شاید مهمترین ویژگی خیابان سرافرازان۹ این باشد که از دانشآموز تا دانشجو و از کاسب تا کارمند در آن رفتوآمد دارند. ویژگی دیگر آن وجود کال آبی است که از سمت جنوب، خیابان را قطع میکند و به سمت شمال میرود. البته روی کال در محل تقاطع آن با خیابان سرپوشیده است. یک مرکز تجاری در ابتدای خیابان و مرکز تجاری دیگری در میانه آن شکل گرفته است تا این خیابان را به یکی از مراکز مهم محله چهارچشمه تبدیل کند.
همانند بسیاری از خیابانهای قدیمی مشهد این کوچه نیز مزارع و باغ بوده و با ساختوسازهایی که شکل میگیرد معنای خیابان پیدا میکند. خیابان امام خمینی50 در بین مردم به کوچه پست معروف است و دلیل این موضوع قرار گرفتن ادارهکل پست خراسان رضوی در این معبر است. به گفته قدیمیها در گذشته به کوچه پست و تلگراف شناخته میشده است، کوچههای فرعی تا چندی قبل به نام شهید محمود تولائی بود اما از ابتدای امسال کوچهها نیز به نام پست تغییر یافته است.
کوچه حر38 یکی از معابر باریک و پررفتوآمد محله اروند در شهرک شهید رجایی است و انتهای آن به یکی از کوچههای خیابان اروند (اروند 19) میرسد. اهالی کوچه اغلب قدیمیهایی هستند که گذشتههای دور این معبر را به خاطر دارند. روزهایی که اینجا پر از زمین زراعی بوده است. بعد از آن هم تک و توک ساختمانهای مسکونی در معبری خاکی ساخته میشود تا اینکه 26سال پیش با آسفالتشدن کوچه، ساختوساز خانهها سرعت میگیرد و اهالی بیشتری ساکن این معبر میشوند.
خیابان شهید حامد برادران از معابر قدیمی محله دروی است. به نقل خیلی از ساکنان، جمعیت محله دروی ابتدا شامل سی خانواده میشد. مراکز تجاری متعدد که بهتدریج در محله پا گرفت، معبر شهید حامد برادران را شلوغ و پرتردد کرد. نام این خیابان در طول چهار دهه اخیر چندین بار تغییر کرده است. ابتدا به کوچه مسجد جامع معروف بود. بعدها نامهای اویس قرنی، رسالت 55 و شهید شاکری نیز بر آن نشست.
کوچه شهید قرنی16 یا کوچه شهید جواد اکبری در محله سعدآباد واقع شده است. آنطور که در خاطر قدیمیهای کوچه ماندگار است این معبر پیش از دهه60 به کوچه «خوش» و سپس به «کوی سوزنچی» معروف بود. بعد از انقلاب بولواری که کوچه در آن قرار دارد به نام شهید سپهبد قرنی نامگذاری شد و این کوچه نیز به نام شهید قرنی16 پلاک شد. سپس با شهادت سرباز وظیفه جواد اکبری نام این شهید نیز زینتبخش کوچه شد.
کوچه ارمغان14 در مرکز شهرک ارمغان در انتهای محله فارغالتحصیلان قرار گرفته است. بیشتر امکانات و فضاهای خدماتی شهرک در این معبر قرار دارد و از این جهت، معبر مرکزی شهرک محسوب میشود. با وجود عرض کم این کوچه، تردد زیادی در آن میشود و ساختوساز هم در این سالها در کوچه ارمغان14 رونق داشته است.
کوچه شهیدیگانه۳ معبری کوتاه اما پرتردد برای آن دسته از زائران امام هشتم(ع) است که حدفاصل خیابان خسروی و خیابان شیرازی ساکن میشوند. این مسیر رو به بابالهادی گشوده میشود. یکی از روضههای قدیمی مشهد در این محدوده برگزار میشود. خانههای قدیمی در یک سوی این مسیر به پارکینگ بزرگی تبدیل شده است و در سوی دیگرش هنوز خانههای قدیمی همراه با حسینیهها و هتلها به حیات ناهمگون خود ادامه میدهند.
خیابان شهید فلاحی4 که با عنوان بولوار برادران شهید حسینی نامگذاری شده است یکی از معابر اصلی و پرتردد در محله لشکر است. این خیابان که جزو اولین خیابانهای ساختهشده در محله لشکر و محدوده قاسمآباد است بهدلیل استقرار چند مرکز مهم شهری، روزانه محل رفتوآمد بسیاری از شهروندان از مناطق مختلف است. یک ویژگی دیگر این معبر که آن را بااهمیت میکند، راه داشتن به بزرگراه آیتا... هاشمی رفسنجانی است. به همین دلیل این معبر مسیر میانبر خودروهایی است که میخواهند از قاسمآباد بدون طیکردن بزرگراه امام علی(ع) به بزرگراه آیتالله هاشمی رفسنجانی برسند.
تا دهه70 خبری از آبادی و آبادانی در این کوچه نبود. تا چشم کار میکرد زمین خاکی دیده میشد. اولین ساکنان با خرید همین زمینهای خاکی خانه ساختند، خانههایی که آب، برق و گاز نداشت و برای تأمین این امکانات اولیه باید آب را از چاه آبی که در تپه مجاور بود و برق را از سیمکشی حاشیه بولوار میآوردند و به جای گاز هم نفت میخریدند.
کوچه آیتالله خزعلی3 یا کوچه روشن که میان دو مسیر شوکتالدوله و مسیر تازهتأسیس آیتا... واعظطبسی قرار دارد، یک راه گذر قدیمی بهسوی حرم مطهر رضوی است که هویتی دیرینه دارد، اما اکنون جز نامش عناصر زیادی از آن باقی نمانده است. پیشترها مرد متمولی به نام حاجیروشن در این محله ساکن بوده که این معبر به اعتبار او معروف شده است. یافتن افراد ساکن و قدیمی در این کوچه مانند دیگر کوچههای نزدیک به حرم دشوار است.
ابتدا و انتهای کوچه شهید رضوی24 دو ویژگی هویتی مهم دارد که در آدرسدهی کمک زیادی به شهروندان میکند. ابتدای این کوچه درست روبهروی ورودی هتل پردیسان قرار دارد و در انتهای آن ( در آن سوی بولوار پیروزی) تپه وفا و سیمرغ معروفش چشمنوازی میکند. با وجود ظرفیتهای مختلفی که در این کوچه وجود دارد، از قبیل بوستان و استخر شنا، کوچه شلوغ و پررفتوآمدی نیست و آرامش محله قدیمی رضاشهر را در آن میتوان یافت. سمت چپ این کوچه به نسبت طولانی و بلند را تقریبا تا انتهای دیوار شرکت سهامی آب منطقهای خراسان رضوی تشکیل میدهد.
خیابان امام خمینی(ره)95 آخرین خیابان در محله امام خمینی(ره) است که در جوار پایانه انقلاب قرار دارد. این خیابان از سمت ثامنالائمه باز است، اما طرف دیگر آن بنبست و مکانی مناسب برای تعمیرکاران خودرو شده است. مهمترین ویژگی این کوچه اتحاد اهالی آن است که این روزها در مناطق دیگر کمتر به چشم میخورد. ساخت و بهسازی مسجد حضرت رسول(ص) و برگزاری برنامههای مذهبی همه به همت اهالی محل برگزار میشود.
کوچه شهید بابانظر ۵۰/۱ از فرعیهای شناخته شده محله شهید آوینی در منطقه ۵ است؛ میانبری که بازار بزرگ و مجلل ملل در ابتدای آن قرار دارد و باعث شده نام این معبر به کوچه ملل معروف شود.
کوچه ارشاد9 به نام برادران نوربخش مزین است. قدمت این کوچه با آپارتمانهای ششصد دستگاه گره خورده است. درست سمت غربی این آپارتمانها کوچه ارشاد9واقع است. تا دهه70این کوچه پر از زمین بایر و رهاشده بود اما به مرور ساختمانهای مهمی چون جهاد کشاورزی، مدیریت منابع آب منطقهای، سازمان تأمین اجتماعی اداره کل استان خراسان، سازمان صنعت و معدن خراسان ساخته وافتتاح شدند.این کوچه به دلیل داشتن ساختمان های اداری، صبح تا ظهر جوش و خروش بیشتری دارد و عصرها تنها مردم ششصد دستگاه برای ورزش و پیادهروی در این کوچه رفت و آمد دارند.
کوچه باغ حسنخان در گذشته باغ بزرگی را دربرمیگرفت که یکی از باغهای معروف دوره قاجار در محله پایینخیابان بود. به گفته قدیمیهای محله، این کوچه بسیار آباد و سرسبز به یکی از افراد ثروتمند آن دوران به نام حسنخان تعلق داشت که با درباریان قاجار مراوداتی داشته است.برخی مورخان از باغهای مشهد قدیم مانند باغ حسنخان یاد کردهاند که اکنون دیگر هیچ اثر و نشانی از این باغها برجای نمانده است.اکنون کوچه باغ حسنخان یکی از محورهای اصلی بافت تاریخی اطراف حرم امامرضا(ع) است که در گذشته قولهایی برای احیای محور تاریخی این کوچه داده شد.
عیدغدیر امسال طرح احیا و مرمت هشت گذر تشرف به حرم رضوی هم قوت گرفت؛ طرحی که قرار است با اجرای مبلمان شهری، فضای سبز، نورپردازی و ایجاد برخی امکانات موردنیاز زائران پیاده در قالب پروژه سهساله، جداره های شهری را سامان دهد.بر این اساس از میان شانزده کوچه تاریخی و هویتدار، در گام نخست هشت گذر تشرف ازجمله گذرهای «نوغان»، «مخابرات»، «آستانهپرست»، «حمام باغ و حوض امیر»، «شهیدسالاری مقدم»، «حاجنوروز»، «محمدیه» و «عیدگاه» مشخص شدند و برای شروع کار، با مداخله حداقلی و فضاآرایی، آسانسازی امکان تشرف زائران به سوی بارگاه حضرت رضا(ع) فراهم شد.
کوچه ادیب26 که با عنوان خیابان شهید راستی نیز نامگذاری شده است یکی از خیابانهای پررفتوآمد در محله امامیه است. سمت راست این کوچه از ابتدا تا انتها را بوستان گلایل سرسبز کرده است و در ادامه به بولوار دکتر حسابی میرسد. بهدلیل قرارگیری چند مدرسه دولتی و غیردولتی در این کوچه، آنچه بیش از همه بهویژه در مدت بازگشایی مدارس در این کوچه مشاهده میشود، حضور دانشآموزان و خانوادههای آنهاست. نزدیکی به کلانتری قاسمآباد، مجموعه سینما سیمرغ، دانشگاه آزاد و اداره آب و فاضلات منطقه4 مشهد از ظرفیتهای این معبر است.
کوچه پاسداران4 یا همان رازی1 کوچهای یکطرفه است که بهدلیل وجود دو اداره بازرسی صنعت و معدن و اداره آموزش و پرورش ناحیه3 همیشه ترافیک دارد و مکان پارک در آن بهسختی پیدا میشود. از طرفی برخی برای رفتن به خیابان پاسداران و گذرنکردن از ترافیک خیابان چمران، ورود ممنوع میروند و توجهی به تابلو نمیکنند. قدیمیهای محله که حدود پنجاهسال در اینجا ساکن بودهاند نام قدیمش را کوچه «کودکستان» میگویند و از خانههایی با سقفهای شیروانی برایمان تعریف میکنند.
کوچه سلسبیل یکی از کوچههای قدیمی شهرمان در محدوده خیابان شهید چمران است که در نقشه مشهد از سال1325 تا 1345 خورشیدی نام مهدیآباد برای آن ثبت شده است، اما آنطور که محلیها میگویند، حدود پنجاهسال است که نام سلسبیل را روی خود دارد. اما اینکه چرا اسم این کوچه سلسبیل شده و از چه زمان به این اسم خوانده میشود دقیق مشخص نیست.
یاد خاندان نصیرزاده با وقفهای ماندگارشان، در کوچه شهید محسن کاشانی22 جاری است. این خانواده متمول که از مهاجران بنام قفقازی بودند، در سالهای 1305-1308 ساختمان چهارطبقه را در خیابان ارگ، یکی از معابر پرتردد مشهد، بنا میکنند. خانواده نصیرزاده موقوفاتی در زمینه تعلیم و تربیت دارند که برخیهایش در این معبر قرار گرفته و آن را شلوغ و پرتردد کردهاند. تقریبا نیمی از این معبر را فضاهای آموزشی نصیرزاده در بر میگیرند و استقرار ناحیه مقاومت بسیج و سپاه مالک اشتر در انتهای معبر امنیت آن را کامل کرده است.