کوچه های مشهد - صفحه 21

حمام بلور را که ساختند، دیگر کسی به حمام قدیمی نمی‌رفت. حاج‌تقی خدادادی و حاج‌آقا ابراهیم‌زاده مالکان حمام بودند. آن‌ها برای تبلیغ حمام، یک ماشین فولکس‌واگن گرفته بودند.
کوچه شهید شوشتری ۱۰ حدود یک‌دهه پیش در طرح خیابان‌کشی‌های جدید از بن‌بست خارج شد. قبل از آن، از سمت پنجراه و ابتدای فرعی شیخ‌برپا راه داشت و نامش در کلام پیر‌های محل، «حیدر خردو» بود.
کوچه شهید فلاحی ۱۹.۴ بخشی از محله فرهنگیان است؛ معبری که قدمت ساخت‌و‌ساز در آن به اوایل دهه ۷۰ برمی‌گردد، این کوچه شش‌متری دارای انواع کاربری فرهنگی، مذهبی فضای سبز و تفریحی است.
مهم‌ترین اتفاق تاریخی در مزرعه الندشت که پیوندی مهم با تاریخ پرفراز‌و‌نشیب شهر مشهد دارد، نبرد سخت و سنگین ماه محرم سال‌۱۱۴۳ ق است که بیرون از دروازه ارگ میان مهاجمان افغان و مدافعان شهر درگرفت.
بخش بزرگی از دیواره جنوبی و انتهایی کوچه آخوند خراسانی‌۷ به ساختمان کنسولگری پاکستان اختصاص دارد. این ساختمان که در گذشته کنسولگری بریتانیا بوده از قدیم‌الایام به «کوچه پشت کنسولگری» معروف بوده است.
کوچه مهر مادر ۱۹ با ساکنانی معمولا قدیمی، فضایی مناسب برای زندگی اجتماعی دوستانه و مسالمت‌آمیز فراهم کرده است. حضور پایگاه‌هایی با شالوده دینی مثل مسجد نیز باعت تقویت ارتباطات اهالی شده است.
کوچه توس ۱۸۷ یکی از معابر محله کلاته‌برفی است که دو دهه از شکل‌گیری آن می‌گذرد. تا پیش از سکونت اهالی روستای اکبرآباد در این معبر، اراضی آن تحت کشت گندم و جو و صیفی‌جات بود.
خیابان شهید درودی ۱۹ که به نام شهید محمد زارع، یکی از شهدای محله، نام‌گذاری شده است، آخرین خیابان محله شهرک حجت (عج) است. اولین ساکنان این محله، ۲۰ تا ۲۵ سال قبل شروع به ساخت خانه‌های خود کردند.
مسجد امام‌خمینی (ره) اولین مسجد محله است. کلنگ مسجد را جهادی‌ها به زمین زدند. از سال ۸۲ که مسجد کامل شد، من با همسن و سال‌هایم در خیلی از برنامه‌ها و مراسم حاضر می‌شدیم.
کوچه‌ای که این روز‌ها با عنوان «شهید‌جعفر نهاوندی» تابلو خورده است، روزگار قبل‌از‌مشروطه را به خود ندیده است؛ اما در همین دوران اندک هم به نام‌های مختلفی مشهور شده که رایج‌ترین آنها «حاج حسن» است.
کوچه پنج‌تن ۷۹ در محله التیمور به نام شهیدغفار رنجبر مزین شده است.این کوچه به‌دلیل تعدد درختان سر‌به‌هم داده و در‌هم‌تنیده به دالانی سبز شبیه است. ارمغان این سرسبزی، خنکای نسبی هوا حتی در ساعات میانی روز‌های تابستانی است.
خیابان صفا در محله راهنمایی در گذشته خاکی بوده و جزو قلعه احمدآباد و آبکوه محسوب می‌شده است. زمین‌های این محدوده متعلق به رفتگران شهرداری بود و به همین دلیل به «کوی رفتگران» معروف شده بود.
محمدمهدی رضادوست وقتی در این محل ساکن شد، موی سیاه و شور جوانی داشت؛ حالا عصا در دست و با مو‌های سپید، دنیایی خاطره در ذهن دارد. آن موقع به او می‌گفتند «کلانتر محل»!
از شواهد تاریخی چنین بر می‌آید که فتح‌آباد نیز مانند دیگر‌ مزارع اطراف مشهد، دارای قلعه‌های اختصاصی خود بوده است. اهالی فتح‌آباد در قبال کار و فعالیت زراعی، از مستأجر اراضی فتح‌آباد مبلغی را دریافت می‌کردند.
روضه خانه حاج غلامحسین، یک روضه هفتگی چرخشی بوده که هر هفته در خانه یکی از اعضا برگزار می‌شده، اما از سی سال پیش دیگر نچرخیده و اینجا ماندگار شده است.
کوچه شهید‌ساجدی‌۳ یا همان «فخر» حدود چهل‌سال قدمت دارد. زمین‌های این محدوده متعلق‌به آستان قدس رضوی بوده که آنها را در‌اختیار کارمندان خود قرار داده‌است تا بسازند.
حاج علی‌اصغر سلیمانی تعریف می‌کند: برای رسیدن به شترک از آخر «تلگرد» یا آخر «دریا» می‌آمدیم. در کل این مسیر هم فقط یک قلعه «التیمور» قرار داشت و بس.
در محدوده‌ای از شهر که کمبود سرانه آموزش پررنگ است، معبری دیده می‌شود که در احاطه فضا‌های آموزشی است. بیش‌از هفتاد‌درصد اراضی شاهنامه۱۰ را مدارسی تشکیل می‌دهد که به‌همت خیران بنا شده‌اند.
گروه بزرگی از بلوچ‌ها در محله پایین‌خیابان کوچه‌ای به‌نام خودشان دارند؛ کوچه شهید عامل ۶ در شارستان شهید حاجی‌حسنی‌کارگر. آن‌طور که علی سیستانی، از پیر‌های این کوچه، می‌گوید، بیشتر این بلوچ‌ها در دوره قاجار از زابل مهاجرت کرده‌اند.
حاج‌ناصر فارسی از آب‌انبار چسبیده به مسجد ترک‌ها به‌عنوان بزرگ‌ترین آب‌انبار محله بالاخیابان یاد می‌کند که آب فراوانی داشت و بعد از فوت میرممد مدتی به کفاشی تبدیل شد.