گزارشهای مربوط به کمآبیهای سال ۵۵۰ قمری به بعد، مصادف با مرگ سلطان سنجر سلجوقی بود که خراسان به عرصه ترکتازی اقوام ترکمان و غُز تبدیل شد و همین مسئله به زیرساختهای آبی شهر آسیب بنیادی زد.
یکی از معدود کوچههای با سابقه بیش از ۱۰۰ سال در مشهد، باغسنگی است که روزگاری مسیری بلند درمیان باغهای سرسبز شهر بود اما ایجاد خیابان صاحبالزمان(عج) تغییرات زیادی را در این کوچه رقم زد.
سال ۶۱؛ سیل و طوفان صدها خانه را در مشهد ویران کرد، کمر صدها اصله درخت را شکست و سبب شیوع بیماریهای فراوانی در شهر شد.
«ذوالفقار مهندس» در سال ۱۲۸۴ قمری یک نقشه از شهر مشهد کشیده که جزئیات بسیار زیادی از وضعیت ساختاری حرم و محیط شهری اطراف آن ارائه میدهد. او اولین ایرانی است که نقشه شهرهای کشور را ترسیم کرده است.
شخصی به نام «ابوصالح» معروف به «نواب» که مدرسه نواب را هم ساخته بود، احداث مصلی پایین خیابان را شروع کرد و در سال ۱۰۸۶ و ۸۷ این بنا را به پایان رساند.
بست خیابان آیتالله شیرازی سال۱۳۲۹ شمسی و در عهد نیابت تولیت محمود بدر همزمان با تعمیر و مرمت بست پایین و پوشیدهشدن روی نهر بازسازی شد. پس از آن نیز چند دوره شکل آن تغییر کرد.
بعد از اینکه فرمانروای صفوی رضایت تعدادی از علمای جبلعامل را برای هجرت به ایران و توسعه علوم اهلبیت (ع) بهدست آورد، نام ۱۰ تن در تاریخ حرمرضوی بهعنوان خانه ابدی ثبت و ضبط شدهاست.
جواد نوائیان درباره حالوروز استخری که زمان کودکی میرفته تعریف میکند: استخری با کف سیمانی و عمق نهچندان زیاد که جلبکهای سبز داخل آب جولان میدادند و گاهی پای آدم داخل آنها گیر میکرد.
بدلیل باغهای آباد فراوان و محصولات نوبرانه میوه تابستانی در مشهدقدیم، ایده ساخت کارخانههای کمپوتسازی از دوره قاجار پا گرفت و بعدها کارگاههای کوچکی در شهر ساخته شدند تا اینکه این فن به صنعت تبدیل شد.
اینجا روستای پاچنار یا همان محله لادن خودمان است؛ همان جایی که هنوز هم قدیمیهایش چشم به قنات محلهشان دارند که تابستان از سد گلستان به آنجا سرازیر شود تا مبادا درختان چنار محله خشک شود.
کار اعتراضات مردمی به تغییر لباس با ورود «شیخ محمدتقی بهلول گنابادی» به مشهد و مسجد گوهرشاد، حسابی بالا میگیرد و به درگیری مردم و قوای نظامی منجر میشود.
در نخستین رای محکمه دیوان حرب قشون شرق، با سختگیریهایی که سرهنگ خلعتبری به خرج میدهد، ۹ نفر از ۲۷ نفر بازداشتشده در زندان شهربانی به اعدام محکوم میشوند.
هنوز دقایقی از نیمهشب نگذشته بود که ماموران با تمام توان به مسجد حمله میکنند. اینگونه بود که از همه طرف به متحصنان در مسجد گوهرشاد حمله شد تا یکی از سیاهترین روزهای دوران حکومت پهلوی اول رقم بخورد.
«دارالذکر» و رواق مجاورش «دارالعزه» که با ۷۵ مترمربع کوچکترین رواق حرممطهر هم هست، روزگاری مدرسه علمیهای بود که به مدرسه «علینقیمیرزا» شهرت داشت؛ مدرسهای که فعالنشده، متروکه شد!
«کوشک مهدی» احتمالا یکی از قدیمیترین و درعینحال ناشناختهترین مکانهای تاریخی حاشیه مشهد است؛ روستایی کهنسال که اراضی آن بر کرانههای کشفرود باستانی قرار دارد
شهرک «امامخمینی (ره)» با هدف ایجاد مسکن ارزان قیمت برای مستضعفان، بر روی اراضی مزرعه تاریخی نخودک ساخته شد.
بر اساس مستندات، خراسان مهد اصلی روضهخوانی است و به گفته قدیمیها، کهنترین تکایا، سه مکان بسیار شناختهشده شهر هستند که هرکدام بیش از صد سال است پذیرای عزاداران در دهه اول ماه محرم هستند.
سیدرضا هاشمی قدیمیترین پارچهفروش بولوار شهید مفتح است. او درسال ۱۳۳۰ اولین پارچهفروشی محله طلاب مشهد را افتتاح کرد و هنوز هم بعد از گذشت ۵۰ سال و در ۸۰ سالگی به فروش پارچه مشغول است.
پیرغلامان روایتهای تقریبا یکسانی از ساخت بزرگترین علم ایران دارند که به علم شاه حسین شهره است. حسین غیورمرادی سفارش ساخت این علم را در اصفهان داد. او هرچه مال و منال داشت سر این علم گذاشت.
تاکنون ۹ طومار زیارتی در کتابخانهها، موزهها و مجموعههای خصوصی بهدست آمده و در این میان طومار آستانقدس بهعنوان سومین طومار زیارتی خطی جهان یک سفرنامه تصویری از مکه تا مشهد است.