کوچه های مشهد

کوچه شهید حسن ضیائی‌پناه، از معابر قدیمی محله کوی سلمان است؛ کوچه‌ای که نامش از سال‌های نخست انقلاب با اسم یکی از شهدای همان روز‌ها گره خورده و هنوز هم بافت محلی و مذهبی خود را حفظ کرده است.
ورودی کوچه شهیدنوذری یک، پر از مجتمع‌های مسکونی پرتراکم است درحالی‌که انتهای آن به زمین‌های بایر می‌رسد. باتوجه‌به ساخت پرشمار مجتمع‌ها در صادقیه ۳۲، این مسیر پرجمعیت‌ترین معبر محله نیز به شمار می‌رود.
رمضانعلی هراتی می‌گوید: هاشمیه آن‌قدر بیابانی بود که غروب‌ها از ترس حیوانات وحشی، از خانه بیرون نمی‌آمدیم. برای رسیدن به مرکز شهر، باید نزدیک کارخانه کوکا می‌رفتیم تا از آنجا سوار وسیله نقلیه شویم.
کوچه شهید‌محسن فدایی ۲.۱ یکی از فرعی‌های خیابان آیت‌الله شیرازی‌۱۷ به شمار می‌رود. نام این کوچه برگرفته از یکی از ۹‌شهیدی است که تصویرشان روی کاشی‌های سر‌در مسجد مقبره واقع در ابتدای خیابان، نقش بسته است.
توس‌۳۵ در محله شهرک حجت، معبری است که بخشی از گذشته‌اش هنوز در زمین‌های بایر اطراف آن دیده می‌شود. این کوچه که به نام شهید حمزه رضایی‌پور نیز شناخته می‌شود، تا حدود ۱۰‌سال پیش بیشتر زمینی بایر بود و ساخت‌وساز چندانی در آن دیده نمی‌شد.
خیابان معلم ۲۸ که پنج دهه قبل، چندین گلخانه و باغ را در خود جای داده بود، اکنون با درختان زیبا، سرسبزی‌اش را حفظ کرده است.
لیلا زارعی یکی از قدیمی‌ترین ساکنان خیابان صدف است؛ شاید جزو معدود آدم‌هایی که حالا یادش می‌آید یک زمانی به فضای اطراف محل سکونتش می‌گفتند «منظریه»!
محمدعلی آیینه‌چیان بعد از ۴۰ سال سکونت در محله شاهد، خاطرات زیادی از این محدوده دارد. او هنگام عبور‌و‌مرور در این محل یاد باغ سیب می‌کند با موش‌های بزرگش، یاد دکه تلفنی که دیگر نیست.
امروزه کمتر می‌توان نشانی از الگوی در‌های قدیمی با نماد‌های ویژه خودشان، در ابنیه تازه‌ساز پیدا کرد، اما در محلات قدیمی شهر می‌توانید نمونه‌های جذاب و بکر بسیاری پیدا کنید. در میان انبوه نماد‌ها، دو نماد بیش از بقیه خودنمایی می‌کند؛ «طاووس» و «لک‌لک».
هم‌جواری با آرامگاه نادری و فاصله ششصد‌متری تا حرم مطهر، مهم‌ترین ویژگی‌های کوچه آیت‌الله بهجت‌۲ در محله راه‌آهن به شمار می‌رود. با‌وجوداین، هیچ‌یک از ویژگی‌های یادشده، کمکی به بهره‌مندی از ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و گردشگری‌ این کوچه نکرده است.
خیابان بن بست شهید حشمتی ۵ که بین خیابان شهید فرامرز عباسی ۸ تا ۱۲ واقع شده، یک محدوده تجاری است که بالای برخی طبقات آن منازل مسکونی قرار دارد. این محدوده به بازار محله فرامرزعباسی ۸ یا مجتمع‌های تجاری مریم معروف است.
معبر فرعی سیدرضی‌۴۷ از سمت دیگر به بولوار جلال‌آل‌احمد می‌رسد و از هر دو‌طرف برای تردد وسایل نقلیه بن‌‎بست است؛ این خیابان مجموعه‌های خدماتی زیادی در خود جای داده است و به واسطه وجود دانشگاه، بیمارستان بینا و بازار محله در معابر مجاور همیشه پرتردد است.
کلاهدوز۴ یا بخارایی۳ یکی از معابر بن‌بست و پرتردد محله راهنمایی است؛ معبری که اگرچه امروز نشانی از خانه‌های قدیمی آن باقی نمانده، در نقشه‌های قدیمی شهر ردپای آن دیده می‌شود. این معبر در نقشه سال۱۳۴۷ وجود داشته، اما نامی برای آن ثبت نشده بود.
رضا علیزاده پانزده سال پیش تصمیم گرفت همراه خانواده راهی یک منطقه نوساز شهری شود. ابتدا غربت این محدوده و دوری از شهر باب میلش نبود، اما هرچه ماند، مصمم‌تر شد تا خودش یکی از آدم‌هایی باشد که برای آبادی محله‌اش تلاش می‌کند.
کوچه وحدت۲۲ از نزدیکی میدان شهدای گوهرشاد آغاز می‌شود و به خیابان شهدای فاطمیون۲ ختم می‌شود. خانه‌های مسکونی در آن کم‌شمارند، اما رفت‌وآمد روزانه کاسبان، خریداران و تعمیرکاران، وحدت۲۲ را به یکی از معابر پرجنب‌وجوش محله جلالیه تبدیل کرده است.
کوچه شهیدابراهیمیان یک در محله شهیدرستمی، یکی از شلوغ‌ترین معابر منطقه۶ است؛ کوچه‌ای که بخش زیادی از رفت‌وآمد و جنب‌وجوشش را مدیون مغازه‌های پرشمار و متنوعی است که در آن فعالیت می‌کنند.
طبرسی‌شمالی‌۵۹، کوچه‌ای بلند و بدون پیچ‌و‌خم است که به پنجتن‌۶۴ ختم می‌شود. این معبر یک کیلومتر طول دارد و با بافت مسکونی متراکم، جمعیتی فشرده را در دل خود جای داده است.
خیابان ولیعصر‌۲۷ که در محله کوی امیرالمؤمنین(ع) قرار دارد، به‌دلیل وجود دو مدرسه و بوستان نیلوفر در ساعاتی از روز پرتردد است. زمین‌های خیابان ولیعصر‌۲۷ در گذشته، در محدوده بزرگ اراضی بحرآباد قرار داشت که متعلق‌به ملاکی به نام حاج میرزا‌حبیب خراسانی بوده است.
کوچه شهید‌میرزایی‌۳۴، با طول ۱۸۵ متر و برخورداری از پنج‌فرعی، یکی از پر‌ترافیک‌ترین کوچه‌های منطقه‌۳ به شمار می‌رود. دلیل این ترافیک، هم‌جواری با میدان‌بار نوغان است که یکی از اضلاع کوچه را به‌تمامی به خود اختصاص داده است.
ماجرای خیابان خاکی به سال ۱۳۰۷ برمی‌گردد؛ زمانی‌که آستان قدس واسطه ایجاد این شریان شهری شد و مرحوم محمدولی اسدی هم تلاش کرد مجوز ساخت محور شاهرضا را بگیرد تا سرانجام این معبر از دل انحراف یک خیابان سربرآورد.