محله بالاخیابان - صفحه 11

محله

بالاخیابان

محله بالاخیابان

محله بالاخیابان یکی از دو محله منطقه ثامن است که خرده‌محلات بسیاری را در دل خودش جای داده است. تاریخ این محله به دوران صفوی و اقدام ماندگار شاه عباس اول برمی‌گردد. آب خیابان و بیشترین قنات‌های مشهد از این محله وارد شهر می‌شده و باغ‌ها و باغچه‌های اعیان‌نشین‌ها را آبیاری می‌کرده است.

محله بالاخیابان
مؤسسه نیکوکاری «مکتب جعفری» حدود ۴۰ سال پیش تأسیس شد و در خدمت به یتیمان و خانواده‌هایشان، نوآوری و خلاقیت زیادی به خرج داده است
فرعی دوم کوچه آب‌میرزا گذشته‌اش به‌نام مادرشاهی گره خورده است. ثروت و شهرت مرحوم مادرشاهی در بازار پارچه مشهد باعث شده بود کوچه با نام او شناخته شود.
شهرداری دلیل تأخیر در مرمت بازار قدیمی مشهد را همراهی نکردن کسبه بیان می‌کند.
شله؛ غذای سال‌های قحطی مشهد است و پختش قلق خاصی دارد که هر کس از پس آن برنمی‌آید. امیر دانشو شله‌پز ماهر مشهد یکی از افرادی است که فوت و فن پخت شله را می‌داند.
مسجد شاه که بعد‌ها نام هفتاد و تن به خود گرفت علامت سوالی در ذهن مورخان است که بسیاری از وجوه آن پوشیده مانده است.
داستان شکل‌گیری مسجد کرامت را باید از یک تغییر رویه سیاسی در برخورد با دستگاه حکومت شروع کرد.
وقتی سخن از عزاداری محرم و صفرش به میان می‌آید، داستان‌ها به «حسین قارون» می‌رسد. کسی که بیش از ۷۵ سال در تکیه هنگام عزاداری میان‌داری کرد و در سن ۹۲ سالگی درگذشت.
در طول زمان، نام‌هایی، چون کوچه میرزاابراهیم، شهیدیگانه، مدرسه جعفریه، خطیب و سرانجام ابوالقاسم مصدق‌اکرم را به خود گرفته است، اما بیشتر به نام میرعلم‌خان شناخته می‌شود.
شبیه‌خوانی، عَلم‌کشی و سینه‌زنی از رسم‌های کهنه و دیرینه هیئت متحدیه ابوالفضلی‌های نوغان است که قدمتی نزدیک به یک قرن دارد.
نوغان یکی از شهرهای قرارگرفته در دشت توس و مرکز آمدوشد بزرگان و صاحبان علم بوده است. رجال و شخصیت‌های زیادی نزدیک به ۱۰ قرن از محله نوغان برآمدند.
کوچه حوض نو، قبل از خرابی بازار بزرگ، ادامه کوچه‌های مخابرات و حوض‌آب بود که از این بازار تا فلکه آب امتداد داشت.
بیشتر کاسب‌ها در خود بازار زندگی می‌کردند. همه‌چیز هم زیر دستشان بود. آب‌انبار چهل‌پایه و حوض‌انبار دیگری که در انتهای بازار بود. حدود ۱۰ حمام هم در بازار و اطراف آن فعال بود.
کوچه آیت‌الله شیرازی ۹ که قدیمی‌ها آن را با نام «آب‌میرزا» می‌شناسند به‌دلیل سکونت افرادی برجسته در طول زمان، دارای اهمیتی ویژه در تاریخ شهر و حتی کشور است.
مرحوم کوزه‌کنانی که یکی از تاجران بزرگ مشهدی در اواخر قاجاریه به‌شمار می‌رفته، این خانه را در سال‌۱۲۷۰ هجری‌شمسی بنا کرده است.
ورودی خیابان آیت‌الله بهجت ۲۱ هنوز ویترین شیشه‌ای از دهه شصت به یادبود شهدا را به یادگار دارد.
روضه ۵۰ ساله مرحوم حاج محمد باقری با درگذشت بانی تعطیل نشد و فرزندان او راه پدر را ادامه دادند.
کوچه «حمام‌باغ» هنوز نظم معماری خود را (چه در مسیر اصلی و چه در فرعی‌های متعددش) حفظ کرده است و به همین دلیل، هندسی‌ساز‌ترین کوچه بافت قدیم مشهد محسوب می‌شود.
کوچه شهید اندرزگو ۱۷ که این روز‌ها «میان‌بُر» خودرو‌ها در شلوغی‌های اطراف حرم‌مطهر شده است، حدود نود سال قبل با دسترسی به چندین حمام و تکیه، بروبیای فراوانی داشت.
امیراسدالله خان پس از رسیدن به درجۀ امیری است که به پاس خدماتش لقب «شوکت‌الدوله» را شخصاً از ناصرالدین شاه قاجار دریافت می‌کند.
کوچه آیت‌الله بهجت ۳ که دربین مردم محلی به کوچه «ساسان» معروف است، جزو کوچه‌هایی است که در اواخر قاجار‌، با تقسیم چندین باغ بزرگ ایجاد شده است.