کوچه دلاوران ۷ در محله سرافرازان به نام شهیدحقشناس مزین شده است. این معبر تا سال ۱۳۷۰ جزو محدوده شهری نبود و پس از آن بهتدریج وارد بافت شهر شده است.
این کوچه بهخاطر همجواری با بوستان وفا، حالوهوای خوبی دارد.
تا پنجاهسال پیش، کوچه احد در فداییان اسلام۲۹ پر از زمینهای کشاورزی و گندمزار بود. در دهه۷۰ این کوچه به نام «احد» پلاکگذاری شد و تا پیش از آن، به «آخرین کوچه نخریسی» شهرت داشت.
خانه تاریخی وهابزاده یکی از بناهای تاریخی مشهد است که ثبتملی شده؛ خانه بسیار بزرگ دوطبقه که از ابتدای خیابان آخوند خراسانی شروع میشود و تا روبهروی سینما آسیا ادامه دارد. یکی از مکانهایی که رضاشاه در آن اقامت میکرده، خانه وهابزاده بوده است.
کوچه شهیدابراهیمی۲۷ یکی از کوچههای پررفتوآمد و خاطرهانگیز محله فاطمیه است؛ کوچهای با حدود سیصدمتر طول و بیستمتر عرض که نامش به یاد میرزااحمد آقایی بنادکوکی مزین شده؛ شهیدی که روزگاری در همین محله زندگی میکرد.
میراثفرهنگی باتوجهبه شرایط این کوچه، همه تلاش خود را به کار بسته است تا با ثبتملی کردن یا واجد ارزش اعلام کردن بناهای درخورتوجه و ارزشمند کوچه، گامی اساسی در جهت حفظ هویت آنها بردارد.
ماست حاجاکبر آوازه داشت و صف آن مثل یک دورهمی محلی بود. وارد که میشدیم، بوی فراوردههای مختلف دماغمان را پر میکرد. گاهی هم آبراهه باریکی از آب ماست لابهلای موزائیکها جاری بود.
زمان جنگ امیرآباد۳۶ کوچهای قدیمی با مردمانی همدل بود. جوانهایی که با هم قد کشیدند. جنگ که یکی یکی جبهه رفتند. در ادامه شهدای کوچه امیرآباد ۳۶ یکییکی برگشتند و حالا این کوچه «هفت پلاک شهید» دارد.
زیر تابلو کوچه حجاب ۵۲ نوشته شده است «۲۸ قدیم» و به نام شهید محمدحسین سالیار مزین شده است. این معبر و محدوده اطراف آن تا سال ۶۵ جزو محدوده شهری نبوده و پس از آن کمکم وارد بافت شهر شده است.
حد فاصل کوچههای المهدی (عج) غربی ۹ و ۱۱ راسته فرهنگی محله رسالت است، جایی که به همت آموزش و پرورش ناحیهیک، دو کانون فرهنگیهنری و یک سالن سینماتئاتر دارد.
کوچه استادطاهایی در نخستین سالهای ایجاد، یکی از مهمترین مراکز درمانی شهر بوده و باتوجهبه عمر صدسالهاش، با اسامی مختلفی در بین مردم شناخته میشده است.
یکی از خیابانهای مهم و پرتردد در محدوده گاراژدارها معبر شهیدخبیری است که قدمتش بیش از شصتسال است و هنوز آن را به سیمتری فرعی گاراژدارها میشناسند.
بعضیها معتقدند ریشهی اسم این محله از طالبی شیرینی میآید که مشهدیها به آن میگویند تیل! عدهای هم باور دارند نام محله به علاقه اهالی به تیلهبازی که هنوز هم کناروگوشههای محله رواج دارد برمیگردد.
در امیریه ۶ هیاهویی بهپاست و زندگی جریان دارد. اهالی معابر خودشان را به این نقطه میرسانند تا از بازارمحله خرید کنند. بوستان محلی هم پرتردد است. این معبر در انتها به خیابان اقدسیه متصل میشود.
کوچه امامزمان (عج)۲ یکی از معابر فرعی توس۷۰ است که بهدلیل وقف مسجدی به نام خاتمالانبیا (ص) از محله صاحبالزمان(عج) به خاتمالانبیا(ص) تغییر نام پیدا کرد.
علی درویشزاده میگوید: در انتهای کوچه آبخوری قرار داشت که وقت دوچرخهسواری در روزهای تابستان، از آن سیراب میشدیم. کنار آبخوری، درختان توت قدیمی بود که حسابی توت میخوردیم و دوچرخهسواری میکردیم.
برخی از مسیرها مانند فرعی شماره ۲۴ خیابان امامخمینی (ره) کنونی دراصل جانشین مسیری دیگر هستند که بهدلایلی، چون لزوم کوتاه شدن مسیر قبلی، ایجاد خیابانهای جدید و حتی احداث مجموعهای تازه متولد شدهاند.
کاظمیه یک، محل فعالیت ۱۱ کارگاه و کارخانه است. اینجا مسیری است که در آن، قدمت صنعت بر سکونت میچربد. صنعتگران چراغ آبادی را حدود پنجدهه قبل در این خیابان روشن کردند.
کوچه گلدیس۱۲ یا کوچه «شهرآرا» بخشی از محله گلدیس است که در گذشته، زمینهای کشاورزی بود و بهدلیل قرارداشتن در اراضی روستای پاچنار به نام «پاچنار» شناخته میشد.
قدمت خیابان ثامنالائمه۱۸ به بیشاز صدسال پیش برمیگردد. کارکنان ارتش اولین ساکنان این محله قدیمی هستند. پیشاز انقلاب اسلامی، این معبر به «شاپورکهنه» شهرت داشت.
بیست سال پیش، وقتی زهرهخانم پا به خیابان مؤمن گذاشت، از این همه خانه، مغازه و کوچههای آسفالتشده خبری نبود. محله بیشتر شبیه روستایی بود دورافتاده. اما زهره خانم از همان سال دوم، به فکر آبادکردن محله افتاد.