شد و پس از هجده سال با علمهای بسیاری بهسمت حرم رضوی حرکت میکنند. روز عاشورا و شب شهادت امامعلی (ع)، زمان این دستهروی است.
فرشته میرزابیگی میگوید: اگر خودم برای افطار مهمان داشتم، با آنکه پهنکردن سفره افطار در منزل بهمراتب آسانتر از اینجاست، بیشتر خسته میشدم؛ اما کار که برای اهلالبیت (ع) باشد، انرژی میگیرم.
امسال بهمناسبت میلاد امامحسن مجتبی (ع)، سفره افطاری ششکیلومتری در خیابان امامرضا (ع) پهن شد. قرار بود از ۱۲هزار نفر روزهدار میزبانی شود اما سهبرابرونیم جمعیت، پای این سفرهها اطعام شدند.
فراشان حرم مطهر امامرضا (ع)، یکی از بزرگترین تشکلهایی است در یک کارخانه خصوصی که متعلقبه مرحوم حاججواد ابراهیمیان در بزرگراه آزادی، خدماترسانی به زائران را انجام میدهد.