تاریخی - صفحه 14

جواد نوائیان درباره حال‌وروز استخری که زمان کودکی می‌رفته تعریف می‌کند: استخری با کف سیمانی و عمق نه‌چندان زیاد که جلبک‌های سبز داخل آب جولان می‌دادند و گاهی پای آدم داخل آنها گیر می‌کرد.
بدلیل باغ‌های آباد فراوان و محصولات نوبرانه‌ میوه تابستانی در مشهدقدیم، ایده ساخت کارخانه‌های کمپوت‌سازی از دوره قاجار پا گرفت و بعد‌ها کارگاه‌های کوچکی در شهر ساخته شدند تا این‌که این فن به صنعت تبدیل شد.
اینجا روستای پاچنار یا‌‌‌‌ همان محله لادن خودمان است؛ همان جایی که هنوز هم قدیمی‌هایش چشم به‌‌‌‌ قنات محله‌شان دارند که تابستان از سد گلستان به آنجا سرازیر شود تا مبادا درختان چنار محله خشک شود.
کار اعتراضات مردمی به تغییر لباس با ورود «شیخ محمدتقی بهلول گنابادی» به مشهد و مسجد گوهرشاد، حسابی بالا می‌گیرد و به درگیری مردم و قوای نظامی منجر می‌شود.
در نخستین رای محکمه دیوان حرب قشون شرق، با سختگیری‌هایی که سرهنگ خلعتبری به خرج می‌دهد، ۹ نفر از ۲۷ نفر بازداشت‌شده در زندان شهربانی به اعدام محکوم می‌شوند.
هنوز دقایقی از نیمه‌شب نگذشته بود که ماموران با تمام توان به مسجد حمله می‌کنند. این‌گونه بود که از همه طرف به متحصنان در مسجد گوهرشاد حمله شد تا یکی از سیاه‌ترین روز‌های دوران حکومت پهلوی اول رقم بخورد.
«دارالذکر» و رواق مجاورش «دارالعزه» که با ۷۵ مترمربع کوچک‌ترین رواق حرم‌مطهر هم هست، روزگاری مدرسه علمیه‌ای بود که به مدرسه «علینقی‌میرزا» شهرت داشت؛ مدرسه‌ای که فعال‌نشده، متروکه شد!
«کوشک مهدی» احتمالا یکی از قدیمی‌ترین و در‌عین‌حال ناشناخته‌ترین مکان‌های تاریخی حاشیه مشهد است؛ روستایی کهن‌سال که اراضی آن بر کرانه‌های کشف‌رود باستانی قرار دارد
شهرک «امام‌خمینی (ره)» با هدف ایجاد مسکن ارزان قیمت برای مستضعفان، بر روی اراضی مزرعه تاریخی نخودک ساخته شد.
بر اساس مستندات، خراسان مهد اصلی روضه‌خوانی است و به گفته قدیمی‌ها، کهن‌ترین تکایا، سه مکان بسیار شناخته‌شده شهر هستند که هر‌کدام بیش از صد سال است پذیرای عزاداران در دهه اول ماه محرم هستند.
سیدرضا هاشمی قدیمی‌ترین پارچه‌فروش بولوار شهید مفتح است. او درسال ۱۳۳۰ اولین پارچه‌فروشی محله طلاب مشهد را افتتاح کرد و هنوز هم بعد از گذشت ۵۰ سال و در ۸۰ سالگی به فروش پارچه مشغول است.
پیرغلامان روایت‌های تقریبا یکسانی از ساخت بزرگ‌ترین علم ایران دارند که به علم شاه حسین شهره است. حسین غیورمرادی سفارش ساخت این علم را در اصفهان داد. او هر‌چه مال و منال داشت سر این علم گذاشت.
تاکنون ۹ طومار زیارتی در کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی به‌دست آمده و در این میان طومار آستان‌قدس‌ به‌عنوان سومین طومار زیارتی خطی جهان یک سفرنامه تصویری از مکه تا مشهد است.
کوچه شهیدهاشمی‌نژاد ۸ یا کوچه ناظر که متصل‌کننده دو خیابان شهیدهاشمی‌نژاد و آیت‌الله عبادی است قدمتی کمتر از هشتاد سال دارد. این کوچه پستی و بلندی‌های بسیاری به خود دیده است.
با آغاز جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه ایران و ایجاد شرایط خاص ناشی از آن، پدیده احتکار و گران‌فروشی دوباره در جامعه سر برآورد و به معضلی دامن‌گیر تبدیل شد. این وضعیت حکومت نوپای جمهوری اسلامی ایران را ناچار به واکنش‌ کرد. 
خواجه نظام‌الملک طوسی وزیری که با تدبیر خود، نه‌فقط مسیر پیروزی را برای ایرانیان هموار کرد، بلکه با تعریف چارچوب دکترین دفاعی کشور، خیال هجوم به ایران را از ذهن دشمنان بیرون انداخت.
در محله قرقی که پیش‌تر عبارت بود از دو روستای قُرقی‌علیا و قُرقی‌سفلا، از گذشته‌ای دور، سه مزار وجود دارد که با اینکه اشخاص مدفون در آنها ناشناخته‌اند، از دید اهالی محترم شمرده می‌شوند.
کوچه «شهید هاشمی‌نژاد‌۹» روزگاری بخشی از باغ‌های مشجر «بالاخیابان» بود که با ایجاد بیمارستان آمریکایی در حاشیه شرقی شکل گرفت و با احداث خیابان فوزیه در غرب آن و سکونت تهرانی‌الاصل‌ها و سپس عرب‌زبان‌ها کامل‌تر شد.
تردیدی نیست که ورود مغولان و گریختن مذبوحانه سلطان‌محمد‌خوارزمشاه از مقابل آنها، باعث ایجاد شکافی عمیق در ارتش شد و پیامدی تلخ و دهشتناک در پی داشت، اما از آن طرف، مردم مقاومت سختی را در برابر مغولان سازمان دادند.
سید محمدحامد موسویان که تحصیل‌کرده دانشسرا بوده است، به‌جز اینکه موسس مدرسه خصوصی «ابن‌سینا»‌ی در محله راه‌آهن مشهد بوده، به خواسته مسئولان آموزشی آن زمان، ریاضی هم تدریس می‌کرده است.