سهم پاکبانان در زیارت اربعین، چیزی فراتر از کار روزمره است: جاروزدن در اوج گرما، جمعآوری زباله در ازدحام جمعیت، و حفظ بهداشت مسیری که زائران از آن عبور میکنند. آنها معتقدند طلبیده شدهاند!
بتول بهرامی از سال۱۳۸۱ که روزگار، همسرش را از او گرفت، قرار شبانهاش با حرم ترک نشده است. او نیمهشب راهی زیارت میشود و تا بعداز طلوع خورشید آنجا میماند.
صباغ میگوید: بچههای نوجوان دلشان میخواست از آقا علیبنموسیالرضا(ع) تبرکی داشته باشند. لحظه خروج از حرمرضوی اتفاقی بستههای تبرک برایشان جور شد و بعد هم به صرف شام هیئت دعوت شدند.
محمد نباتیان نجار قدیمی محله طلاب است. او سالها بعد، درست پس از جانبازی حرفه نجاری را کنار میگذارد و خادم افتخاری حرم امام رضا (ع) میشود. او درحال حاضر بانی تورهای زیارتی برای هم محلهای هایش است.
تاکنون ۹ طومار زیارتی در کتابخانهها، موزهها و مجموعههای خصوصی بهدست آمده و در این میان طومار آستانقدس بهعنوان سومین طومار زیارتی خطی جهان یک سفرنامه تصویری از مکه تا مشهد است.
محمدطاها رمضانی توانسته است در یک سفر زیارتی به کربلا مسیر خود را پیدا کند و بهعنوان یکی از مداحان خوب محله شناخته میشود. او در مسابقات «قرآن و عترت» منطقه تبادکان و استان، مقام اول و دوم را کسب کرده است.
سمیه موسوی پنجشنبه به کربلا رسید و جمعه را با خبر حمله هوایی رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان شروع کرد. در بینالحرمین وقتی ما برای نابودی رژیم صهیونیستی شعار میدادیم، خیلی از مردم عراق هم به جمع ما اضافه میشدند.
علی طاهری فقط یک خادم ساده نبوده است؛ سعی کرده حلقه وصلی باشد میان دلهای مشتاق زیارت و حرم امامرضا (ع). آنجاکه واسطهای شده برای رسیدن عاشقان زیارت به حرم.
ساکنان محله خاتمالانبیا(ص)، هر هفته سالمندان را به حرم رضوی میبرند. محمد گنجی میگوید: دو سال پیش متوجه شدم که تعدادی از خادمان آستان، افراد کمتوان را به زیارت میآورند. به آنها گفتم صبحانهشان با من.
نخستین پنجشنبه اردیبهشت، آخرین روز زندگی قاسم محدثبایگی بود که حدود دو دهه از عمر خود را به خواندن نماز، قرآن و دعا برای ساکنان آرامگاه خواجهربیع گذراند.
خانه علیاکبر تاجیک و همسرش منیر رجبزاده، زوج نیکوکار محله مهرمادر ساده است، اما دلشان آنقدر وسعت دارد که سالی چندبار، برای هیئتهایی از روستاهای خراسان، مشهد را خانه دوم میکنند.
محسن شیرازی میگوید: همه صدایش میکردند «بابا». خیر همه را میخواست و حواسش به همه بود. مسجد امامحسن مجتبی(ع) و گاراژ تعمیرات ماشینهای سنگین یادگار حاجحسن است.
سیدحسین محمدی میگوید: هر وقت از کنار خانوادهای که در چهار راه نواب صفوی رو به حرم ایستادهاند رد میشوم، حس خوبی پیدا میکنم؛ حس زیارت خانوادگی. خیلی وقتها میبینم زائران با آنها عکس میگیرند.
طی یک سده اخیر، خدمات ارائهشده به زائران، تغییرات بنیادی و گستردهای داشته است. بااینحال، میان آنچه قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی اتفاق افتاده تفاوتی معنادار و آشکار وجود دارد.
شهریور۱۳۴۹؛ دکتر محمدابراهیم باستانیپاریزی یکی از اساتید مدعو در کنگره بیقهی، یک ماه بعد در مقالهای با نام «هزاره بیهقی» اطلاعات بسیار ارزشمندی از شهر مشهد ارائه میدهد.
سالها پیش که اولین اتوبوس ساکنان محله را از همین مسجد ولی عصر(عج) به نمازجمعه برد، کسی فکرش را نمیکرد که نیت بانوی نیکوکار محله ادامه یابد و تا امروز ماندگار شود.اولین بانی شهربانو صادقی بود.
برای بردن سالمندان از نوجوانان محله خودمان بهعنوان ویلچریار استفاده کنیم از اینرو ۴۰ نفر از نوجوانان فعال مساجد و بسیج همچنین علاقهمندان را برای اینکار جذب کردیم.
حاجنبیالله میگوید: همیشه رفتار مردم از سر مهر نبوده و گاهی در طول مسیر به زائران بیاحترامی شده است. برای نمونه راننده یک تریلی با بوق زدن سعی در ترساندن بچهها کرد اما دو ساعت بعد که ماشینش خراب شده بود، بچهها تعمیر کردند.
باتوجه به ترافیک سنگین اطراف حرمرضوی، یکی از راههای مهم دسترسی به حرم مسیرهای اتوبوس است. دو مسیر رفتوبرگشت خیابان امامرضا (ع) و طبرسی دارای خط ویژه اتوبوس است اما دو مسیر خیابان آیت الله شیرازی و شهید نوابصفوی این امکان را ندارد.
برخلاف گمان برخی، «تپهسلام» مشهد تنها به یک نقطه اطلاق نمیشده، بلکه چند تپه وجود داشته که زائران بر فراز آن آداب زیارت را بهجا میآوردهاند.