طومارها و پوسترهای زیارتی از آثاری هستند که در آنها تصویر، متن و تجربه زیارت در کنار هم قرار گرفته و بخشی از فرهنگ دیداری و دینی جامعه شیعی را شکل دادهاند. این طومارها با ورود صنعت چاپ متحول شدهاند.
احمد سالاری، آموزگاری بود که طبابت و خون دل خوردن برای سلامت مردم مشهد را در هم آمیخته بود. او برخاسته از خاندانی بود که پزشکی را نه فقط حرفه، بلکه نوعی تعهد میدانستند.
گوهرشادبیگم از بانوان اثرگذاری است که در نواحیای همچون خراسان موجبات ظهور و رونق هنر و ادب شدند. او دختر امیر غیاثالدین، رئیس قبیله ترخانیان بود که به همسری شاهرخ میرزا درآمد و بسیاری از بناهای باشکوه تیموری با کوشش این بانوی فاضل ساخته شد.
عصر گوهرشادبیگم، دوران رونق آبادانی در خراسان بزرگ و به ویژه شهر مشهد بودهاست. او پیش و بیش از آنکه در نقش خیرخواهانه خود فعال باشد، بانویی سیاس و اهل مجادلات و قُمارهای سیاسی بود.
دکتر رحیم عفیفی، از بنیانگذاران رشته «زبانشناسی و زبانهای باستانی» بود که در سال ۱۳۳۶ ایجاد شد، اما با حذف تدریجی عبارت «زبانهای باستانی» از نام رشته و سپس درگذشت دکتر عفیفی، این بخش مهم از میراث علمی دانشگاه برای همیشه تعطیل شد.
ماجرای نبردی دیپلماتیک که با تدبیر دکتر محمدمصدق در دادگاه لاهه به سرانجامی خوش رسید. این اتفاق در مشهد، اما با یک حرکت زیبا همراه میشود؛ مردم شاد از این پیروزی مدارس و دکانها را تعطیل کرده و به حرم مطهر رضوی میروند.
وقتی به وسعتدادن خیابان در دوره محمدولیخان اسدی نگاه میکنیم، شاید در تصورمان یک کار ساده دستوری باشد که بهراحتی انجام شده است؛ اما بررسی اخبار و اسناد پیش از آن دوره، نشان میدهد که چنین نبوده است.
ایرج افشار اسفند ۱۳۴۸ خورشیدی در سفری سهروزه به مشهد با نامداران علم و فرهنگ مشهد دیدار می کند و گزارش این سفر را با عنوان «هفت بند سفر مشهد» به چاپ می رساند؛ سفری که سرشار از دیدارهای علمی، فرهنگی و تاریخی است.
سلاخخانه مشهد، سالها در مجاورت شهر بود و به مسئلهای فراتر از یک مرکز کشتار تبدیل شد؛ مسئلهای که هم با امنیت غذایی و گرانی گوشت پیوند دارد، هم با آلودگی معابر و بیم شیوع بیماری.
قالب بیشتر اشعاری که روی کتیبههای سنگی حک شده، قصیده است؛ قالبی که امکان توصیف، مدح و روایت را همزمان فراهم میکرده است. مضمون اصلی نیز مدح امام رضا (ع) و ستایش جایگاه معنوی حرم مطهر امامرضا(ع) است.
مطالعه بر روی تاریخچه و عملکرد کلوپ مصدق در مشهد، نشان میدهد که این جریان چگونه با نقشآفرینی در تنشهای سیاسی و سوگیریهای منتج به ستیز سیاسی در میان مردم، شرایط را برای تداوم فعالیت طرفداران نهضت ملی شدن صنعت نفت سخت کرد!
سفر شاهعباس اول صفوی به مشهد را باید یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ تشیع و ایران دانست. او نزدیک به پانصد کیلومتر را پیاده میپیماید تا خود را به حرم رضوی برساند، سه ماه در مشهد اقامت میکند و همزمان با زیارت مقدمات لشکرکشی به هرات و مقابله با ازبکان را فراهم میآورد.
کمالالملک، نقاش نامدار ایران، در سالهای پایانی عمر پیوندی عمیق با خراسان برقرار کرد و در خلوتی دنج در «حسینآباد» نیشابور روزهای آخر عمرش را گذراند. او پس از دوازده سال سکونت در نیشابور سر بر بالین خاک گذاشت.
بر پایه آگهیهای منتشرشده در مطبوعات مشهد، هنرستان صنعتی مشهد در سال ۱۳۱۵ تأسیس شد. این هنرستان کهنسال که اکنون در میدان شریعتی با نام شهید بهشتی فعالیت میکند، ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
مشهد در دوره مشروطیت و پس از نخستین سفر مظفرالدینشاه شاهد درگیریهای جدی بر سر مدیریت آستان قدس بود. مظفرالدینشاه که برای سفرهایش همواره با کمبود بودجه مواجه بود، به درآمدهای آستان قدس چشم داشت.
یکی از مکانهای قدیمی و مهم مشهد دبیرستان دکتر علی شریعتی یا همان «شاهرضا» سابق است که قدمتی یکصد ساله دارد. این دبیرستان یکی از مهمترین آموزشگاههایی بوده که از سال ۱۳۰۴ به بعد، خارج از سیستم دولتی تاسیس شده است.
بسیاری از مورخان معتقدند که انتخاب رضاخان به عنوان وزیر جنگ، سرآغاز برکشیدن پهلوی اول به قدرت بود و سیدضیاء از شناختهشدهترین مهرههای بریتانیا در تاریخ معاصر، روندی را آغاز کرد که در نهایت به سقوط قاجاریه انجامید.
«مدرسه ماندگار» آموزشگاهی است که با حمایت شرکت نفت توسعه یافت. تاکنون ۴۸مدرسه در ایران چنین عنوانی را کسب کردهاند که هنرستان سیدجمالالدین اسدآبادی در خیابان نخریسی مشهد، یکی از آنهاست.
ابومنصور عبدالرزاق توسی پس از آن حاکم توس شد، در رونق و توسعه این خطه بسیار کوشید و در احیای فرهنگ ایرانی تلاش مستمر کرد. او از امرای نامآور سامانیان بود که توجهاش به مشهد و توسعه عمرانی آن در عهد سامانی، راه را برای فعالیتهای بعدی باز کرد.
آیتالله خامنهای درباره رمان جمعی میگوید: این کار برای اولینبار است که انجام میشود و در صورت موفقیت، کار باارزش و مهمی خواهد بود. افراد زیادی در واقعه گوهرشاد، ایفای نقش داشتند که کمتر در داستانهای نقلشده از آن دوران، به آنها اشاره میشود.