حضور بیشمار زائران در حرم رضوی را میتوان در ایام پیک از ورودیهای شلوغ بازرسی در چهار بست اطراف حرم متوجه شد. در این میان زائران خوشاقبال که مسیرهای جدید را پیدا میکنند، میتوانند دسترسی آسانتری داشته باشند.
محله
پایین خیابان
محله پایین خیابان به دستور شاهعباس اول صفوی بهطول یک کیلومتر از حرم مطهر تا دروازه پایینخیابان ایجاد شد. از آنجا که بخش انتهایی خیابان اصلی شهر در این محله قرار داشت، مردم مشهد به این محله «ته خیابون» میگفتند. اکنون بسیاری از هتلهای معروف مشهد در پایین خیابان قرار دارد.
گروه جهادی شهید مهدی باکری در کنار کمک به نیازمندان در نقاط مختلف مشهد، در اردوهای جهادی نیز به روستاهای محروم استان کمک میکنند. در این اردوها رده سنی و شغل و موقعیت مهم نیست!
معماری و هویت «حسینیه رحیمیان» که از ۲۲ سال پیش در فهرست آثار ملی قرار گرفته در سایه مداخلات بیشمار مالکان و بی تفاوتی مسئولان میراث فرهنگی تهدید میشود.
محمد غلامی میگوید: این سهچرخه پاهایم را جوان نگه داشته، وگرنه شصت و سه سالگی وقت نشستن روی صندلی راحتی است، نه رکاب زدن. او قبل از کاسبان، خودش را به بازارچههای اطراف حرم میرساند و خرده وسایل مورد نیازشان را به دستشان میرساند.
حواخانم تعریف میکند: یکبار بعد از استحمام بغچه را باز کردم، دیدم چادرم نیست. یک نفر چادر من را بهاشتباه برده بود. با چشم گریان به جامهدار گفتم اگر بدون چادر بروم خانه، شوهرم من را میکشد! او هم چادرش را داد و گفت دفعه بعد برایم بیاور.
محمدرضا قصاب باوفا میگوید: خانه دیواربهدیوارِ مسجد، کارگاه کیک پزی دو برادر بود. آن زمان، بهخاطر پخت کیک، بوی خوشی در محله راه میافتاد. با اینکه الان این ساختمان مخروبه شده است، چون کار اولیهشان را از همینجا شروع کردند، حاضر به فروش این ملک نیستند.
حالا بعداز ۴۳ سال، هنوز از خانه شهیدان دهنوی که عکس سه شهیدشان بر سردر آن نقش بسته است، هر سهشنبهشب، صدای روضه اهلبیت (ع) بلند میشود و همسایهها را به حضور دعوت میکند.
حاجآقا سید ماشاءا... ساکن یکی از فرعیهای خیابان وحدت اولین کسی است که در خانواده لباس روحانیت را بر تن کرده تا ۹ فرزند پسرش طلبههای این محله باشند. خانه او مدرسه علمیه است و ۲۶ طلبه را در خانواده خود تربیت کرده است.
عالیه صابونیان هنرمند معرق کار مشهدی است که از ۲۰ سال گذشته دراین هنر فعالیت دارد. ماندگارترین اثر او نقش «یا مقلبالقلوب» است که آن را در سال۷۶ به مقام معظمرهبری هدیه دادهاست.
داستان«شیر فضه» که از ۱۵۰ سال پیش در حسینیه کرمانیها اجرا میشود، در دهمین روز از ماه محرم سال ۶۱هجری قمری در کربلا اتفاق میافتد.
قدمت گنبد خشتی واقع در طبرسی ۵ به حدود ۶۰۰ سال قبل برمیگردد. مستندات حاکی از آن است که این مکان مقدس مدفن یکی از سادات موسوی مشهد و از نوادگان حضرت موسیبنجعفر (ع) است.
کوچه وحدت ۱۹ در پایین خیابان و بهویژه سوپری قدیمی آن، محل بهاشتراکگذاشتن حالها و احوالهاست. خانمهای همسایه در اینجا، اشتراکاتی فراتر از دیوار خانههایشان دارند و آن هم روحیه همسایهمداری است.
خانواده «قوام شکوهی» را خیلی از مشهدیها میشناسند. آنها نسل اندر نسل، سر تیغ آفتاب و سینهکِش خورشید، ۱۰۶پله را بالا میرفتهاند تا از فراز سازهای منارهمانند، خبر طلوع و غروب خورشید و سر رسیدن و یا سرآمدن وقت نماز را بدهند.
آرایشگاه داییجواد شاید برای جوانهای امروزی جذاب نباشد، اما پاتوق موسپیدکردههای همدوره خودش است که بیشتر از صفادادن به سرورویشان، برای خلق خوش و منصفبودن جواد رأفتیخداپرست، مشتری پروپاقرصش هستند.
عیدگاه که در گذشته یک محله بوده، در جنوب شرقی حرم مطهر قرار دارد، در گذشته تنها شامل کوچه «عیدگاه»، «زنجیرها» و «سیروس» بوده و سپس محله جدیدها در همین منطقه بوجود آمده است.
یحیی سیارشهری از ساکنان قدیمی پایینخیابان درباره حسینیه حاجرجب میگوید: این حسینیه قدمتی بیش از صدسال دارد. خیلیها اینجا حاجت گرفتند و مراسم بزرگی در آن برپا میشود. زمان جنگ ایران و عراق، پروژکتور میآوردند با پرده سفید و برایمان فیلم پخش میکردند.
نمایشگاه خانگی حاج آقا دهنوی علی رغم کوچکی ظاهریاش پر از عکسها، کتابها، نشریات و حرفهای ارزشمند است. جایی که سه شهید و دو جانباز را تقدیم کشورمان کرده است.
سه همسایه خیابان امیرالمؤمنین(ع) ۲ در یک محله رشد کردهاند و کار و کاسبیشان هم جان گرفته است، احوالشان به سلاموعلیکهای روزانه با هم گره خورده است؛ معمولا پاتوق نیمروزهشان پیش از نماز ظهر، جلو انگشترسازی قدیمی آقاعلیرضاست.
برای ساکنان قدیمی کوچه وحدت ۱۹ هر پیچ کوچه و هر در رنگورورفته، روایتی در خود دارد که با خاطرات آنها پیوند میخورد. یکی از اهالی قدیمی پایینخیابان، غلامرضا قدیریرضایی است که از ۶۲ سال سکونتش در این محله میگوید.
علیاصغر معلم، کاسب افغانستانی محله پایینخیابان، بیشتر از ۴۵ سال است شغل پدریاش را از هرات جمع کرده و آورده است به ایران و در کنار بارگاه امامرضا (ع) پارچه میفروشد و از برکت همین همسایگی و روزی حلال، چهار فرزندش را بزرگ کرده است.