سجلی حاج آقا قمی آن طور که خودش میگوید، در سال ۱۳۱۴ مُهر خورده پس خوب روزهایی که روسهای متفق در خیابانهای شهر جولان میدادهاند را به خاطر دارد.
محله
بالاخیابان
محله بالاخیابان یکی از دو محله منطقه ثامن است که خردهمحلات بسیاری را در دل خودش جای داده است. تاریخ این محله به دوران صفوی و اقدام ماندگار شاه عباس اول برمیگردد. آب خیابان و بیشترین قناتهای مشهد از این محله وارد شهر میشده و باغها و باغچههای اعیاننشینها را آبیاری میکرده است.
یکی از مشهورترین خردهمحلاتی که شاید بتوان آن را در برخی دورههای ازمنه قدیم، محلهای مستقل فرض کرد، «تهپل محله» است که نامش حکایت از پلی دارد که در انتهای یک محله قرار گرفتهاست و ادعاهایی درباره این نامش وجود دارد.
مرحوم حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا سعادتی معروف به خلیلییزدی در طول ۶۴ سال فعالیت فرهنگی و تبلیغی، خودش را محدود به پیشنمازی در مسجد یا ماندن در مشهد نکرد و در بسیاری از مناطق کمبرخوردار، یاد و نام خوشی از خود بهجای گذاشت.
امیخاله؛ بانوی زنجانی است که به عشق خدمت به زائران امامرضا(ع) از ۱۰ سال پیش در مشهد ماندگار شد، زندگی او از آن زمان معنای دیگری یافت.
حاج کاظم علیاصغراُف معروف به کوزهکنانی با چهل سال سابقه تجارت در ترکستان از بازار آسیای میانه چشم میپوشد و در میانسالی با اعتباری حدود۴ میلیون تومان وارد مشهد میشود.
خدیجه عظیمیان، بانوی هفتاد و نه ساله، ساکن محله بالا خیابان، پرستار قدیمی محله بالاخیابان و دستیار دکتر شیخ، عمری است به همسایههایش خدمت میکند.
ابراهیم داوودی خباز همواره تلاش کرد میراث پدریاش را بدون تغییر حفظ کند و این خانه تاریخی زیبا را ثبت ملی کرد. در ادامه هم با همراهی اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی گوشه و کنار خانه را مرمت کرد تا بهعنوان یکی از جاذبههای دیدنی بالاخیابان و مشهد از گزند تخریب دور بماند.
مسجد کرامت مرکز راهپیماییها و جریانهای انقلابی بوده است وحضور بزرگانی همچون مقام معظم رهبری، آیت ا... واعظ طبسی و شهید هاشمینژاد درخور روزهای پر از هیجانی را تجربه کرده است.
موکب امام مهربانیها در تهپلمحله ۵، سابقهای طولانی در پذیرایی و اسکان زائران دارد. فعالیت رسمی اینجا از شنبه آغاز میشود، اما خادمانش که از اقشار مختلف مردم، بهویژه بازاریان و بسیجیان هستند، شبانهروزی برای خشنودی حضرترضا(ع) و آسایش زائران در حال فعالیتاند.
جواد علیزاده میگوید: تهپل محله را خیلیها به نام «محله ترکها» میشناسند. قصهاش به سالهایی برمیگردد که ایرانیان ساکن آنسوی مرزهای شوروی به کشور برگشتند. هنوز هم طعم آن پلوقیمهها و نذریهای سخاوتمندانه ترکزبانهای محله زیر زبانم میآید.
دختران نوجوان محله بالاخیابان دست به کار شدهاند تا در مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید نقشی داشته باشند. آنها برای یک میزبانی تاریخی از جمعیت میلیونی به این نتیجه رسیدند که رساندن آب گوارا به زائران مهمترین کار است.
احسان رحیمی جوانترین داور بینالمللی بسکتبال جهان است. او با وجود داشتن ۲۶ سال سن، از سال ۸۳ به داوری مسابقات بسکتبال در مشهد، استان و کشور پرداخته است.
روحانی مکتبی به نام «ملاحیدر» در این مسجد درس قرآن و عربی میداد و بههمین علت این مکان به نام مسجد «ملاحیدر» شهرت یافت. این مسجد از ۱۵۰سال پیش تاکنون تاریخ به میراث مانده، محله خسروینو را بهدوش میکشد.
هنوز مسجد قدیمی تهپل محله نشانههایی از گذشته را حفظ کرده است. یکی از همین نشانهها، نام «درخت توت» است که در کنار اسم رسمی مسجد، حفظ شده است. هرچند از آن درخت قدیمی دیگر اثری نیست.
احمد توانا میگوید: دومین خانه پدریام روبهروی خانه تاریخی اکبرزاده بود. حیاط ما یک درخت شاهتوت بزرگ داشت که معمولا از آن به همه همسایهها به ویژه حاج آقا اکبرزاده، نوبرانه میدادیم.
پروژه مرمت بازار ثبتملیشده فرش مشهد سالها در انتظار تأیید طرح و اعتبار بود تا اینکه سرانجام در سال ۱۳۹۷ آغاز شد، اما باز هم اتمام آن هر سال به بهانهای به تعویق افتاد و بالاخره امسال همزمان با روز ملی فرش افتتاح شد.
مسجد«حاج فرهاد» که ۴۰۰ سال عمر دارد، سرآغاز بسیاری از حرکتهای انقلابی در مشهد بوده و چهرههایی، چون رهبر معظم انقلاب، آیتالله واعظ طبسی و شهید هاشمینژاد اقدامات خود را از این کانون رهبری میکردهاند.
«حاج موسی غفاری» که زندگی اش ۱۰۸ صفحه دارد، یک تاریخ تمامقد برای محلهایست که عمرش حتی از خود مشهد هم بیشتر است. «محله نوغان». او از سربازان احمدشاه تا شترهاي نفتكش روسي را یادش است.
در تاریخ شهر مشهد، آتشسوزیهای متعددی گزارش شده که عموما مربوط به هجوم اقوام مهاجم، همچون ازبکان بودهاست اما روایتهایی هم از آتشسوزیهای ناشی از سهلانگاری وجود دارد که یکی از آنها در روز جمعه، ۲۹ آذرماه سال ۱۲۸۰ خورشیدی اتفاق افتاد.
در سال ۱۳۰۰ خورشیدی به برکت قران به قران خیرات مردم، بنای تکیه علی اکبریها آجربه آجر بالا رفت. این مسجد که در محله بالاخیابان مشهد و بولوار رضوان کنونی قرار دارد، موقعیت جغرافیایی حساسی در زمان انقلاب اسلامی داشت.