هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
ساماندهی هزاران توانیاب در «مجتمع نیکوکاران شریف»
خیرخواه| ۲۵ سال پیش، طرحی کلید خورد که تا امروز سرمنشا خیری بوده است برای عدهای که برخیهایشان سالیان سال خانهنشین شده بودند، طرحی که به احداث «مجتمع آموزشی نیکوکاران توانیابان شریف» ختم میشود.
مرکزی آموزشی- نیکوکاری که به جای نام معلول، «توانیاب» را سرلوحه همه برنامهها و حرکتهای خود قرار داده است تا همه در مسیر افزایش تواناییها خود قدم بردارند. از شروع فعالیتهای این مرکز تاکنون حدود پنج هزار نفر سامان گرفته و دنبال زندگی خود رفتهاند و هماکنون نیز به طور میانگین حدود ۴۵۰ دانشآموز در این مرکز تحصیل میکنند.
مجتمع آموزشی نیکوکاران توانیابان که حدود ۴۳ مربی، استاد و کارمند، چرخهای آن را میچرخانند، به توانیابان میآموزند که همیشه توانستن را هجی کنند و برای همین هم هست که ۱۴ سال پیش، کلمه «نتوانستن» را به خاک سپردند.
این مرکز که همه خدماتش به توانیابان رایگان است، به واسطه همه تلاشهایش امسال به عنوان برترین مرکز آموزشی معلولان کشور برگزیده شده و مقام برتر علمی و فرهنگی را از آن خود کرده است. به همین بهانه و شاید کمی دیر، به سراغشان میرویم تا کمی از با این مرکز و توانمندیهای بچههایشان آشنا شویم.
۲۵ سال تلاش بیمنت
«مهدی هدایی» عضو هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاران توانیابان به گریزی به سابقه تاسیس این مرکز میزند و میگوید: ۱۷ سال پیش بنیان این حرکت سودمند برای معلولان جسمی- حرکتی گذاشته و وارد میدان عمل شدیم.
این میشود که کار از مکانی ساده در بلوار سازمان آب به مدیرعاملی ابراهیم هدایی شروع میشود تا امروز که مرکز در بلوار وکیل آباد با توان و ارادهای روز افزون، فعالیت خود را ادامه میدهد.
توانمندسازی هدف اصلی مرکز
هدایی هدف تاسیس چنین مکانی را توانمندسازی علمی، فرهنگی، معنوی و فیزیکی توانیابان بیان میکند و یادآور میشود: در ابتدا آموزشهای ساده کامپیوتر و ماشیننویسی را به توانیابان میدادیم تا علاوه بر آموختن هنری در این حوزهها، فیزیک آنها نیز با تایپ کردن فعال شود.
آنگونه که این عضو هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاران توان یابان توضیح میدهد، هر بار که فرد معلولی را میبینند تمام تلاششان را میکنند که او را به توانیابان مرکز پیوند بدهند و حتی افراد مستعد را از آسایشگاههای شبانهروزی به این مرکز میآورد.
دریافت مجوز از آموزش و پرورش، فنی و حرفهای و ارشاد
تلاشها به همین شکل پیش رفت تا زمانی که تصمیمها جدیتر شد و برای پوشاندن جامه عمل، جوازهایی از سازمانهای آموزش و پرورش، فنی و حرفهای و ارشاد گرفتند: این مجوزها برای این بود تا توانیابان بتوانند دیپلم و پیش دانشگاهی خود را در این مرکز بگذرانند، حتی با سازمانهای فنی و حرفهای و ارشاد نیز صحبت شد تا آنها دروس فنی را نیز در همین مجتمع بیاموزند تا علاوه بر تکمیل تحصیل خود، حرفه و فنی نیز بیاموزند.
به بیانی روشنتر این مجمع نیکوکاری توانیابی، شامل سه شاخه تحصیلی دبیرستان، هنرستان و کار و دانش است. او در توضیح کلاسهایی فعال این مجتمع نیز میگوید: ICDL یک و دو، میکس و مونتاژ فیلم و سطوح پیشرفتهتر کامپیوتر، کارگاه کامپیوتر، قالیبافی، گلیمبافی، بافتنی، عروسکسازی، چرم دوزی، خیاطی، معرقکاری، منبتکاری، شیرینیپزی، آشپزی از جمله کلاسهای این مجتمع آموزشی است.
هدایی همچنین یادآور میشود: به زودی نیز کلاس حسابداری راهاندازی خواهد شد که میتواند در آینده فرصتهای شغل مناسبی برای توانیابان به وجود بیاورد. آنها کلاسهایی نیز در حوزه تربیت بدنی دارند که شامل تیر و کمان، دارت، تنیس روی میز، شطرنج، یوگا و ورزشهای صبحگاهی میشود.
البته آنگونه که از صحبتهای او بر میآید، باید کلاسهای هنری سرود و تئاتر را هم باید به این لیست اضافه کرد.
کارگاههایی برای آشنایی با ارزشها
در کنار همه این فعالیتها، کارگاههای «بازیافت توانهای خفته»، «مهر، ازدواج، عشق، زندگی» و «حضور» ویژه آیینهای عبادی و دینی و «داستان آداب» نیز برای آشنایی بیشتر توانیابان با ارزشها برگزار میشود.
آنگونه که این عضو هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاران توانیابان خبر میدهد، در صورت موافقت هیئت مدیره، این کارگاهها را برای عموم مردم نیز در مجتمع تشکیل خواهیم داد که به این ترتیب نه تنها فرد از نظر آشنایی با ارزشها ارتقاء مییابد بلکه فتح بابی میشود برای آشنایی آنها با بچههای مرکز و توانمندیهایشان.
آنها برای انجام هیچ کدام از این کارها، از هیچ نهاد دولتی کمکی دریافت نکردهاند و به شدت بر این باورند که: خدا از جاهای مختلف برایمان میفرستد، درست مانند آمدن شما به اینجا؛ اینکه خودتان به اینجا آمدهاید بدون اینکه ما از شما بخواهیم و این خیلی زیباست.
نمیخواهیم معلولی در خانه حبس باشد
تنها خواستهای که آنها دارند در این جمله هدایی خلاصه میشود: اگر معلولی در خانهای حبس است و بیخبر از این مجتمع نیکوکاری، ما مدیون او نمانیم. هرچند که آنها از عملکرد خود راضی هستند، اما معتقدند: اگر کسی با مرغوب دلش را خوش کند، برایش حکم مرداب را خواهد داشت، بنابراین همیشه به مرغوبتر فکر میکنیم و در نهایت مقصدمان مرغوبترین است یعنی رضایت پروردگار که انتها ندارد.
قبری برای «من نمیتوانم»
«قبر من نمیتوانم» ابتکار دیگری است که گوشه حیاط این مجتمع قرار دارد. هدایی با بیان اینکه حدود ۱۴ سال پیش، مدیرعامل مجتمع این قبر را گوشه حیات کَند، میگوید: در مراسمی نمادین همه توانیابان در حالی که روی تکهای از کاغذ «من نمیتوانم» را نوشته بودند، آن را درون قبر انداختند، رویش خاک ریختند و مدتی بعد هم سنگ قبرش را گذاشتند. آنها این کار را کردند تا برای همیشه به ناتوانی و نتوانستن پشت کنند و همیشه نگاهشان به این باشد که میتوانند، اگر بخواهند.
در مراسمی نمادین همه توانیابان در حالی که روی تکهای از کاغذ «من نمیتوانم» را نوشته بودند، آن را درون قبر انداختند
روی این سنگ قبر نوشته شده است: «آرامگاه ابدی من نمیتوانم». شعری روی این سنگ قبر خودنمایی میکند که متعلق به ابراهیم هدایتی است: «رفتی و قوت گرفت/ جان من از رفتنت/ لذت جان من است/ لحظه جان کندنت/ ما که توانستهایم/ قد بکشیم از زمین/ زیر زمین خوش بخواب/ با نتوانستنت.»
سرویسهایی که نیاز به سرویس دارند
اینکه مدیر یک مجموعه آن هم نهادی نیکوکار آنقدر دغدغه داشته باشد که برایش دست به ابتکار و طراحی بزند را میتوان به خوبی در مجتمع آموزشی نیکوکاران توان یابان شریف دید.
آنها دو اتوبوس دارند که سرویس رفت و آمد توانیابان است؛ اتوبوسهایی که ابراهیم هدایی اقدام به طراحی و ساخت بالابر برایشان کرده است: بالابرهای طراحی شده برای این سرویسها به گونهای است که درون اتوبوس تعبیه شده و در همان فضا هم ویلچرها را بالا و پایین میبرد.
آنگونه که او توضیح میدهد، این ویژگی وجه تمایز بالابرهای سرویسهای این مجتمع با سایر سرویسهای ویژه توانیابان است.
اما مشکلی این بین وجود دارد و آن به پایان رسیدن عمر این اتوبوسهاست. هرچند به ظاهر مرتب و سالم به نظر میرسند، اما نفسهایشان به شماره افتاده است و، چون خیلی قدیمی شدهاند، سیستم گرمایش و سرمایش هم ندارند.
در حالی که این اتوبوسها بازوی حرکتی بچهها برای رسیدن به مرکزی هستند که نور امید را در دلشان تابانده است و نمیتوانم را از ضمیر ناخودآگاهشان پاک کرده است.
چشمان توانیابان این مرکز که دلخوش به همین سرویسها هستند، به دستان پرتوان و بخشنده خیرانی است که شاید با آمدن سرویسهای جدید بخشی از مشکلاتشان بر طرف شده و آسودگی خاطر بیابند.
جانی دوباره بر کالبد فیزیوتراپی
یکی دیگر از امکانات این مجتمع آموزشی نیکوکاری، بخش فیزیوتراپی است که هدایتی در توضیح آن میگوید: در گذشته واحد فیزیوتراپی را داشتیم، اما مسائلی، چون هزینههای سنگین زندگی، متاهل شدن فیزیوتراپها، نقل مکانشان به شهری دیگر و ... موجب شد تا برای مدتی این بخش تعطیل شود، اما با پای کار آمدن عدهای خیر، این واحد دوباره جان گرفته است. او تاکید میکند:، چون خواستیم، آفرینش نیز مسیر را برایمان هموار و شرایط را مهیا کرد و در همین راستا نیز پذیرای فیزیوتراپهای بخشندهای هستیم که با حضورشان به این واحد جان بدهند.
مردم به اطراف خود بیتفاوت نباشند
محور اصلی حرفهای او میرسد به این جملات که: مردم نسبت به اطراف خود حساس باشند از بیتفاوتی خارج شوند از طرفی اگر از دستشان یاری بر میآید به توانیابان نگاه کنند و به آنها نزدیک شوند در غیر این صورت به سمتی دیگر بنگرند تا موجب ناراحتی کسی نشوند؛ و تاکیدی که او شاه کلید همه حرفهایش قرار میدهد، این است که: از جایتان بلند شوید و تا خواستید بنشینید، دوباره بلند شوید و به تلاش خود ادامه دهید و با این باور نفس بکشید که همه در قبال همه پندارها، کردارها و گفتارهایمان نزد حضرت رحمان بایستی پاسخگو باشیم.
گروه سرود با تجربه ۱۰ ساله
کمی با «وحید امیری»، یکی از یاران مجتمع آموزشی نیکوکاران توانیابان همکلام میشویم. او تواناییهای هنری و ورزشی بچههای مرکز میپردازد و برای نمونه از گروه سرودشان سخن به میان میآورد که ۱۰ سال سابقه فعالیت دارد.
گروه تئاتر با مقام اول استانی
او با اشاره به گروه تئاتر این مجتمع نیز تصریح میکند: سال گذشته بچههای تئاترمان مقام نخست را در استان از آن خود کردند با قوت به کار خود ادامه میدهند و اکنون در حال کار روی تئاتری طنز آمیز هستند.
ابداع سبک ورزشی رزم طوس
امیری با بیان اینکه این مرکز برای نخستین بار در کشور اقدام به ابداع سبک ورزشی کرده است، اظهار میکند: از ابتدای فروردین امسال سبک رزم طوس به نام این مرکز به ثبت رسیده است. این یار فعال مجتمع آموزشی نیکوکاران توانیابان با یادآوری اینکه این سبک ویژه دفاع شخصی توانیابان است، میگوید: حتی بچههایمان با ویلچر حرکات نمایشی دفاع شخصی را انجام میدهند.
دارنده مقام نخست کشور در رشته بوچیا
امیری همچنین در بخش دیگری از توضیحات خود به فعالیت تعدادی از توانیابان در رشته بوچیا اشاره میکند و میگوید: بچههایمان در رشته بوچیا مقام نخست تک نفره و مقام دوم تیمی کشور را دارند. علاوه بر این در طول این سالها در این رشته، مقامهای اول، دوم و سومی استان را نیز کسب کردهاند و مدالهای طلا و نقره به دست آوردهاند.
بچههایمان در رشته بوچیا مقام نخست تک نفره و مقام دوم تیمی کشور را دارند
آنگونه که از توضیحات او بر میآید، بچهها هنوز حکمهای مسابقه خود را نیز دریافت نکردهاند. او به طور خلاصه تعدادی دیگر از مهمترین مقامهای بچههای توانیاب مرکز را بیان میکند: مقامهای اول، دوم و سوم استانی در رشته پرتاب نیزه، مقام دوم و سوم استانی پرتاب دیسک و مقامهای دوم و سوم کشوری این رشته، مقام اول دو و میدانی استانی و مقام اول کشوری در این رشته، مقامهای اول و دوم تنیس روی میز باشگاهی محلات، مقام سوم ویلچررانی بابلسر، مقامهای اول، دوم و سوم پرتاب وزنه، مقام اول شنای پارا المپیک ۲۰۱۰، مقام دوم باستانی کشور، مقام اول دو ۱۰۰ متر استانی، مقام نخست پرتاب نیزه کشور و مقام سوم پرتاب وزنه کشوری.
چشم انتظار خادمان صبح سه شنبه
او انتظاری هم از شهرداری مشهد و منطقه دارد: گذشته از اینکه شهرداری از توانمندی بچههای این مرکز استفاده نمیکند، حتی تاکنون و با وجود وعدهای که از چند هفته پیش داده، بچهها را چشم انتظار شرکت در برنامه خادمین صبح سه شنبه گذاشته است در حالی که آنها هر هفته منتظرند تا در قالب این برنامه به زیارت امام رضا (ع) بروند.
* این گزارش پنج شنبه، ۱۶ مهر ۹۴ در شماره ۱۶۵ شهرآرامحله منطقه ۱۱ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
