خانه اکبرزاده تنها یک باد و باران تا تخریب کامل فاصله دارد؛ خانهای قاجاری که نمای سردرش منحصربه فردترین نمونه معماری از سردرهای تاریخی در میان اندک خانههای قدیمی باقی مانده شهر است.
قدمت خیابان ثامنالائمه۱۸ به بیشاز صدسال پیش برمیگردد. کارکنان ارتش اولین ساکنان این محله قدیمی هستند. پیشاز انقلاب اسلامی، این معبر به «شاپورکهنه» شهرت داشت.
عباس عباسزاده از آن فوتبالیهای تند و تیز است که اغلب خاطراتش هم بر محور فوتبال در کوچهپسکوچههای محله المهدی در دهه۶۰ میچرخد.
بیست سال پیش، وقتی زهرهخانم پا به خیابان مؤمن گذاشت، از این همه خانه، مغازه و کوچههای آسفالتشده خبری نبود. محله بیشتر شبیه روستایی بود دورافتاده. اما زهره خانم از همان سال دوم، به فکر آبادکردن محله افتاد.
مسجد امام حسن مجتبی (ع) یکی از مساجد «خردو»، بنایی متعلق به بیش از یک قرن پیش است که به کوشش مردم و همراهی متخصصان حوزه مرمت و معماری، در مسیر احیا قرار گرفت.
کوچه شهیدرفیعی ۵، معبری در محله فرهنگیان است که مهمترین مشخصه آن، خانههای یکشکلی است که از ۳۵سال پیش ساخته شده است؛ انواع کاربری خدماتی و تفریحی در این معبر قرار دارد.
کوچه «امامخمینی (ره)۹» روزگاری به نام شجاعالتولیه یکی از نخستین اعضای انجمن بلدیه مشهد معروف بود. او با استفاده از ماجرای بازداشت چندروزه خود در دوران حکومت کلنل پسیان توانست امتیازات ویژهای برای باغ و زمینهای خود کسب کند.
بیش از شصتسال پیش، اهالی خدربیک ابتدا حسینیهای برپا کردند و پس از آن مسجدی ساختند که نام مبارک امامحسین (ع) بر پیشانیاش نشسته است. این مسجد همچنان مثل چراغی سبز میدرخشد.
کوچه طبرسی شمالی۷؛ مزین به نام ابوالقاسم عباسزاده است و حسینیه بیتالمهدی (عج) در قلب آن قرار دارد؛ مکانی که بهعنوان پاتوق مذهبی اهالی شناخته میشود.
جغرافیای مشهد طی تاریخ هزارودویستساله خود تغییرات مکرری را تجربه کرده؛ آغاز این تغییرات با آغاز تاریخ مشهد یکی است و حتی ایجاد باروی شهر هم مانع از تغییر و تحول در ساختار محلات نشد.
شریعتی۵۸ یکی از معابر محله فرهنگیان به شمار میرود که از سال۱۳۶۵ به محدوده شهری اضافه شده است. شاخصه این معبر، وجود مجتمعهای مسکونی فجر است که از سیسال پیش بنا شده است.
محله ثامن نسبت به سایر محلات منطقه ۵ قدمت کمتری دارد؛ این محله به دلیل قرار داشتن دفتر کفالت اتباع افغانستانی و راستهغذاهای این قوم محله سکونت تعداد زیادی از خانوادههای افغانستانی است.
محله مهدیآباد امروزی نماینده چندین روستای قدیمی است؛ روستاهای مهدیآباد، حجتآباد، همتآباد و بخشی از کریمآباد و عباسآباد همگی در محله مهدیآباد کنونی قرار دارند.
کوچهسجادی عمری تقریبا صدساله دارد و تعداد نامهایی که در این دوران گرفته از بسیاری کوچههای قاجاری و حتی قدیمیتر شهر بیشتر است. اقبالالتولیه نخستین نامی است که این کوچه با آن شناخته شده است.
وجهتسمیه نام نوغان برگرفته از نوغانداری (پرورش کرم ابریشم) است؛ پیشهای که بر اساس اسناد دوره قاجار در مشهد و خراسان، قدیمی و کهن بوده است و بعدها نیز به یک صنعت تبدیل میشود.
طبرسیشمالی۱۲ خیابانی قدیمی، اصلی و دوطرفه در محله عباسآباد است که معبر پرتردد شهیدان نظامدوست را از کوچه بیستوپنجم به حاشیه بولوار طبرسی شمالی متصل میکند.
ارگ مشهد در دوره نادری بهعنوان پادگان نظامی شهر استفاده میشد و احتمالا در دوره زندیه کاربری خود را با همین شیوه حفظ کرد. با آغاز دوره قاجار، اهمیت ارگ مشهد بیشازپیش مشخص و معلوم شد.
سیدمحمد موسویفرد میگوید: تا قبل از این تخریبها ما در کوچهای زندگی میکردیم که به خاطر وجود مسجد امامهادی (ع) به همین نام شناخته شده بود، اما حالا که نامش تغییر کرد؛ هویت هم رنگ باخت.
حجتالاسلام حسن رضایی از نخستین افرادی است که برای زندگی به الهیه آمده است. او کفش آهنی به پا کرد تا امکانات حداقلی را به این سمت، در غربیترین نقطه مشهد بکشاند و بانی اتفاقات خوب در این محله شد.
همزمان با واگذاری خانهها به نظامیان، هسته اولیه سکونت در محله طالقانی شکل گرفت اما پس از انقلاب یکی از خواستههای مردم مذهبی محله، داشتن مسجد بود که با کمک خیران در زمین اهدایی آستانقدس ساخته شد.