هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
حاج حسینآقا ملک و ماجرای خرید ضریح امام رضا(ع)
گوش بیشتر مردم خراسان با نام حاجحسین آقا ملک آشنایی دارد. واقفی که موقوفاتش از سال ۱۳۱۶ تا ۱۳۴۰خورشیدی در هفت مرحله اهدا شده و درباره زندگیاش ماجراهای بسیاری روایت میشود. ماجراهایی که برخی از آنها شبیه افسانه است. این را هم تقریبا همه میدانند که دامنه موقوفات او نه تنها در مشهد که در سراسر خراسان و ایران پهن است و سبب خیرهای فراوان شده است.
در تورق مطبوعات قدیمی به ماجرایی برخوردیم که مربوط به اوایل پاییز ۱۳۳۷ است و از قضا همنشینی جالبی با محرم دارد. این داستان را که در دیار کاخک گناباد رقم خورده، روزنامه آفتاب شرق چاپ و منتشر کرده است.
پیش از پرداختن به موضوع حاجحسین ملک در گناباد، بهتر است نخست از حضرت سلطان محمدعابد بگوییم که برادر امام رضا (ع) است که در این دیار وفات یافته و به خاک سپرده شده است. آستانه مبارک این حضرت از دیرباز محل عزاداریهای مختلف در مناسبتهایی مانند محرم و صفر و شهادت ائمه اطهار (ع) بوده است.
آنطور که جریده آفتاب شرق روایت کرده، در محرم این سال (۱۳۳۷ خورشیدی) کودکی فلج که از قضا پدرش در کاخک پزشک بوده است، در آرامگاه امامزاده سلطان محمد شفا پیدا میکند. اما این ماجرا چه ربطی به آقای ملک دارد؟ گویا داستان دهان به دهان نقل میشود آنچنان که به حاجحسین ملک میرسد و او را به کاخک میآورد.
این جریده مینویسد: «آستانه منوره حضرت سلطان محمد عابد، برادر والاگهر حضرترضا (ع)، واقع درکاخک گناباد که تاکنون مظهر کرامات و معجزات فراوان بوده در روز دهم محرم گذشته دست مفلوج طفل سهماهه آقای دکتر دریابیگی، پزشک درمانگاه آنجا را شفا بخشیده است و آن آستانه زکیه مطاف عموم شیعیان جنوب خراسان است و سالی حداقل دویست هزار نفر برای زیارت و التجاء به آنجا مراوده دارند.
پس از این اتفاق، اخیراً اینجا مورد توجه خاص آقای حاج حسین آقا ملک واقع و این مرد با ایمان نیکوکار با ضعف مزاج و بیماری روز یکشنبه سیزدهم مهرماه ۱۳۳۷ برای زیارت آستانه و عتبه علیه حضرت سلطان محمدعابد (ع) در میان استقبال اهالی به کاخک وارد شدند.»
حاجحسین ملک قول دادهاند، ضریح مطهر فعلی حضرترضا (ع) را برای مرقد حضرت سلطان محمدعابد(ع) به هر قیمتی که آستان قدس تعیین نماید، خریداری خواهند کرد
آنطور که روزنامه توضیح داده آقای ملک پس از ورود به کاخک و زیارت امامزاده سلطان محمد، سبب اقدامات خیرخواهانهای در این دیار میشود که این اقدامات به صورت تیتروار در متن خبر نوشته شده است: «آقای ملک، پس از زیارت غرفه آن بزرگوار، به احترام آستانه حضرت (ع)، امور خیریه ذیل را انجام و مردم منطقه کاخک را خشنود کردند:
۱-چون قصبه کاخک که از ییلاقات زیبای خراسان است، مردمی بیبضاعت دارد که قادر به تهیه برق برای محل خود نبودند، آقای ملک عجالتا مبلغ ۸۰ هزار تومان اهدا کردند که یک دستگاه موتور برق شصت کیلوواتی برای آستانه متبرکه خریده شود تا از تاریکی خلاص شده و عوائد برق هم به صورت تعمیرات و تزئینات آستانه منوره برسد. مخارج نصب و ساختمان و خرید محل کارخانه را جداگانه اعطاء کردند و با این عمل خیر هزاران نفر سکنه ثابت آنجا خشنود شدند.
۲- آنطور که قول دادهاند، ضریح مطهر فعلی حضرترضا (ع) را برای مرقد منور حضرت سلطان محمدعابد (ع) به هر قیمتی که آستان قدس تعیین نماید، خریداری خواهند کرد که به محض خاتمه ساختمان ضریح جدید اقدام به عمل و نصب آن شود.
۳- گنبد مطهر حضرت سلطان محمد عابد (ع) که به امر شاه اسماعیل صفوی ساخته شده و کاشی آن ریخته و خراب بوده را آقای ملک موافقت کردند به خرج ایشان مزین به کاشی معزی شود.
۴ -روضه مطهره حضرت سلطان محمد عابد (ع) و دارالسیاده و دارالحفاظ آن که صورت نامطلوبی داشت، آقای ملک دستور دادند به خرج ایشان سنگ مرمر و فرش شود.
۵- آینهکاری روضه مطهره حضرت سلطان محمدعابد (ع) که ناقص بود، معظمله اجازه دادند به خرج ایشان تکمیل شود.
۶-چون بیوتات آستانه متبرکه که حضرت سلطان محمدعابد (ع) کافی نبود نیز مقرر شد عمارتی زیبا و مجلل ساخته شود.
۷ -چون زوار و مسافرین برای آب وضو و تطهیر در مضیقه بودند، دستور دادند به خرج ایشان چاه عمیق احداث شود و از این حیث هم رفع مضیقه از مردم به عمل آید.
۸ - اصلاحات دیگری در محل ضرورت داشت که فقر عمومی مانع انجام آنها بود مقرر شد، انجام و رفاه و آسایش عمومی تأمین شود.»
گویا حاجحسین ملک پس از این دستورات و قولها، در میان استقبال مردمی دوباره به مشهد باز میگردد: «پس از صدور این دستورات و اوامر موکده در حالی که چندین هزار نفر برای بدرقه ایشان در آستانه حضرت (ع) جمع بودند، آقای قرشی، شهردار کاخک، به نمایندگی مردم از این اقدامات خیر و نیات پاک که صرفا بر رضای خداوند متعال و جلب خشنودی ائمه اطهار (ع) و پیروی از آیه شریفه «تعاونو على البر والتقوى» استوار بود، تشکرات صادقانه قاطبه اهالی را حضور ایشان معروض داشتند و سپس آقای ملک از میان صفوف مردمی که برای مشایعت ایشان گرد آمده بودند، عبور و کاخک را به قصد مشهد مقدس ترک کردند.
اقدامات خیر ایشان برای احیای یک قصبه مذهبی که در نوع خود در خراسان بینظیر است، موجب امیدواری و خشنودی سی هزار نفر از اهالی شهرستان گناباد شده است. امید است سایر سرمایهداران و متمکنین کشور ما نیز به این مرد نیکوکار تأسی جسته و برای رفاه حال مردم تیرهروز و فقیر و عمران و آبادی بعضی قراء و قصبات عقب افتاده و فراموش شده مانند کاخک، قدمی مفید که درخور استعداد مالی آنان باشد، بردارند و بدین وسیله دین خود را در برابر خداوند و میهن و مردم ادا نمایند.»
* این گزارش شنبه ۳۰ خردادماه ۱۴۰۵ در شماره ۴۷۸۸ روزنامه شهرآرا صفحه تاریخ و هویت چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
