محله بالاخیابان - صفحه 9

محله

بالاخیابان

محله بالاخیابان

محله بالاخیابان یکی از دو محله منطقه ثامن است که خرده‌محلات بسیاری را در دل خودش جای داده است. تاریخ این محله به دوران صفوی و اقدام ماندگار شاه عباس اول برمی‌گردد. آب خیابان و بیشترین قنات‌های مشهد از این محله وارد شهر می‌شده و باغ‌ها و باغچه‌های اعیان‌نشین‌ها را آبیاری می‌کرده است.

محله بالاخیابان
شروع زندگی مشترک زهراخانم دیده بان و کربلایی‌حسن در یک خانه کوچک اجاره‌ای حوالی چهارراه مقدم رقم خورد، اما یک اتفاق، پای این زن و شوهر را به مسجد صاحب‌الزمان (عج) باز کرد.
این مطلب درباره کوچه‌ای با پسوند آباد در بافت قدیمی شهر نوشته شده که نامش یادگار یک صنعت در مشهد است.
آن زمان در کوچه آیت‌الله بهجت ۲۷ شش خانه داشت و چون جوی آبی از مجاورت آن به‌سمت باغ و آرامگاه نادر می‌رفت، بلافاصله بعد از ساخت ایستگاه راه‌آهن پیشرفت کرد و پر از خانه شد.
بعد از کش‌و‌قوس‌های فراوان مرمت بنای کانون نشر حقایق سال ۱۳۹۹ آغاز شد و مرمتش پس از سه سال پایان یافت.
کوچه شهید کامیاب ۱۸ چندان قدیمی نیست، حتی شصت‌ساله‌ها هم شکل‌گیری آن را خوب به‌یاد دارند. این کوچه بولوار شهید کامیاب را به دریادل و نوغان وصل می‌کند. کوچه در قدیم به‌دلیل فعالیت دباغی‌ها در نزدیک آن، به دباغی معروف بود.
مرحوم سیدمحمود بامشکی، از خادمان کشیک چهارم که یکی از همین روضه‌خوان‌های قدیمی حرم‌مطهر بود و قناعتش به‌حدی بود که روزی یکی‌دو ساعت بیشتر نمی‌خواند و هدفش کارراه‌اندازی و حل مشکل بود.
بعد از سال‌ها و با مرمت کارشناسان آستان قدس رضوی، درِ بنای دوره تیموری به روی عموم مردم باز می‌شود.
عزم و اراده کبری‌غلامی، خودش و پسرش را قاری قرآن کرد. زندگی‌ تنها فرزندش در قابی خلاصه شده بود که مادرش، کبری‌خانم، همیشه رؤیایش را در ذهنش می‌پروراند؛ قرآن، مسجد کرامت و حرم حضرت‌رضا (ع)!
مهدی طاهری که حوالی ورودی بست شیخ‌طوسی مشغول راهنمایی زائران است، با داشتن مدرک کارشناسی‌ارشد و سابقه تدریس در دانشگاه، فضای خدمت و نوع روابطش با مراجعه‌کنندگان به باجه راهنمای زائر را به‌گونه‌ای سروسامان داده است که حالش خوب است و این حال خوب را با زائر و مجاور به اشتراک می‌گذارد.
هشت متر بودن عرض تمام نقاط کوچه، دلیلی بر نام مردمی این گذر است و به همین سبب، آن را «نخستین و اصیل‌ترین کوچه منظم مهندسی‌ساز شهر» لقب داده‌اند.
کوچه میرزاخان از سال ۱۳۹۸ با افتتاح بولوار رضوان تابلو رضوان ۸ را گرفت و هنوز تابلو قدیمی‌اش به نام شهید قانعی ۱ روی دیوار است. در این کوچه همه ستون‌های برق همان چوبی‌های قدیم هستند.
مروی‌ها در سال ۱۲۷۴ قمری ساختمان فعلی مسجد را ساختند. این مسجد ابتدا آب‌انبار هم داشت، اما طی چندین‌بار بازسازی، هم ساختمانش نو شد و هم آب‌انبارش را خراب کردند.
سرانجام پس از کش و قوس‌های فراوان ششم آذر مجوز مرمت خانه‌ای تاریخی در بالاخیابان صادر شد.
چهل خانه، تنهانام کوچه نیست و برخی قدیمی‌های نوغان، این کوچه را «چله خانه» می‌خوانند. این افراد علت خوانده شدن کوچه به این نام را وجود چند کارگاه چله کشی دار قالی در این کوچه می‌دانند.
کوچکی مسجد موجب شده بود میان مردم به مسجد خردو معروف شود؛ البته مردم نام دیگری هم بر مسجد گذاشته بودند؛ «حسن یک‌دست.» در همین محل، «حسن» نامی زندگی می‌کرد که یک دستش معیوب بود.
جالب است بدانید که تا پیش از بالاخیابان و پایین‌خیابان، فقط دو خیابان دیگر در ایران ساخته شده بود که یکی در هرات و دیگری در قزوین قرار داشت.
صندلی آزمون شهید حمید رجبی‌مشهدی را با گل و عکس شهید تزیین کردیم. مسئولان برگزاری کنکور و دانش‌آموزان هم یاد و خاطره او را گرامی داشتند و قبل از شروع آزمون، فاتحه‌ای برایش خواندند.
یک روز که محمدهادی حسینی به همراه پدر در حیا‌ط مسجد ایستاده بود، آیت‌الله سبزواری می‌گوید: «در آینده این کودک، روز‌های خوبی می‌بینم. مراقب او باشید؛ او یکی از سربازان امام‌زمان (عج) است.»
براساس آنچه از دوران صفوی برای ما به یادگار مانده، محراب خان در جوانی از کارگزاران دربار شاهان صفوی بوده و به دوات‌داری آنان اشتغال داشته است.
روایت سعید زعفری از روزگاری که پتوها پرنیان نام داشت اما نمدی بود.