کوچه های مشهد - صفحه 19

فقط ۳ درصد بافت محله زکریا، مسکونی و بیش از ۵۰ درصد آن اراضی و حریم است. کاربری‌های عمده محله زکریا پهنه‌‌های فضای سبز، توریستی و درمانی است.
آنچه از بدو تأسیس، محله رضاشهر را از سایر محلات مشهد متمایز می‌کرد، مختصاتی بود که بانیان برای رفاه و آسایش ساکنان در نظر داشتند. طراحی و نقشه رضاشهر الهام گرفته از شهرک‌های حومه پاریس بود.
محله چهارچشمه در گذشته روستایی در پای کوه‌های جنوب غربی مشهد بود که به خاطر وجود چشمه‌های آب فراوانش به چهارچشمه معروف شده بود. در گذشته مردم به قصد استفاده از طبیعت به این محل می‌آمدند.
زمین‌های این محدوده در سال ۱۳۵۹ توسط شرکت ناسیونال (تعاونی قطعات ایران خودرو) خریداری و به‌طور اقساط در اختیار کارکنان این شرکت قرار گرفت.
در سال ۱۳۴۰ به ابتکار مهندس سیدجواد شهرستانی مدیرعامل وقت شرکت آب و برق خراسان، زمین‌ها از منابع طبیعی گرفته شد و به کارگران و مدیران اداره آب و برق مشهد واگذار شد.
کوچه آیت‌الله عبادی ۵۴ یکی از کوچه‌های قدیمی محله سمزقند است. قدیمی‌ترین مغازه این خیابان نانوایی لواشی است که از شصت‌سال قبل فعال بوده است.
در گوشه ای از کوچه کربلا آب‌انباری قرار داشته که روزگاری نه‌چندان دور سرچشمه سیراب‌ کردن تمام اهالی و سکنه منطقه حرم بوده اما حالا کسی به این مکان تاریخی توجهی ندارد.
محرابخان به‌عنوان حاکم مرو، در خط مقدم جنگ علیه ازبکانی که قصد حمله به مشهد را داشتند، قرار گرفت و با نیرو‌هایی کمتر از آنها، شکستی فاحش بر مهاجمان وارد کرد.
قدیمی‌ترین نامی که تاکنون در اسناد برای این گذر شناسایی شده مشیر است؛ مشیر بر‌اساس اسناد موجود مخفف نام طبیبی به اسم مشیرالدوله بوده که در دهه‌های ابتدایی قرن ۱۴ در این کوچه سکونت داشته است.
علیرضا زنده‌دل پنجاه‌و‌شش‌ساله به یاد دارد که از چند کوچه بعد از میدان امام‌خمینی (ره) خبری از خیابان‌کشی و آسفالت نبود. خانه‌ها با فاصله و در‌میان تپه‌های خاکی ساخته شده بود.
کوچه بهمن۴/۱۹ که مزین به‌نام شهید‌عبدالله درخشان است، جزو کوچه‌های پرتردد محله بهمن به شمار می‌رود. بسیاری از شهروندان برای رسیدن به کوچه بهمن‌۱۴، ۱۶، ۲۶ و ... عبور از این کوچه را انتخاب می‌کنند.
کوچه شهید مفتح ۶ در منطقه ۴ مزین به نام برادران شهید‌مولایی است، اما به جز این دو برادر ۴ شهید دیگر نیز در این کوچه سکونت داشتند.
ورودی خیابان معلم‌۴۰، حدفاصل دانشجو و صدف واقع شده است. اولین ساکنان خیابان معلم‌۴۰ فرهنگیان بودند. بسیاری از اماکن این معبر را مدارس غیردولتی، فضا‌های ورزشی و مراکز فرهنگی تشکیل می‌دهد.
محمدرضا نوروزی یکی از ویژگی‌های محله عنصری را خانه‌هایی با قدمت دوره پهلوی می‌داند، خانه‌هایی که سال‌هاست متروکه و باعث دردسر اهالی شده‌اند.
کوچه شهید نباتی مقدم بیش از۱۵۰سال سابقه دارد و در این سال‌ها نام‌های مختلفی را تجربه کرده است. در این میان قدیمی‌ترین نام، کوچه «تکیه پلاسی‌ها» و به‌طور خلاصه کوچه پلاسی‌هاست.
خیابان شهدا یکی از معابر قدیمی محله فردوسی است که چند شهید را تقدیم انقلاب کرده است. این معبر فرعی محل تردد اهالی چندروستا ازجمله زاک و ماریان است و ازاین‌رو پررفت‌وآمد است.
محمد عباس‌زاده جزو قدیمی‌ها و اولین ساکنان جاهدشهر است. سال‌۷۴ که زمین‌ها از شرکت تعاونی جهادسازندگی واگذار شد، خانه‌اش را ساخت و از سال‌۷۷ تاکنون در آن ساکن است.
از کوچه‌ای که روزگاری چسبیده به دیوار شهر بود و زمین‌های سبزی‌اش بیشتر از خانه‌ها، حالا هیچ نشان قدیمی باقی نمانده و به‌عنوان سومین فرعی خیابان راد (وحدت ۱.۳) به‌نام شهید سید‌حسین جمالی تابلو خورده است.
کوچه شهید‌محمدی‌۲ یکی از معابر فرعی خیابان حجاب‌۸۸ است و در محله حجاب قرار دارد. یکی از شاخصه‌های این کوچه، زندگی اهالی در مجتمع‌های مسکونی است که خیلی از آنها بیش‌از سی‌سال عمر دارند.
قدیمی‌ترین سند یافت‌شده که در آن از کلاته‌بوغا یاد کرده‌اند، سندی مربوط به دوره صفویه است. بعد‌از‌این دوره، تعداد اسناد درباره کلاته‌بوغا افزایش می‌یابد؛ اسنادی که عموما به تعمیر قنات مربوط می‌شود.