استاد سراقی، سنگتراشی که بدون وضو به سنگ دست نمیزند
لقایی| استاد حسین سراقی نوغانی متولد سال ۱۳۳۷ و ساکن محله حجاب مشهد، حدود ۳۰ سال است که به کار حکاکی روی سنگ مشغول است و ارزش معنوی زیادی برای هنرش قائل است به طوری که میگوید: بدون وضو به سنگ دست نمیزنم.
بسیار جالب است که بدانید انگیزه او برای روی آوردن به این هنر اصیل و ریشهدار مشهد تنها یک جمله کوتاه است: «این کاری نیست که شما بتوانید انجام دهید» انگیزهای که موجب شد در مدت ۶ ماه از آغاز به کار، به یکی از حکاکانی بدل شود که به گفته خودش، بروبچههای کوهسنگی برای انجام کار به سراغش بیایند.
این هنر هیچگونه متولی و ندارد
از همان ابتدای سخن نگرانی از بیتوجهی به رشته حکاکی و سنگتراشی که از هنرهای خاص مشهد است در کلامش هویداست. نوغانی میگوید: این هنر هیچگونه متولی و راهنمایی ندارد و بیتوجهی به این هنر اصیل موجب شده که صادرات این هنر که در مقیاس چند هزار بوده کمرنگ و کمرنگتر شود تا به امروز که وقتی نمایشگاهی از این کار درکشورهای دیگر میگذاریم تعجیب بیگانگان از وجود چنین هنری در ایران جز آه و تاسف پیامد دیگری برای ما ندارد و متاسفانه میراث فرهنگی و صنایع دستی هم برای گسترش و تداوم این هنر هیچ برنامهای ندارد.
نوغانی از ترکیب ۱۴ هنر دیگر همچون مینیاتور، منبت، خوشنویسی و... کارهای زیبایی را روی سنگ اجرا میکند
اما این بیتوجهی نوغانی را دلسرد نکرده و او که کار بر روی سنگ را به روش سنتی آغاز کرده، هماکنون از ترکیب ۱۴ هنر دیگر همچون مینیاتور، منبت، خوشنویسی، مشبک، نقاشی و... کارهای زیبایی را روی سنگ اجرا میکند. استاد حسین نوغانی که در ابتدا کار خود را با آیات قرانی آغاز کرده، هم اکنون کارهای بسیار زیبایی را به صورت تابلو بر روی سنگهای نیم سانتی حکاکی میکند که در نوع خود کمنظیر است.
هنر سنگتراشی خاص مشهد است
وی در باره پیشینه این هنر میگوید: هنر سنگ تراشی با سوابق تاریخی معتبر، خاص مشهد مقدس است. هنری که منتسب به آقاعلیبنموسیالرضا (ع) است و پشتوانه مذهبی دارد و در ادامه میافزاید: طبق روایات هنگامی که امام رضا (ع) به سناباد وارد میشوند برخی از مردم این منطقه بیمار بودند و ایشان به رشته کوههای انتهای زکریا اشاره میکنند و میفرمایند: «از سنگهای این کوه بکنید و از آن ظرفی برای غذا درست کنید و در آن طعام بپزید» و از خداوند برای این کوه طلب برکت میکنند.
این هنرمند و پیشکسوت مشهدی باز هم به دغدغهاش اشاره میکند و میگوید: دیگر از هنر سنگ تراشی و حکاکی چیزی باقی نمانده، حتی تعدادی از مغازههای فروش آن در پارک کوهسنگی که گاه گوشه چمدان مسافران و زائران جای میگرفت نیز تعطیل شده است. این هنرمند محله اندیشه قاسمآباد در پایان میگوید:ای کاش برای ادامه این هنر کارگاههای آموزشی گذاشته شود تا این هنر قدیمی رو به انزوا نرود.
کلاسهای آموزش حضوری دایر کردیم
سراقی نوغانی با یادآوری اینکه رشته سنگ تراشی علاقهمندان زیادی دارد بازگو میکند: با همکاری معاونت فرهنگی شهرداری منطقه ۱۱ در نمایشگاهی به جای ایجاد غرفه فروش. کلاسهای آموزش حضوری دایر کردیم که صدها نفر برای آموزش این رشته مراجعه کردند. وی در ادامه خواستار ایجاد محلی برای آموزش به علاقهمندان به این رشته از طرف شهرداری است، او میگویدهرچند سازمان بسیج هنرمندان معاونت فرهنگی و شهرداری منطقه ۱۱ قول راه اندازی این کارگاه را به من داده است و من بدان امیدوارم، اما معتقدم متولیان باید برای این هنر دلسوزی کنند.
این گزارش آذر سال ۹۰ در شماره ۴ شهرآرامحله منطقه ۱۰ چاپ شده است.