کوچه آیتالله شیرازی ۱۳ از شصت سال قبل بین خیلی از مشهدیها معروف بوده است؛ کوچهای که بهنام مرحوم سیدمحمود کرامت شناخته میشود.
محله
بالاخیابان
محله بالاخیابان یکی از دو محله منطقه ثامن است که خردهمحلات بسیاری را در دل خودش جای داده است. تاریخ این محله به دوران صفوی و اقدام ماندگار شاه عباس اول برمیگردد. آب خیابان و بیشترین قناتهای مشهد از این محله وارد شهر میشده و باغها و باغچههای اعیاننشینها را آبیاری میکرده است.
باوجود رواج نرمافزارهای مکانیاب، کم نیستند مسافران و زائرانی که هنوز شیوه سنتی آدرسگرفتن را بیشتر میپسندند و سراغ کسبه و رانندگان اطراف حرم میروند.
بیشتر بناهای قدیمی این بخش خیابان، یک یا دوطبقه هستند. در میان آنها میشود کاشیکاریهای زیبایی یافت که برخیها از دوره صفویه و بعضیها از دوره قاجاریه ماندهاند.
غافل نشدن از منزل، مسجد و مدرسه قانون مهمی است که پایگاه بسیج شهید عسکری را در خراسان رضوی اسوه کرده است.
کوچه بهاءالتولیه که اکنون تابلوی «تهپلمحله ۶» و «شهید سعید سروقدی» در ابتدای آن دیده میشود، یکی از نقاط سبز نقشه دالمج است که باغهای آن جای خود را به خانهها داده است.
اسدی متولی آستانه، سال ۱۳۰۶ برای اینکه طرح خیابانکشی را در زمین متعلق به نظامالملکیها اجرا کند، پدر شیخ حسن را همراه دو تن از پسرعموهایش، بهمدت چند هفته در طویله زندانی میکند.
واقف این حسینیه در طبرسی ۱۶، حاجصالح گلشن است که خدمتکردنش به زائر تعطیلبردار نیست. او اصالتا یزدی بوده و همراه خانوادهاش سالها در کربلا سکونت داشته است.
تخریب دو پلاک در دهه سی کوچه ضیا را طولانی و باریک میکند و راه دسترسی به بیوت علما آسان میشود، مشهدیها پس از آن، این راسته را «کوچه علما» لقب میدهند.
کوچهای که در قدیم یکی از فرعیهای اتصال بازار حاجآقاجان (شهید آستانهپرست) به تهپلمحله بود، ضیا نام داشت. این کوچه در نقشه سال ۱۳۱۹ بدون قید نام رسم شده است.
۲۲ سال پیش، محمدحسن بیکنجفی اولین تولیدی تخصصی لباس روحانیت را در مشهد راه انداخت.
خانه خاندان ملا ازغدی حدود ۱۰۰ سال پیش ساخته شدهاست. این خانه اگرچه به ثبت ملی نرسیده، سبک معماری و هنر خاص آن باعث شده از سایر خانههای همدورهاش متمایز شود.
کوچه حمام برق در ته پلمحله ۵ یکی از این نامگذاریهای حاصل از ورود فناوریهای نوین به مشهد است که میتوان نشان آن را در دوره قاجار دید.
کوچه «حوض محمدعلیخان» که بخشی از شارستان کهن اطراف حرم رضوی بوده، حالا تغییر ماهیت داده است.
اینبار، آتش بانی خیر شد؛ آتشی که چندسال قبل با زغال قلیان به جان خانه قدیمی احمدیان افتاد، نوه او را به این فکر انداخت که خانه تاریخدار پدربزرگ را نجات دهد.
مؤسسه نیکوکاری «مکتب جعفری» حدود ۴۰ سال پیش تأسیس شد و در خدمت به یتیمان و خانوادههایشان، نوآوری و خلاقیت زیادی به خرج داده است
فرعی دوم کوچه آبمیرزا گذشتهاش بهنام مادرشاهی گره خورده است. ثروت و شهرت مرحوم مادرشاهی در بازار پارچه مشهد باعث شده بود کوچه با نام او شناخته شود.
شهرداری دلیل تأخیر در مرمت بازار قدیمی مشهد را همراهی نکردن کسبه بیان میکند.
شله؛ غذای سالهای قحطی مشهد است و پختش قلق خاصی دارد که هر کس از پس آن برنمیآید. امیر دانشو شلهپز ماهر مشهد یکی از افرادی است که فوت و فن پخت شله را میداند.
مسجد شاه که بعدها نام هفتاد و تن به خود گرفت علامت سوالی در ذهن مورخان است که بسیاری از وجوه آن پوشیده مانده است.
داستان شکلگیری مسجد کرامت را باید از یک تغییر رویه سیاسی در برخورد با دستگاه حکومت شروع کرد.