وقتی پا به کوچه شهیدیوسفزاده ۵/ ۶ میگذاری، محو تماشای سرسبزی و درختان تنومند آن میشوی. این محدوده در گذشته با نام شهرک آزادی بین مردم معروف بوده است، اما از دهه۹۰ به محله مهر مادر پیوست.
مجتمع مسکونی غدیر، دوازدهسال قبل در امیریه ۱۸ ساخته شد. این مجموعه که ۵ بلوک و ۱۲۰واحد دارد و اولین مجموعه مسکونی معبر به شمار میرود، توسط شرکت پیمانکاری بهصورت مشترک بین چند ارگان دولتی احداث شده است.
مجموعه ورزشی تازهنفس شهدای چهاربرج، با ۵ رشته ورزشی به اوقات فراغت اهالی معنا داده است. در حال حاضر، روزانه بیشاز پانصدنفر امکان استفاده از زمینهای مختلف مجموعه را دارند.
رد پای خاطرات قدیم، هنوز هم در ساخت و معماری کوچه شهیدخاکزادی ۱۳ تازه است. بیشتر منازل این کوچه، مثل دیگر معابر محله گاز، ویلایی با نمایی منضبط، یکدست و دستنخورده هستند.
جواد خسرومنش نزدیک به ۷۰سال است که در محله کوی دکترا زندگی میکند. زمانیکه خانوادهاش به اینجا آمدند، محله هنوز شکل امروزی را نداشت؛ در هر کوچه بیشاز سهچهار خانه دیده نمیشد و اطراف آنها زمینهای باز و بایر به چشم میخورد.
وارد خیابان عامل که میشوی، قدیمیترها هنوز خاطره مردی را به یاد دارند که روزگاری نبض این محله با قدمهای او میتپید؛ دکتر محمدباقر تعبدی. او پزشک بود، اما فراتر از طبابت میاندیشید و عمل میکرد. آنچه امروز از تعبدی مانده، نه اسناد رسمی، بلکه حافظه مردم و همسایگان اوست.
یحیی سیارشهری از ساکنان قدیمی پایینخیابان درباره حسینیه حاجرجب میگوید: این حسینیه قدمتی بیش از صدسال دارد. خیلیها اینجا حاجت گرفتند و مراسم بزرگی در آن برپا میشود. زمان جنگ ایران و عراق، پروژکتور میآوردند با پرده سفید و برایمان فیلم پخش میکردند.
محمد بهشتی، ساکن قدیمی محدوده اکبرآباد، در این زمان طولانی شاهد تحولات زیادی در این نقطه از شهر بوده و خودش هم نقش فعالی در رقمخوردن پیشرفتهای اکبرآباد داشته است. او از بزرگان محله است و مورداحترام کوچک و بزرگ.
دستکم طی ۲۵۰ سال گذشته، مسیر ارتباطی مشهد به سمت غرب ایران و تهران به عنوان جاده زیارت و البته با کاربریهای سیاحتی، نظامی، سیاسی و تجاری، از اهمیت فوقالعادهای برخوردار بوده و حفظ امنیت و تسهیل عبور و مرور در آن از سوی حکام دنبال میشدهاست.
مرضیه مکاری، فرهنگی است و بااینکه مدتی را در روستاهای اطراف مشهد تدریس کرده است، باز هم خودش را در همه سالهای عمرش ساکن محله امامرضا (ع) میداند؛ محلهای که به نظر او اعتقادات دینی در آن بسیار پررنگ است.
سیدحسین موسوی تعریف میکند: آن سالها داخل کوچه مهرآباد۱۵، فضای خوبی برای فوتبال بازیکردن بود، چون عرض زیادی داشت. داخل حلب هفدهکیلویی روغن سنگ میریختیم و داخلش چوب میگذاشتیم و میشد تیرک دروازههایمان.
پوریا فهیمی در محله الهیه و در مجتمع «سامان» رشد کرد و حالا جوانی شده که به هر سمتوسوی محله نگاهی میاندازد، برایش تصویری قدیمی زنده میشود. او خاطرات بسیاری از میان حصارهای فلزی دورتادور سامان دارد.
سیدهاشم حسینی نزدیک به ۵۰سال است که در خیابان قائم۱۳ سکونت دارد. آقاسید در این سالها آبادانی محلهاش را به چشم دیده و حتی در برخی موارد آستین همت بالا زده است. او روزگاری را بهخاطر دارد که برای عبورومرور امن باید باج میدادند.
باید مشهد را در سال گزارش حافظ ابرو، شهری فاقد بارو و بدون خطوط مرزی آشکار بدانیم. با چنین فرضی که مبتنی بر شواهد موجود و از اعتبار مناسبی برخوردار است، میتوان چنین پنداشت که فضای شهری و فضای حاشیه شهر، چندان قابلتفکیک از یکدیگر نبود.
محله کنهبیست تا دهه ۵۰ پر از زمینهای زراعی و باغهای ترهبار و تحت تملک خلیل مؤمنی بود؛ او یکی از اربابهای خوشنام محله بود که ثروت زیادی داشت و کشاورزان در زمینهای تحت مالکیت او کار میکردند.
مسعود شیخی از اولین ساکنان شهرک شهیدبهشتی است. سال۶۰، همراه خانواده از آبادان به شادگان کوچ کردند. ۹ماه بعد هم وقتی که او تازه دهساله شده بود، راهی مشهد شدند و در یکی از بلوکهای همین شهرک سکونت یافتند.
اراضی سرده و سعدآباد مشهد تنها دو رقبه از موقوفات فراوان گوهرشاد خاتون بر مسجد جامع ساخت خودش، یعنی مسجد گوهرشاد در مشهد هستند. این دو مزرعه اوایل قرن گذشته به محدوده شهری مشهد اضافه شدند.
کوچه مسلم شمالی۵ از خوشمنظرهترین کوچههای محله مسلم به شمار میآید. خانههای دوطبقه ویلایی با طراحی هماهنگ، درکنار درختان بلند و پرشاخوبرگ، فضایی دلنشینی را در این کوچه مهندسیساز به وجود آورده است.
قدیمیترین گزارشی که درباره تعداد و نام دقیق محلات مشهد بهصورت دقیق قرار دارد، گزارش موجود در کتاب «تاریخ حافظ ابرو» است که میتواند تصویری قابلمطالعه از فضای جغرافیای شهری مشهد در دوران شاهرخ تیموری باشد.
صدف ۱۷ یکی از کوچههای قدیمی محله دانشجوست که از یک سمت به خیابان صدف و از سمت دیگر به بولوار شهیدسرلشکر خلبان شهیدابراهیم فخرایی منتهی میشود. در این کوچه، خانههایی با قدمت بیشتر از ۴۰ سال به چشم میخورد که بافت سنتی آن را پررنگتر نشان میدهد.